Home

Terug naar Oosterweel

16 maart 2017

Officieel is het nog winter, maar vandaag is het lenteweer.
De zon schijnt.
En dan vergeten we graag even de zorgen.
De trauma’s van gisteren.
De realiteit van vandaag.
De angsten voor de toekomst.
Genieten maar.

Wat gisteren in Antwerpen op mobiliteitsvlak gebeurde is zéér belangrijk.
Na jarenlang armworstelen kwamen het Antwerpse stadsbestuur, de Vlaamse regering en drie beresterke actiegroepen tot een vergelijk over de toekomst van de Antwerpse mobiliteit.
Wie de persconferentie live op internet beluisterde hoorde zowel vreugde als opluchting.
Vergeleken met de vroegere plannen moet koning auto er fors inbinden.
De leefbaarheid van de stad staat vanaf nu voorop, met dank aan Straten-Generaal.
De recent opgebouwde inzichten over fijnstof kregen in de nieuwe plannen hun plaats, met dank aan Ademloos en Ringland.
Dat zijn drie trendbreuken in het Belgisch lapje van de wereldbol, waar sinds Wereldoorlog 2 automobiliteit als spil van de maatschappij uitgebouwd werd.

Hoe kwam dit akkoord tot stand?
Niet door “de politiek”, toch niet rechtstreeks.
Het is (vermoed ik toch) de verdienste van de politiek dat ze een neutrale bemiddelaar vonden èn aanstelden.
Iemand met kennis van zaken op technisch vlak, met ervaring en kennis over dergelijke projectschaal, en met een diplomatiek talent.
Een algemeen belanger, en een partijloze specialist en generalist in één.
Maar de allergrootste verdienste ligt bij de drie actiegroepen Straten-Generaal, Ademloos en Ringland, die elk op een uiterst professionele manier een brede expertise èn een breed draagvlak opbouwden.
Ze doorbraken via juridische weg (de Raad van State) het monopolie van politiek en administraties.
Dat “doorbreken” op zich is niet het belangrijkste.
Wèl het doorbreken van oude denkpatronen.
Ook het feit dat de Vlaamse politieke meerderheid èn oppositie hier -even toch- het klassieke politieke spel achter zit lieten is hoopgevend.
We kennen dit verhaal van oude denkpatronen ook van grote Gentse dossiers, zoals de Loop en het project Gent Sint-Pieters.
De realiteit is meestal de volgende: complexe bouwkundige dossiers kunnen pas tot stand komen als meerdere administraties hun zegen en middelen geven.
Vaak zijn daar meerdere bestuursniveau’s (stad, gewest, staat) bij betrokken.
Dat op zich is al een immense oefening in “overeenkomen”.
Daarbovenop is de regelgeving op menig beleidsdomein babylonisch complex geworden.
Al dan niet tezelfdertijd moeten ook de verantwoordelijke politici hun zegen geven, of willen zij koerscorrecties.
Dat is een complex en langzaam beslissingsproces, en leidt vaak tot compromissen.
An sich is daar niks mis mee.
Het is wel de reden dat van zodra zo’n dossier in de openbaarheid komt er door wakkere burgers met moeite nog een halve letter kan gewijzigd worden.
Het vooraf bereikte akkoord / compromis wordt belangrijker dan de kwaliteit of de inbreng van burgers.
Het NIMBY-fenomeen is daar het excuus voor.
En toegegeven, ik kan me inbeelden dat het soms moeilijk inschatten is wanneer contra-argumenten ingegeven zijn door eigenbelang of algemeen belang.
Feit is dat politieke partijen het algemeen belang vaak verwarren met hun partijbelang: het aan de macht blijven.
Dat is hun goed recht.
Maar wat is nog het nut van een openbaar onderzoek als een overeenkomst tussen administraties, politiek en andere (private) partners onwrikbaar beslist is?
Wat is de functie van een openbaar onderzoek als enkel de Raad van State een bereidheid tot gemeend overleg tussen overheid en burgers oplevert?
Lees dit boeiende standpunt in de Standaard.
Lees ook de artikels in de Morgen van vandaag, waar de spelers een beetje het achterste van hun tong tonen, onder andere over onze vergadercultuur.

Mobiliteit is voor individuen vaak iets emotioneels.
Mobiliteit is in de praktijk de optelsom van individuele keuzes op vlak van verplaatsingswijze en tijdstip.
Maar door zijn complexiteit, impact èn kostprijs vraagt mobiliteit van de overheid een uiterst rationele aanpak èn een realistisch toekomstbeeld.
Een paar jaar geleden hield Mikael Colville-Andersen voor Fietsersbondleden een fenomenale lezing over de geschiedenis van mobiliteitsorganisatie en wegenbouw.
Kort samengevat: na Wereldoorlog 2 gaven politici all over Europa aan ingenieurs de opdracht om structuur te brengen in onze mobiliteit, want door de forse groei van het autogebruik vielen er véél tevéél doden.
Ingenieurs verzonnen / ontwikkelden -ahum- tijdloze oplossingen.
De Kennedytunnel is er zo een.
Grandioos op technisch vlak.
Kortzichtig als “oplossing”.
Helemaal in de tijdsgeest, tot het vastliep.
Want de basiswet van mobiliteit is en blijft: infrastructuur trekt gebruikers aan.
Ingenieurs zijn steengoed in beton gieten, in techniek, in kortetermijnoplossingen.
Maar mobiliteit organiseren vraagt een andere blik, die van gedragswetenschappers.
Of van mobiliteitsdeskundigen en stedebouwkundigen.
in ieder geval: een blik op lange termijn, wat ook haaks staat op het gros van het politiek denken.
Ik lig hier met kranten en weekbladen uit vorige eeuw waar specialisten de huidige autostilstand, maar vooral ook de impact op steden, haarfijn voorspelden.
Laat me concluderen.
Ik smeek de Vlaamse regering: laat ingenieurs niet meer solo slim beslissen over onze mobiliteitskeuzes.
Misschien was dat in Antwerpen wel het grootste gevecht.
Groter dan het gevecht tegen de behoudsgezinde “macht der gewoonte”, het boze spook van èlke mens.
Politici van àlle partijen, ook van de oppositie, weten vaak zéér goed wat de toekomst brengt.
Antwerpen toonde gisteren dat vooral een open dialoog nodig is tussen onmisbare en geniale ingenieurs en visionaire niet-technische gesprekspartners.
Techniek hoort in functie te staan van…
En we hopen samen met u dat Vlaanderen nu nog geld over heeft voor de leefbaarheid van àndere steden.

De grootste verdienste van het komende Gentse circulatieplan is dat er beslissingen genomen zijn, goed wetende dat niet àlle Gentenaars bereid zijn om zijn dagelijkse gewoontes aan te passen.
Dat waren de harde lessen van 1987 en 1997.
Het huidige plan is grondig onderbouwd, véél grondiger dan de vorige.
De lobben zijn een veelvuldig en beproefd model, dat in andere historische steden goed werkt.
Uit wat ik hoor zijn de gesprekken over het plan breed gevoerd.
Het plan is maximaal gescreend om autobereikbaarheid garant te stellen.
U kan het raar vinden dat de Fietsersbond zo’n autovriendelijk plan steunt.
Dat komt omdat het deuren opent naar andere mobiliteitsgewoontes.
Voor sommigen zal het niet ver genoeg gaan.
En omdat uit gesprekken met vele ambtenaren op meerder bestuursniveaus blijkt dat er open en zonder dogma’s naar de toekomst gekeken wordt.
Het verandert de spelregels voor autogebruik.
Het aantal fietsers steeg afgelopen vier jaar al fenomenaal.
Benieuwd wat dit wordt nà 3 april.
Want dat hangt toch altijd weer af van de individuele keuzes van honderduizenden.
En ja, we lezen tussen de regels toch één dogma: de grote veranderingen in deze bestuursperiode liggen niet buiten de R40.
De drie trendbreuken die we in Antwerpen zien lezen we ook in het komende Circulatieplan.
Maar in in concreto zijn ze voorbehouden aan Gent Centrum.

Het allergrootste nadeel van het plan is dat het niet in de vorige besturen bedacht en/of ingevoerd werd, toen de perceptie leefde dat we met z’n allen elke dag rijker werden.
In tijden dat mensen dat gevoel niet meer hebben ligt dat moeilijker.
De wijken buiten de kleine ring R40 hebben ook behoefte aan zo’n plan, maar moeten wachten.
Koning auto is nog steeds oppermachtig, het centrum van alle denken, en bepalend in het debat.
Maar iedereen weet dat zijn rijk eindig is, want het razendsnel groeiend inzicht in de effecten van fijnstof op onze gezondheid verlegt het emotioneel debat van “mijn auto, mijn vrijheid” naar “mijn longen, mijn leven”.
En de zon schijnt.
En alle kranten staan vol met artikels over fietsen, fietgebruik en fietsmobiliteit.
Nu nog een degelijk èn ambitieus èn toekomstgericht stadsgewestelijk fietsrouteplan.
Zolang dat niet op tafel ligt worden kostbare vierkante meters ingenomen voor andere doeleinden.
En dan is er nog het monster van de versnippering.

Zondag aanstaande willen honderden mensen vrolijk, vriendelijk en rinkelend hun bezorgdheid over het fijnstof uitdrukken.
Op het einde van de wandel- en fietstocht krijgen de fractieleiders van de zes partijen die momenteel in de gemeenteraad zitten een zak met een attentie voor “hun” gemeenteraadsleden.
Eén van de initiatiefnemers van de Rinkeltocht ging die attenties ergens in Europa ophalen.
Ook zo benieuwd?

2 Responses to “Terug naar Oosterweel”

  1. Frans Says:

    Mooie samenvatting van dit Regelnevelland.

  2. Chris S Says:

    Of hoe een eenheidsstaat(denken), veroorzaker van WOI en WOII, continu maatschappelijke crisissen veroorzaakt – uiteraard ook internationaal. Wie rammelt met sociale wetmatigheden krijgt de ellende tienvoudig ‘in the face’ terug. Jammer, want uiteindelijk staat zelfs onze ganse Europese beschaving zoals we die nu kennen, op het spel.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: