STOP-principe(3)

In onze toer van fietsstad Den Bosch zijn we aangekomen bij een rondpunt waar men echt wel trots op is. Voor ik uitleg waarom vergelijken we twee foto’s.

23mei12, 8u21, Dampoort
23mei12, 8u21, Dampoort
18okt13, Aartshertogenlaan, Den Bosch
18okt13, Aartshertogenlaan, Den Bosch

Wat is er allemaal mis op de bovenste foto, genomen op het alom vermaledijde Oktrooiplein, een plein zo fout dat zelfs de naam verkeerd gespeld is?

  • Punt 1. Bekijk het de foto vanuit het standpunt van een automobilist. Aan de laatste fietser is niet te zien of hij gaat oversteken of rechtdoor rijden. Je kan dus niet anticiperen, want je weet niet wat hij gaat doen.
  • Punt 2. Als fietser moet je een ingewikkelde draaibeweging maken net op het ogenblik dat je al je aandacht nodig hebt voor het verkeer.
  • Punt 3. Het autoverkeer komt van rechts achter je en gaat naar links naast je. Om dat te overzien moet je een nekbeweging maken die niet wordt terugbetaald door de ziekteverzekering.
  • Punt 4. Je kan als fietser pas laat zien of een aankomende auto op het rondpunt blijft of eraf gaat. Die fout is nog veel sterker aanwezig aan de kant van de Kasteellaan.
  • Punt 5. Voor een automobilist is het niet echt duidelijk dat je niet rechtdoor gaat als je het rondpunt verlaat. Ook dat is wel veel erger aan de kant van de Kasteellaan.

Nu gaan we naar de onderste foto. Daar kan je wel vroeg zien waar een fietser nu eigenlijk naar toe wil (punt 1). Wie bijvoorbeeld van rechts op de voorgrond komt en rechtsafgaat neemt eerst zijn bocht en heeft daarna tijd voor het verkeer (punt 2). Als je aan de oversteek rondkijkt dan komt het verkeer dat de rotonde verlaat gewoon van links en rijdt naar rechts (punt 3). De rijbaan voor auto’s maakt voor wie de rotonde verlaat een duidelijke hoek (punt 5) waardoor het manoeuvre ook voor de fietser duidelijk wordt (punt 4). (strikvraagje: welke van de vijf fouten vind je niet terug in het ontwerp van de Sterre?)

Nu, een rotonde die op alle vijf deze punten goed scoort is in Nederland de gangbare praktijk. Ik ben al langs tientallen Nederlandse rotondes gefietst en heb daar nooit iets gezien dat ook maar in de verte leek op de bovenste foto. Dat het rondpunt aan de redelijke eisen inzake veiligheid voldoet is dus geen reden voor trots.

De reden dat men zo trots is is dat het gaat om tweerichtingsverkeer voor fietsers in de voorrang.

18okt13, Aartshertogenlaan, Den Bosch
18okt13, Aartshertogenlaan, Den Bosch

Volgens het STOP-principe is dit logisch. Omdat er in Den Bosch veel straten met tweerichtingsfietspaden zijn is de voortzetting daarvan op een rotonde een natuurlijk gevolg. Als je altijd tegen de klok in moet kan het zijn dat je drie straten moet kruisen om je weg op zo’n fietspad voort te zetten tegen één als je rechtdoor mag. Dat fietsverkeer vlotter gaat in de voorrang dan uit de voorrang is ook wel duidelijk.

Verkeersdeskundigen in Nederland waren erg skeptisch: twee richtingen in de voorrang, dat moet toch gevaar opleveren. Maar in Den Bosch is dit ondertussen geen kleinschalig experiment meer: er zijn intussen al zes van deze rotondes. Wat men in Nederland wel heeft en in België niet: bruikbare ongevalsstatistieken. Met zes rotondes heb je al voldoende cijfers en wat blijkt? Niet gevaarlijk. Alleen die brommertjes die veel te snel over het rondpunt razen, daar heeft men nog geen oplossing voor.

10 gedachten over “STOP-principe(3)”

  1. Mooie reeks, inderdaad. En duidelijke foto’s.
    Maar het lijkt allemaal aan de stadsrand getrokken waar veel plaats is: hoe zit het in de oude stadskern van Den Bosch?

    1. Behoorlijk autoluw gemengd verkeer. Wel nog wat veel kasseien. En ook de meeste woonwijken zijn dusdanig ingericht dat er geen sprake is van doorgaand verkeer en daar is dus ook sprake van relatief weinig autoverkeer en geen fietspaden maar gemengd verkeer.

      1. Wij fietsen veel in Nederland: Middelburg in Zeeland heeft alles van een fietsstad. Zowel in de oude binnenstad als in de rand is over alles nagedacht.
        En eerst nadenken over iets: dat kent men in België niet.

        1. Ik denk dat men in Nederland een sterke link legt tussen stedenbouw en verkeer. Het Gents fietsbeleidsplan uit de jaren ’90 putte ook veel inspiratie uit de medewerking van de dienst stedenbouw.

          1. Dat klopt. De slechte ruimtelijk ordening bemoeilijkt in België heel erg een optimalisering van het verkeer. Goed ruimtelijke beleid en goed verkeersbeleid is onlosmakelijk met elkaar verbonden. (Hoewel ook in Nederland op dat gebied zeker niet alles perfect is.)

            Nog veel te veel wordt verkeersbeleid in België beperkt tot het aanpakken van een straatje hier, een kruispunt daar, … en is er geen sprake van een volledig en samenhangend beleid. Maar het ontbreekt ook aan de durf om echte keuzes te maken (noem het maar een echte toepassing van het STOP-principe) en ik kan ook slechts vaststellen dat men er zelden in slaagt om bij een nieuwe heraanleg echt hoge kwaliteit te realiseren. Waar dat aan ligt weet ik ook niet, maar het lijkt een combinatie van onkunde, onwil (oude cultuur bij sommige ambtenaren/diensten) en het gegeven dat al de beslissingen uiteindelijk politieke beslissingen zijn.

  2. Zijn beide rotondes wel te vergelijken? Zouden ze in Nederland een uitermate druk verkeersknooppunt zoals de Dampoort ook niet voorzien met fietstunnels, zoals de Sterre of de omgeving van de Ghelamco Arena vandaag?

    1. Ik ben zeker van wel. (De Sterre gaat trouwens een fietstunnel hebben, maar voor de helft van de fietsers die er passeren zal ze nutteloos zijn want niet in de juiste richting, en anderen zullen toch nog gelijkgronds moeten oversteken om hun bestemming te bereiken – half werk dus).

  3. “Je kan als fietser pas laat zien of een aankomende auto op het rondpunt blijft of eraf gaat. Die fout is nog veel sterker aanwezig aan de kant van de Kasteellaan.”
    Het zou al veel helpen als alle automobilisten hun knipperlicht zouden aansteken als ze de rotonde verlaten. Vooral diegenen die de Dampoortstraat inrijden “vergeten” dit nogal eens. Je staat daar als fietser vaak onnodig lang te wachten omdat je vreest dat de auto toch zal afslaan. In de praktijk is het eerder rechtdoor rijden, maar toch, je verlaat de rotonde, dus moet je verplicht je richtingaanwijzer gebruiken.

    1. Het is dan ook een fout in de aanleg dat men deze rotonde rechtdoor kan uitrijden. Het zou steeds duidelijk naar rechts afslaan moeten zijn: iedere zijstraat mondt in een rechte hoek uit op rotonde. Het is natuurlijk ook maar een voorlopige rotonde…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s