Home

Verjaardag (4): De dodenwakes

6 mei 2014

Het meest grimmige aspect van de werking van Perpetuum Mobile waren de dodenwakes. In die tijd vielen er veel doden op de weg in Gent.

affichedodenwakec

 

Ter vergelijking: je had als fietser zowat vijf keer meer kans op een dodelijk ongeluk  in het begin van de jaren negentig dan nu (Gent is nog altijd geen echt veilige fietsstad:  fietsen hier is ongeveer twee of drie keer gevaarlijker dan fietsen in Amsterdam).Wat de verontwaardiging nog deed toenemen was de manier waarop dit werd afgedaan. Een dode fietser was goed voor vijf lijntjes op de regionale bladzijden van de krant. Voor zover iemand er een probleem van maakte waren er twee opties.

Ofwel (dat was de fietsvriendelijke optie) beschouwde men het gevaar als een probleem waaraan niets te verhelpen was. Maatregelen waren overbodig, want ze zouden toch niets uithalen. Als je verder doorvroeg bleek dat men niet zozeer geen passende maatregelen kon bedenken, maar dat men fietsers gewoon de moeite niet waard vond. Infrastructuur voor veiligheid? Te duur. Snelheidsbeperking? Hindert `het verkeer’ (alsof fietsers geen verkeer zijn). Alles wat het probleem kon verhelpen was `niet realistisch’.

Ofwel (dat was de meest verspreide optie) legde men de schuld bij het slachtoffer. Een citaat: ‘Natuurlijk veroorzaken niet alleen technische mankementen [van fietsen] ongevallen. Bij volwassen fietsers zijn die ook  te wijten aan de eigen instelling’.
Of nog: ‘De veiligheid van de fietsers begint met zelfdiscipline, naleven van de wegcode en respect voor de anderen. Dat alles negeren de fietsers spijtig genoeg vaak volledig.’ Dat de oorzaak ook wel eens bij andere weggebruikers zou kunnen liggen wordt absurd gevonden. Als Perpetuum Mobile bij een dodenwake op de Stropkaai opmerkt dat de fietser voorrang had, haalt de journalist van dienst de voltooid verleden toekomende tijd (…zou voorrang hebben gehad..) boven om zijn ongeloof uit te drukken. Meer nog, niet alleen hebben de fietsers al het gevaar aan zichzelf te wijten, ze zijn er nog blij mee ook. Fietsers zoeken het gevaar, ze vinden het spannend zijn twee andere citaten. Maar de hoofdvogel in deze categorie schoot de Gentse burgemeester, Gilbert Temmerman, in 1993 af: zelfmoordenaars.

De Gentenaar(?), januari 1993

De Gentenaar, januari 1993


Telkens een fietser omkwam in het verkeer werd er, meestal een week of zo nadien, een druk kruispunt gedurende de avondspits voor een half uur geblokkeerd. Een krantenartikel spreekt van guerillatactieken en dat is een correcte omschrijving. Het was een krachttoer om zonder het medeweten van de politie een paar honderd actievoerders bij mekaar te krijgen. Veel automobilisten reageerden bijzonder agressief (niet allemaal, sommigen toonden echt wel respect voor het slachtoffer en steunden de actie) zodat je als actievoerder ook nog klappen riskeerde, al is het bij een beetje trekken en duwen gebleven.
foto Perpetuum Mobile, zonder datum

foto Perpetuum Mobile, zonder datum


Begin 1993 was de trieste lijst van de affiche aangevuld met nog drie namen. De Gentse burgemeester gebruikte dan ook het woord terrorisme. Een gepaste term, zo zou je denken na zeven doden, maar vreemd genoeg wees hij met een beschuldigende vinger naar de fietsbeweging. Dat fietsers en voetgangers (een of twee van de slachtoffers waren voetgangers) omkwamen in het autoverkeer was nog tot daaraan toe, maar dat om de paar weken een kruispunt geblokkeerd werd, dat was terrorisme. Er werd gedreigd met vervolging (gelukkig waren er nog geen GAS-boetes in die tijd) en inbeslagname van de fietsen die bij de blokkade gebruikt werden.

De Morgen, 11 maart 1993

De Morgen, 11 maart 1993

De acties waren echter erg succesvol in het overbrengen van de boodschap. Niemand kon er nog omheen: het verkeer was moordend en het was dringend nodig om daar iets aan te doen. De pers berichtte vrij uitgebreid over de acties en dus ook over de eisen en de verontwaardiging van de actievoerders. Morgen maken we een balans op van vijf jaar actievoeren.

 

6 Responses to “Verjaardag (4): De dodenwakes”

  1. Joris Says:

    Foto zonder datum: R4 ter hoogte van Bostoen, een vrachtwagen beland er in de gracht en maait een fietser mee… Dat was ergens in 1996 of 97 denk’k…

  2. Frank Vanhyfte Says:

    Mooie schets van de manier van actie voeren in die periode en de idiote reacties.
    Eén van de eerste acties was naar aanleiding van de dood van Ritchie Foubert, in de Overpoort. Op drukke donderdagavonden was er toen nog gewoon verkeer in die straat. Na een woordenwisseling keerde een auto op volle snelheid terug naar de Overpoort en reed een feestende student dood. Tot voor kort hing er op die plek in de Overpoort een gedenkplaat.
    Je houdt het niet voor mogelijk: op alle acties kwamen twee B.O.B. ers in een kort zwart lederen vestje met een “Vooruit” onder hun arm om niet op te vallen. We gingen die elke keer braaf een hand geven en deden dat ook op elke plek waar we hen in de stad tegenkwamen. Stapelzot werden ze daar van. Eén van de mooiste vragen ooit was “wat gaan jullie later doen als jullie werk hebben?” Vrijwel iedereen die toen continu met Perpetuum bezig was had werk, maar dat kon men zich van fietsers gewoon niet inbeelden…

    • jandefietser Says:

      Overigens: volgens de krant werd de chauffeur die Ritchie Foubert doodreed beticht van `ONopzettelijke slagen en verwondingen met de dood tot gevolg’, terwijl dit duidelijk als opzettelijke slagen en verwondingen moest geklasseerd worden. Toen was het nog meer het geval dan nu: een geweldmisdrijf wordt mild beoordeeld als het met een auto gebeurt.

  3. Frans Says:

    De voorlaatste -niet gedateerde- foto is bezwarend voor de wegbeheerder. Op de pas geopende buitenring in Drongen mocht nog 120 km per uur gereden worden en de scheiding met het fietspad was enkele decimeter gras. Een fietsende scholier van Don Bosco (een school die al een hoge tol heeft betaald voor de R4) werd daarop aangereden. Pas daarna werden er vangrails geplaatst. Dat is nog steeds niet het geval verderop langs de Industrieweg in Mariakerke-Wondelgem.

  4. 3S Says:

    Het is interessant om naar parallelle evoluties in fietsland Nederland te kijken, waar men vanaf de jaren 1970 de omschakeling gemaakt heeft om een echt fietsland te worden/blijven, door infrastructuur om de fietsers te beschermen tegen het wegdrukken door het massale autoverkeer:

    Vanaf 1973: protestacties “Stop de Kindermoord”
    http://bicycledutch.wordpress.com/2011/10/20/how-the-dutch-got-their-cycling-infrastructure/

    1975 oprichting Nederlandse Fietsersbond uit de lokale initiatieven.

    Betekent dat dat Nederland toen zo’n 15 jaar voorop liep op Vlaanderen?

  5. Ellen Says:

    Gisteren werd ik eventjes stil bij het frequent volgen van berichten fietsbult. Vandaag wil ik dan ook volgende reactie geven.

    De foto zonder bijschrift is getrokken op de dodenwake voor Glenn, een leerling van Don Bosco. Glenn werd op 6 maart 1998 aangereden door een auto die een klapband kreeg op de R4. Toen was er nog geen afscheiding tussen autoweg en fietspad. Nadien pas…
    Glenn, wonende in Wondelgem, was 17. Hij was, samen met een vriend, op weg naar school, om hun ‘100 dagen’ te vieren die dag. Glenn is nog niet vergeten. Er hangt nog steeds een klein gedenktekentje.
    Het was voor mezelf de aanzet tot een blijvend engagement voor de kwetsbare fietser een streven naar een fietsgezinde wereld!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: