Respect?

Ghostbike Iris Aper verdwenen

7 maart 2013. Fietsersbond Gent houdt een dodenwake aan wat toen nog de stadsbibliotheek was. De Gentse fietsersgemeenschap – en vele anderen – was collectief verontwaardigd na het dodelijke ongeval waarbij Iris Aper omkwam. Er werd op die plaats een ghostbike – een witte fiets – gezet.

Dit ongeval leidde ertoe dat kort erna het hele plein autovrij werd.

4 juli 2019. De 6 jaar oude ghostbike was in slechte staat, na door minstens één auto (jawel, in het autovrije gedeelte en dan nog op de stoep) en een fiets aangereden te zijn. Er werd voor vervanging gezorgd: een nieuwe witte fiets kwam in de plaats.

IMG_20190704_200323425_HDR

Net zoals de vorige werd ook deze met een ketting en slot vastgelegd en voorzien van een herdenkingsplaat. Dit is duidelijk niet zomaar een fiets, maar meer een monument om een omgekomen fietser te herdenken. Je zou denken dat iedereen dit ondertussen wel weet.

27 juli 2019: we worden door de politie verwittigd dat iemand het herdenkingsplaatje van Iris Aper binnengebracht heeft. Een ‘gevonden voorwerp’. Verdacht…

Diezelfde dag zegt een vriendin dat ze een witte fiets met rode bloemen zien staan heeft langs de Schelde in Merelbeke. Dat zal wel geen toeval zijn.

28 juli 2019: na een optreden bijgewoond te hebben op de Gentse Feesten, rij ik langs de plaats waar de ghostbike verondersteld wordt te staan. Zoals gevreesd, is er slechts een lege plek. Geen spoor meer van de fiets die er stond. Geen ketting, geen bloemen, niets…

29 juli 2019: na het werk fiets ik via de Schelde Gent binnen. Normaal neem ik een andere route, maar deze keer doe ik dat via de kant van Merelbeke om te controleren of de gesignaleerde witte fiets de verdwenen ghostbike is.

Jawel: daar staat hij. Netjes met blauwwit politielint vastgelegd aan een paal.

IMG_20190729_172514268

Omdat dit met politielint gedaan is, neem ik contact op met de lokale politie. Ze sturen diezelfde avond nog een inspecteur ter plaatse: het lint is niet van hen. Nadat ik de bewijzen doorgestuurd heb dat het wel degelijk om ‘onze’ ghostbike gaat, wordt die door de politie opgehaald en in het kantoor in Melle gestockeerd tot ik tijd heb om erom te gaan.

De vraag is: wie doet zoiets? Het gaat alvast niet om ‘even lenen’, want de fiets lag vast met een ketting en is duidelijk herkenbaar als ghostbike. Neen: de ketting is doorgebroken, het plaatje van de fiets gehaald. Wie het ook deed, hij/zij trapte op vele harten. De dader heeft blijkbaar geen greintje respect voor iedereen die de ghostbike ziet als een plek om herinneringen aan een dierbare op te halen.

Gelukkig was hij/zij zo vriendelijk om de fiets netjes aan de kant te zetten.

De vorige diefstal (fiets voor Vic Tack, Mariakerke) werd gepleegd door enkele beschonken, baldadige tieners, die geen enkel benul hadden van wat ze gedaan hadden. De manier waarop het deze keer gebeurde, duidt er – volgens mij toch – op dat de dief niet beschonken was; kijk naar de manier waarop de fiets achtergelaten werd. Hij/zij was ook niet baldadig, want de fiets is – gelukkig – ongeschonden. Het moet wel iemand geweest zijn die enkel aan zichzelf dacht; die totaal geen rekening hield met het feit dat hier een monument, een symbool, gepikt werd. ‘Ik moet naar huis en heb een fiets nodig’, was vermoedelijk de enige motivatie. Hoe egoïstisch kan je zijn…

We zullen wellicht nooit te weten komen wie dit deed. Maar indien de dader dit leest, kunnen we maar hopen dat hij/zij beseft wat hij/zij eigenlijk deed.

De les die ik eruit leerde: vanaf nu zorgt Fietsersbond Gent ervoor dat de ghostbikes enkel nog monumenten zijn. We zorgen ervoor dat met die fietsen niet kan gereden worden. Ik heb er alvast de fietsketting afgehaald.

Winterfietsen (bis)

Fietsbult trekt deze bijdrage van Jan G uit december 2013 uit de diepvries.
Van harte aanbevolen met warme wijn of hete soep!

Winterfietsen
… of fietsen in winterse omstandigheden: lage temperaturen, glad wegdek, sneeuw, …

Dergelijke omstandigheden vormen een hele uitdaging voor de vele fietsers. Wat doe je ertegen? Hoe bescherm je jezelf en rij je veilig in de winter?

Wat de fiets betreft, en dan vooral de wegligging, moet je vooral naar één onderdeel kijken: de banden. Ooit al eens geprobeerd om met slicks of racebandjes door de sneeuw te rijden?

Ideaal voor in de zomer, maar daarbuiten: levensgevaarlijk! Neen, het minste wat je kunt doen, is zorgen voor banden met een uitgesproken profiel. (Fiets-)banden moeten grip hebben op die gladde ondergrond. Daarvoor dient het profiel in de banden, zeker in modder of sneeuw. Mocht je denken aan geschikte banden voor dit doel, neem ze dan meteen zo breed mogelijk. Bredere banden zorgen voor een ander contactoppervlak en meer grip (kijk maar naar banden die op mountainbikes liggen). En om de grip te verbeteren op sneeuw, modder en dergelijke, kan je de druk wat verlagen. De rolweerstand verhoogt dan wel wat, maar je blijft tenminste rechtop. Dit is DE GOEDKOOPSTE AANPASSING die je kunt doen om door sneeuw te rijden

Vredestein Perfect Tour 37-622

Nu bestaan al een poos ook voor de fiets echte winterbanden. Die heb je in twee smaken: spijkerbanden en banden met een speciale samenstelling en profiel. Met die eerste soort kun je in Vlaanderen niet veel aanvangen: hier wordt algauw gestrooid en voor je het weet, rijd je de spijkers stuk op het asfalt. Dat worden dus erg dure banden, waarbij de kans groot is dat je spijkers weg zijn op het moment dat je ze echt nodig hebt.

Dan ben je beter af met wat o.a. Continental vrij recent uitbracht: banden met een andere rubbersamenstelling en een speciaal ontwikkeld profiel, gebaseerd op de technologie voor autobanden. Op ijs ben je beter af met spijkers, maar in alle andere gevallen zullen de Conti’s het er beter vanaf brengen.

Continental TopContact Winter
Continental TopContact Winter 37-622

Wat is het voordeel: je banden glijden niet meer weg, waardoor het een pak veiliger wordt op de fiets. Het belangrijkste is om vooraan zo’n band te gebruiken, waardoor stuurcorrecties onmiddellijk resultaat geven. Met een gewone band is de kans groot dat je geconfronteerd wordt met een wegglijdend voorwiel. Wil je wat meer investeren – zo’n band kost ongeveer € 50 -, dan leg je er ook achteraan zo eentje op. Dan gaat alle vermogen dat je op de trappers zet je fiets ook vooruit helpen.

Past dit op je fiets? Ze zijn te krijgen in 26 en 28″ en telkens in twee breedtes. Ook andere fabrikanten zijn op de trein gesprongen en brachten ondertussen gelijkaardige banden uit.

Duur? Ja en neen: als je met je mooie fiets op de stenen belandt, kan de totale schade algauw meer kosten dan zo’n band (schade aan de fiets, gat in de jas, …). Daarbij komt dat je die in maart/april weer vervangt door (een) andere band(en) en je dure winterband kan op die manier vele winters meedraaien. Een ander voordeel is dat de grip sowieso beter is. Niet enkel op sneeuw, maar ook op koude stenen, op kasseien, op een bevroren ondergrond. Te gebruiken zodra de temperatuur beneden 8° C blijft.

Om je fiets verder voor te bereiden op de kou, kun je nog enkele zaken doen. Zorg ervoor dat je ketting goed gesmeerd is en blijft: zodra er gestrooid wordt, zal die anders roesten terwijl je erop staat te kijken. Als je door pekel gereden hebt, spoel je de ketting best ook goed af, anders vreet het zout in. Een geroeste ketting piept en kraakt; de kans is groot dat ze plots breekt en ze geeft veel weerstand. Als goede, luie fietser moet je die weerstand zo laag mogelijk maken.

Moet je nog een smeermiddel aankopen, kijk dan maar voor iets wat geschikt is voor natte omstandigheden. Olie voor het mountainbikewereldje moet hier zeker goed voor zijn.

Joes wet lubeHeb je een derailleur, zorg er dan maar voor dat die ook gesmeerd is (vooral de scharnierpunten), want anders kan die vastvriezen. Als dat je overkomt terwijl je in de kleinste versnelling staat, dan kan de rit lang duren! Ook de remkabels verdienen een druppel olie voor de winter. Is die kabel niet gesmeerd, dan kan er water tussen de binnen- en buitenkabel komen. Als het vriest, verandert dat water in ijs. Indien je dat constateert op het moment dat je van de Charles De Kerchovelaan naar beneden raast, kan dat erg vervelend worden. Idem dito voor de versnellingskabels, dat spreekt voor zich.
Als de mantel van de buitenkabel (gaine) doorgesleten is, vervang je die best ook. Ook langs daar kan het water erin.

Kijk ook je verlichting goed na. In winterse omstandigheden en zeker als het sneeuwt, ben je moeilijker zichtbaar. Degelijk werkende verlichting zorgt ervoor dat je beter opvalt. Een naafdynamo is dan ideaal. Batterijen bevatten minder energie als het koud is en een ‘zijloper’ (klassieke dynamo) gaat algauw slippen.

Op een fiets moeten ook reflectoren zitten (of een reflecterende strook op de banden). Probeer die in de mate van het mogelijke ook netjes te houden: onder een laag aangekoekt zout en andere smurrie zal er niet veel meer reflecteren en zo gaat je zichtbaarheid sterk achteruit.

Op die manier is je fiets optimaal geprepareerd om de gure winter te overleven.

Een beetje beter

Een hele poos terug, op 15 december 2014, publiceerden we deze analyse van een kruispunt: de oprit van de E17 aan de Brusselsesteenweg in Gentbrugge. Dat was vanuit het standpunt van de fietser niet echt denderend te noemen.

Nu, anderhalf jaar later, lijkt het erop dat de wegbeheerder, AWV, toch een beetje tegemoet gekomen is aan onze verzuchtingen.

Land van Rodelaan

Er zijn aan alle kanten lichten toegevoegd op ooghoogte van de fietser (tenminste indien die op een doorsnee-fiets rijdt). Dat maakt het kruispunt natuurlijk niet veiliger, maar het comfort is er wel op verbeterd.

Ligfietstestdag

Ligfietsen zijn en blijven exoten in het fietswereldje. Op zaterdag 16 april organiseert de Vlaamse ligfietsvereniging (ligfietsers.be), met name de West- en Oost-Vlaamse afdeling, een ligfietstestdag in de Blaarmeersen. Voor wie zin heeft om eens kennis te maken met andere vormen van fietsen: ’t is het moment ervoor!

WOL ligfietstestdag big

Fietser.be zal er staan met enkele velomobielen (WAW en/of eWAW, Quest, Strada, E-Orca).

Foxy 1
Archiefbeeld (WAW Mk III)

Velomobiel komt met de nagelnieuwe Quattrovelo

quattrovelo_4
Foto: Eva Navratilova (velomobiel.nl)

FiSh Bikes (Sint-Amandsberg) staat er met ligfietsen en trikes van Performer en met een Schlitter Encore.

Performer Trike-E
Foto: Performer Taiwan
Schlitter Encore
Foto: FiSh Bikes

Daarnaast zullen ongetwijfeld heel wat ligfietsers er zijn om hun ervaringen te delen.

Een woord van dank

Dank aan de Gentse politie – in het bijzonder de stedelijke recherche – en dank aan de Gentse brandweer.

Waarom? Een poosje geleden berichtten we over een trieste primeur: een verdwenen ghostbike.

Die fiets op zich is slechts een stuk oud ijzer. De symboolwaarde is oneindig veel meer dan dat. De reacties erop waren duidelijk hierin en ook onze Gentse kranten waren verontwaardigd.

Enkele weken geleden kwam dan het positieve nieuws: de daders waren gevonden en blijkbaar realiseerden ze zich achteraf wat ze aangericht hadden. Ze gaven door waar ze de fiets gedumpt hadden. De politie werkte hierin keihard, vooral om de ghostbike terug te vinden. Ook zij stelden: ‘dit is niet zomaar de zoveelste gestolen fiets; dit is veel meer.’ De brandweer haalde de fiets uit de Brugse Vaart en reinigde hem grondig. Zo werd de fiets weer bij me thuis afgeleverd. Op een ‘battle scar’ na is hij onbeschadigd. Zo werd hij opnieuw op de originele plek gezet.

De essentie is dat dit symbool weer op zijn plek terecht kan komen.

Hoe het voor de onnadenkende jongeren zal aflopen, die het blijkbaar nodig vonden hun ‘heldendaad’ rond te bazuinen op school, is van ondergeschikt belang. Dat wil niet zeggen dat het verwaarloosbaar is; het mag duidelijk zijn dat zoiets van een absoluut gebrek aan respect getuigt, maar er bestaat geen twijfel over dat dit hen wel ingepeperd zal worden.

De fiets is terug; de rouwplek voor de vrienden van Vic is er weer.

herplaatsing

Een waarschuwing voor ons moordende verkeer; het feit dat we verkeersdoden niet als onvermijdelijk mogen aanvaarden; een teken dat fietsers kwetsbaar zijn in ons door auto’s gedomineerde verplaatsingsgedrag.

We kunnen enkel hopen dat het nog héél lang zal duren eer een onvermijdelijke volgende ghostbike moet geplaatst worden.

Fietslichtetiquette

Nog een duit in het zakje, nu we toch bezig zijn. Als dagelijkse, functionele fietsers het over fietstechniek hebben in de winter, dan komen onvermijdelijk altijd dezelfde twee onderwerpen aan bod: banden en verlichting.

Hoe uitgebreid we het ook over banden kunnen hebben, dat zullen we deze keer niet doen. Fietsverlichting, dat is het onderwerp vandaag.

Eerst even droogweg een citaat uit onze Belgische wegcode (art 82.1.1 1ste):

Fietsers moeten tussen het vallen van de avond en het aanbreken van de dag, en in alle omstandigheden wanneer het niet meer mogelijk is duidelijk te zien tot op een afstand van ongeveer 200 meter, vooraan en achteraan een niet verblindend vast licht of knipperlicht voeren. Vooraan moet het licht wit of geel zijn, achteraan rood.

Het rode achterlicht moet ‘s nachts, bij helder weer, zichtbaar zijn van op een afstand van 100 meter minimum.

Straf en totaal onverantwoord. Dat vind ik van die (Belgische) technische voorschriften. Waarom? De enige technische vereiste qua lichtsterkte die vermeld wordt, gaat over het achterlicht. Dus, helaas, indien je voorlicht niets meer is dan een kaarsvlam, ben je wettelijk in orde. Dat betekent niet dat het verstandig is om met zo’n kaarsvlammetje te fietsen. Kunnen we meteen even pleiten voor normen naar Duitse stijl (StVZO), liefst voor heel Europa gelijk.

 

Zoals Yves in een ander Bultje ook al schreef, heeft de koplamp twee functies: zien en gezien worden. Het achterlicht dient enkel om gezien te worden, dat spreekt voor zich.

Rij in gedachten even mee door Gent op een willekeurige winteravond.  Bekijk de verlichting van de fietsers die je kruist. Gelukkig lijkt het aantal ‘fietsninja’s’ af te nemen. Op dat vlak nam de wetgever wel een verstandige beslissing, door toe te laten dat de verlichting niet noodzakelijk op de fiets moet zitten, maar ook op de fietser mag. De mogelijkheden om verlicht te fietsen werden daardoor sterk uitgebreid. Meer en meer zie je mensen met hoofdlampen rijden.

En dan heb je het brede gamma aan fietslampen. Een oud kraam met de alomtegenwoordige Hemalampjes; een terreinfiets met een opgeklikte batterijlamp; een degelijke stadsfiets met naafdynamo en prima led-koplamp …

Waar zit nu die etiquette? Wel, dat je zorgt dat je gezien wordt, is al het eerste element ervan. Het tweede element – dat steeds belangrijker lijkt te worden – is dat je ervoor zorgt dat je de anderen niet verblindt. Nu de aankoop via internet zo makkelijk gaat, is het erg verleidelijk om in China in te gaan op het superaanbod voor een ‘lichtkanon’ voor een onwaarschijnlijk lage prijs.

Zoiets

Trustfire TR-D013

Enfin, dit exemplaar is niet meer zo spotgoedkoop, maar voor 25 euro koop je een ‘Chinees lichtkanon’ van minstens 3000 (Chinese) lumen. Als je bij de fietshandelaar leert dat je voor een degelijke koplamp toch gauw 50 euro neertelt, wordt het erg verleidelijk.

Dan sta je er niet bij stil dat zo’n lamp absoluut niet geschikt is voor de openbare weg. Jazeker, je ziet er het kleinste detail mee. Jazeker, je kunt er je vrienden mee imponeren: ‘schijnt zeker een halve kilometer ver’ (deze hierboven volgens de fabrikant anderhalve kilometer). Wijs! Jep. Vind ik ook, maar niet voor op de openbare weg. En, helaas, jazeker: je verblindt er alle tegenliggers mee. Nie zo wijs…

verblindend licht
Ongeveer het effect van zo’n lamp als hierboven

Ik kom ze helaas dagelijks tegen. Niet in het centrum, want mijn woon-werk route leidt me langs jaagpaden. Als er zo’n schijnwerper op je afkomt, zie je geen steek meer. Dan rij je ‘op de tast’. Als automobilist zie je enkel nog een lichtvlek, als fietser of voetganger ook. Als je konijnen wil vangen, kun je een lichtbak gebruiken. In het verkeer is dat geen zo’n goed idee.

Goede fietsverlichting. Er staat een reeksje over op Fietsbult, onder techniek.

 

Trieste primeur

Al decennia lang heeft Perpetuum Mobile, de Gentse afdeling van de Fietsersbond, de traditie om een dodenwake te organiseren telkens een fietser in het verkeer om het leven komt. Sinds al wat jaren wordt daarbij, indien de plaats het toelaat en de familie ermee akkoord gaat, een ghostbike geplaatst.

140223ghostbikeKennedyl (3)
23feb14, 13u02, John F Kennedylaan

Zo’n ghostbike dient twee doelen:

  • voor de nabestaanden is het een herinnering; een plek die beelden oproept van wie die persoon was.
  • voor alle weggebruikers is het een signaal; een teken van de kwetsbaarheid van fietsers; een aanzet tot voorzichtigheid.

Her en der verspreid in het Gentse kom je ze tegen.

130307dodenwakeZuid 014
07maa13, 17u06, Zuid

De recentste werd in september geplaatst in Mariakerke, aan de kruising van de N9 en de R4. Op die plaats kwam Vic Tack om het leven, op weg naar een vergadering van de jeugdbeweging. De plaatsing en dodenwake werden druk bijgewoond, zoals zo vaak indien een jong iemand verongelukt.

151009 (68)
09okt15, Brugsevaart

Vorige week ontvingen we een onwaarschijnlijk bericht: de ghostbike was weg! Via de politie werd nagevraagd of één van de stadsdiensten die tijdelijk verwijderd had, bijvoorbeeld om de middenberm te onderhouden. Dat was niet het geval. Het lijkt er dus sterk op dat één of ander onverlaat het in zijn hoofd haalde om een ghostbike te stelen… Wat ook de reden hiertoe mag zijn (pure fietsdiefstal, wrok tegen fietsers, een vandalenstreek), het getuigt absoluut van weinig respect tegenover iedereen die Vic Tack kende en de herinnering aan hem wil bewaren.

Als je goed kijkt op de foto, zie je dat op de fiets geen remmen meer zitten; geen ketting, geen verlichting. Wat overblijft, is een silhouet. Onbruikbaar gemaakt. Wat moeten we nog meer doen? Balhoofden vastlassen, bracketassen blokkeren op een onomkeerbare manier?

Misschien komt de dader nog tot bezinning en verschijnt de ghostbike op miraculeuze wijze weer waar hij stond?

In elk geval: ’t is nie wijs.

Puur toeval of kort op de bal?

Onlangs kreeg Fietsersbond Gent een klacht (die eigenlijk naar Gentinfo gestuurd was) over conflictsituaties aan Wijmakker (aan drive-inbakkerij De Wulf).

Daar heb je een toegang tot een fietspad waarlangs je het Sint-Baafskouterpark inrijdt. Dat is helaas ook een toegang tot het atheneum en automobilisten doen daar zoals ze vaak doen: zo dicht mogelijk bij hun doel staan, zonder rekening te houden met andere weggebruikers. Dus stonden geregeld auto’s voor dat fietspad, de weg versperrend. Heel recent werd dit gemeld en kijk: donderdag lag er al een mooie, nieuwe suggestiestrook vanaf de Cecile Cautermanstraat. Toeval? Geen idee, maar het is in elk geval een flinke verbetering, vooral aan de toegang tot dat fietspad.

De Wulf 1
Zicht vanaf het kruispunt met de Dendermondsesteenweg (10 april 2015)

Het eigenlijke conflictpunt ligt een paar honderd meter verderop, net voorbij het pleintje annex parking voor de bakkerij.

Wijmakker, zicht richting Sint-Baafskouterpark (10 april 2015)
Wijmakker, zicht richting Sint-Baafskouterpark (10 april 2015)

Aan de toegang tot het fietspad is de suggestiestrook zeer expliciet.

Wijmakker, toegang tot Sint-Baafskouterpark (10 april 2015)
Wijmakker, toegang tot Sint-Baafskouterpark (10 april 2015)

Nu valt af te wachten in hoever dit visueel accent ook automobilisten zal doen afwijken van die onhebbelijke gewoonte om hun voertuig gelijk waar achter te laten.

De Visserij

De Visserij zoals ze nu is, is nu een uithangbord voor het fietsbeleid van de stad Gent.

bord fietsstraat

Sta me toe eerst even een stap terug te zetten in de tijd, tot voor de huidige toestand.

Art 40ter van het Belgische verkeersreglement stelt o.a. “Hij moet een zijdelingse afstand van ten minste één meter laten tussen zijn voertuig en de fietser of bestuurder van een tweewielige bromfiets.” (over het gedrag van een automobilist tegenover fietsers en bestuurders van tweewielige bromfietsen).
Laten we aannemen dat een fiets 80 cm breed is en pakweg 50 cm van de rand wegblijft; daar komt dan 1 m vrijgelaten ruimte bij en minstens breedte 1,6 m voor de auto, die aan de linkerkant ook een halve meter van de geparkeerde auto’s blijft. Dat wil zeggen dat de rijweg, naast de geparkeerde auto’s, minstens 4,60m breed moet zijn om te mogen inhalen.

Deze regel lijkt in de praktijk weinig gekend of minstens amper gerespecteerd te worden, maar het betekent in elk geval dat je in de Visserij hoe dan ook op de meeste plaatsen niet mag inhalen. Datzelfde geldt overigens voor heel veel andere straten in het stadscentrum.

Fast forward naar 2011: het past in de propagandamachine van “Gent fietsstad” om als eerste Belgische stad een fietsstraat te hebben. De wettekst was nog niet verschenen in het Belgisch Staatsblad (van kracht vanaf 27/12/2012, in Gent realiteit vanaf 2011) of de borden stonden er al, vergezeld van een amateuristisch aangebrachte rode coating. Wie weet het nog: om de paar meter koos je voorwiel het luchtruim omdat er een grove voeg lag.

Ter herinnering: wat is een fietsstraat?

Volgens artikel 22novies: “In fietsstraten mogen de fietsers de ganse breedte van de rijbaan gebruiken voor zover deze slechts opengesteld is in hun rijrichting en de helft van de breedte langs de rechterzijde indien de rijbaan opengesteld is in beide rijrichtingen. Motorvoertuigen hebben toegang tot fietsstraten. Zij mogen de fietsers evenwel niet inhalen. De snelheid mag in een fietsstraat nooit hoger liggen dan 30 kilometer per uur.”

Dat wordt duidelijk aangekondigd met een bord (zie bovenaan dit bericht), dat onderweg nog enkele keren herhaald wordt.

In die fietsstraat liggen ter hoogte van de twee cités ook nog eens verkeersdrempels, waarover het verkeersreglement stelt (artikel 22ter): “is elk links inhalen verboden op deze inrichtingen”.

Tot zover de mooie theorie, waaruit je kunt afleiden dat je hier als fietser de rode loper uitgerold krijgt. Dat is ook het beeld dat opgehangen wordt van een fietsstraat.

ideaalbeeld
Het ideaalbeeld van de fietsstraat (in rijrichting van de auto’s)
ideaalbeeld
De fietsstraat zoals wij, fietsers, ze wensen

 

Nu volgt de praktijk, aan de hand van het wedervaren van dochterlief onlangs. Ze maakt geregeld gebruik van de Visserij als weg om van Gentbrugge naar Gent-centrum te fietsen. Als dochter van ervaren fietsers kent ze de regels en haar rechten. Ze weet dat ze in de Visserij haar plek moet opeisen omdat veel (ik durf niet niet zeggen: de meeste) automobilisten ofwel de wegcode onvoldoende kennen (fietsstraat, hoezo, fietsstraat?) ofwel vierkant aan hun laars lappen.

Dagelijkse realiteit
Dagelijkse realiteit

Als ze inhalen, gebeurt dat zeker op minder dan die reglementaire meter – die ruimte is er eenvoudigweg niet – en dikwijls sneller dan het toegestane maximum van 30 km/u. Dus rijdt ze, zoals de meeste assertieve fietsers, wat meer naar links, zodat er niet voldoende ruimte is om in te halen. Het mag toch niet.

Geregeld hoor je dan geïrriteerde automobilisten voortdurend gas geven en afremmen, om op een agressieve manier duidelijk te maken dat je in de weg rijdt. Herkenbaar, niet?

Neen, dit is echt niet uitzonderlijk!
Neen, dit is echt niet uitzonderlijk!

Die keer was het ook weer zo. Gas geven, remmen, tot op enkele centimeters van haar achterwiel komen rijden… Zodra de man de kans zag, scheurde hij voorbij. Daarbij bevestigde hij, zoals we achteraf hoorden (zie verder) alle clichés:

  • hij kende de situatie, want woont in de straat
  • de auto was een BMW (of course)
  • de auto was een leasingwagen
  • de man was van het “vlotte jongens”/wie doet me wat-type
Zo eentje. Deze stond, niet toevallig, in de straat geparkeerd.
Zo eentje. Deze stond, niet toevallig, in de straat geparkeerd.

Op het einde van de straat moest hij stoppen, want voor hem stond een andere wagen stil. Toen dochterlief aan kwam gereden, was het raampje al naar beneden en volgde een hele scheldtirade. De essentie was “pestgedrag”, “de wet kan me niet schelen”, “je bent niet hoffelijk als fietser” (juist, een jonge vrouw uitschelden is blijkbaar wel hoffelijk) en “als ik je omver gereden had, zou je wel anders piepen”. Toen ze haar telefoon bovenhaalde om zijn nummerplaat vast te leggen, volgde een smalend “doe maar, je kunt er toch niets mee”.

Helemaal overstuur belde ze me en we beslisten naar de politie te stappen om klacht neer te leggen. De inspecteur was vriendelijk en geduldig, maar kon helaas niets doen. Blijkbaar moet je eerst aangereden of in elkaar geslagen worden eer een pv kan opgemaakt worden… Zelfs een getuige blijkt niet te volstaan. Dat maakt dat de agressie die je dagelijks meemaakt als fietser in die straat, niet rechtmatig kan aangeklaagd worden.

Helaas horen we, bij de Fietsersbond, al jaren dergelijke zaken. Veel fietsers rijden met tegenzin langs de Visserij of, sterker nog, vermijden ze als het maar enigszins kan. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Een “fietsstraat” is toch bedoeld om het fietsen aan te moedigen? In de praktijk is het een route die enkel tot conflicten leidt. De reden: de Visserij wordt heel vaak gebruikt als sluipweg om de Brusselsepoortstraat en Lange Violettestraat te omzeilen. Dat impliceert dat die automobilisten vinden dat het sneller moet kunnen en, gefrustreerd omdat het niet zo is, dan moeten de fietsers het ontgelden.

Sommigen zeggen: “wees hoffelijk en laat ze passeren”. Jazeker: als jonge ouder, met een kind op de fiets voor je, zal je auto’s rakelings langs laten rijden omdat je anders klappen riskeert? Sommigen zeggen: “als je je plaats opeist, pest je de automobilisten”, maar de meesten (dit is een schatting) moeten wellicht niet eens in die straat zijn. Wie pest dan wie?

De oplossing werd indertijd ook voorgesteld toen het toenmalige bestuur met het concept kwam aandraven: zorg ervoor dat enkel wie in de straat moet zijn erin komt. Het autoverkeer zal meer dan halveren en de conflicten zullen dan ook verminderen. De eenvoudigste manier kan een bord “uitgezonderd plaatselijk verkeer” zijn, dat echter zonder politiecontrole niets uithaalt. Paaltjes die in de grond verdwijnen door middel van een kaart bijvoorbeeld, kunnen ook een oplossing zijn, maar in Gent zijn we daar sinds de experimenten aan de Vanderdoncktdoorgang blijkbaar bang voor.

Eenvoudig de politie frequente controles laten uitvoeren in de Visserij (en op de Trekweg in Mariakerken en in de Voldersstraat, …), zou ook al kunnen helpen. Fietsers inhalen mag daar namelijk niet. Nooit. Punt.

Het vervelendste is dat het huidige stadsbestuur ook wel beseft dat het daar niet koosjer is, maar er gebeurt niets. Wel worden nieuwe fietsstraten aangekondigd (Voldersstraat, het tweede deel van de Visserij), maar de problemen die het concept veroorzaakt, worden niet aangepakt. De Gentse fietsers zouden er wel dankbaar voor zijn.

 

Fietswinkel, net wat anders (2)

In deze reeks schrijven fietsers over de buitenbeentjes onder de fietswinkels.


Een fiets, dat is zo’n ding op twee wielen en met pedalen, ja?
Wel, de zaak die deze keer aan bod komt, gaat wat verder. Wil je in Gent indrukwekkende, mensaangedreven bolides bewonderen, dan ga je naar Fietser.be.
De zaak is niet zo zichtbaar op straat. Het enige waaraan het bedrijfje te vinden is, is het naambord op de gevel.

Lousbergskaai 33, Gent
Lousbergskaai 33, Gent

Ze noemen zichzelf geen fietswinkel, maar een “mobiliteitslab”. Zoek je een ecologische manier om je voort te bewegen, dan gaan ze met jou op zoek naar een oplossing. Het visitekaartje is en blijft de door hen ontwikkelde WAW: een velomobiel, die er bloedsnel uitziet, zelfs al staat hij stil.

eWAW

Een andere bijzonderheid is dat je er bijvoorbeeld je fiets kan laten ombouwen tot een elektrisch exemplaar, met een motor op de trapas. Dat het concept werkt, is duidelijk: op dit moment worden zowat 3 fietsen per week omgebouwd. Dat kan met een stads-, toer- of bakfiets, maar evengoed een vouwfiets, ligfiets, …

Inbouwen van een Bafang BBS01 motor
Inbouwen van een Bafang BBS01 motor

Hieronder een “specialleke”: een Airnimal Rhino waar zo’n Bafang motor ingebouwd is en een achterwiel met Rohloffnaaf. Daarachter staat hun paradepaardje: de WAW 4.0.

foto: Brecht Vandeputte
foto: Brecht Vandeputte

Niks lifestyle in dit geval, maar puur praktische oplossingen: gewone fietsen, elektrische exemplaren, trikes, velomobielen, bakfietsen (zelfs vouw-bakfietsen), grote transportfietsen, … als het maar mensaangedreven is en een oplossing kan bieden voor de mobiliteitsproblemen in onze dichtslibbende steden.

Montego transportfietsen (Fietser)
Montego transportfietsen (Fietser)

Wat daar ook kan – en waar veel nood aan is – is het onderhoud aan allerhande fietsen, van stokoude studentenfietsen tot dure, complexe exemplaren.

atelier Fietser
atelier Fietser

Dit is dus een andere aanpak, voor een ander publiek, dan bij Blanco. Hier primeert het praktische, wat betekent dat de oplossing soms in een onverwachte hoek kan liggen. Het is niet meteen een zaak waar je binnenstapt omdat je een nieuwe fiets nodig hebt, maar eerder omdat je een oplossing zoekt voor een transportprobleem. Zo zocht iemand een bakfiets, maar dan één die in een krappe ruimte gestald kan worden. Fietser kwam op de proppen met een vouwbakfiets.

Je kiest voor meer snelheid, maar kan moeilijk uit de voeten? Dan kan je daar terecht voor een ICE trike (daarvoor hoef je niet moeilijk uit de voeten te kunnen, natuurlijk).

Of de studente die kwam binnengewaaid: “mijn remmen werken bijna niet meer en er is een pedaal afgebroken, maar ik heb niet veel centen. Wat kunnen jullie doen?” Geen probleem: met een occasiepedaal en een nieuwe remkabel is alles opgelost. Ze kon natuurlijk ook naar de Fietskeuken gaan, maar niet iedereen ziet dat zitten.

Fietsvriendelijk Vlaanderen

Iedereen die er al passeerde, klaagt erover. Onbegrip alom: hoe is zoiets mogelijk en hoe kan het dat dit niet verandert?

Nog een aflevering in “fietsonmogelijk Vlaanderen” is hier een betere titel. We kijken even net over de grens van Gent, meer bepaald in de wijk “De Katte” in Zelzate.

Daar kom je als fietser terecht als je de vlotte fietsroute parallel aan de R4 Gent-Zelzate (linkeroever van het kanaal) neemt. Net voor je aan “De Katte” komt, krijg je nog een mooie hindernis voorgeschoteld.

Katte1
Kasteelstraat, Zelzate – 13 dec ’14

Diezelfde versperring van de andere kant ziet er al even onmogelijk uit.

Katte2
Kasteelstraat, Zelzate – 13 dec ’14

Kom hier maar even met de bakfiets of kinderkar langs…

Zou het argument ook hier “’t is voor de veiligheid van de fietsers” zijn? Op de plattegrond zie je dat de Kasteelstraat een dubbele straat is. De keren dat ik hier fietste, zag ik beneden nog nooit een auto rijden.

Zou één “omega” echt te weinig zijn? In elk geval is vier een serieus geval van overkill.

Zoals gewoonlijk wordt ook deze keer de link doorgestuurd naar meldpuntfietspaden.be

’t Is voor de veiligheid

Met dit argument kun je veel van tafel vegen. Zoals de, ondertussen bij elke Gentenaar gekende, vernieuwing van de Brusselsesteenweg.

En neen, ik wil het hier niet hebben over de tijdelijke omleggingen die niet altijd even veilig zijn. Ook niet over de soms onbegrijpelijke aanduidingen voor waar je nu met de fiets moet rijden.

Neen, ik wil het hebben over wat wellicht de definitieve aanleg moet zijn. Op deze blog kwamen al klachten binnen daarover, op de Facebookpagina van Fietsbult ook en in onze mailbox evenzeer. Het zal dus niet helemaal koosjer zijn, daar op die Brusselsesteenweg.

Wat doe je dan, als Fietsersbonder, als redacteur? Op de fiets stappen, genieten van een koude zondagmiddag en even ter plaatse plaatjes schieten.

Even de situatie schetsen: vroeger (toen alles beter was) liep er een fietspad parallel aan de rijvakken voor de auto’s. Ook waar die de E17 op- en afreden, ging het fietspad rechtdoor en had je dus voorrang als fietser. Ook in de richting van Gent, ter hoogte van de Land van Rodelaan, was dat het geval. Nu is AWV (de wegbeheerder) bezig met de heraanleg van dat hele kruispunt en wat blijkt: als fietser heb je geen voorrang meer! Maar er is nog meer aan de hand. Ik probeer dit te illustreren met enkele beelden van de situatie.

Voor de duidelijkheid: we gaan tegen de klok in. Het eerste beeld is te situeren als: komende van Gent, richting Melle, net voor de oprit naar de E17 (richting Zwijnaarde).

Brusselsteenweg, Gentbrugge
Brusselseteenweg, Gentbrugge

Op dit beeld zie je dat je nu eerst een slinger naar rechts moet maken als fietser, langs de oprit naar de E17. Niks bijzonders, behalve dat de verharding weer van de soort “binnen drie maanden putten” is gemaakt, terwijl de auto’s over effen asfalt rijden.

Brusselstesteenweg, Gentbrugge
Brusselstesteenweg, Gentbrugge

Dit is waar je die oprit dwarst. De auto’s hebben nu voorrang! (slik). Dat betekent dat ze zich lanceren om daarboven aan 120 km/u (dat wordt beschouwd als richtsnelheid, blijkbaar) te kunnen rijden. Fietsers? Geen belang, die moeten toch stoppen. (vermoedelijke visie van de ontwerper: “’t is voor de veiligheid van de fietsers”)

Als je zonder ongelukken de oprit over raakt, kun je kiezen: links (dubbelerichtingsfietspad) of rechts. Tijdens de avondspits passeren hier veel fietsers, dus kun je al verwachten dat de opstelstroken veel te klein zijn. Bemerk ook dat de verkeerslichten, speciaal voor de fietsers, veel te hoog opgesteld zijn. Wie aan de stopstreep staat, ziet het licht niet meer. Ergonomie? Niet voor fietsers…

We gaan verder richting Melle.

Brusselsesteenweg, Gentbrugge
Brusselsesteenweg, Gentbrugge

En kijk: waar amper voetgangers zijn, maar wel redelijk wat fietsers, is het zebrapad ongeveer dubbel zo breed als de oversteekplaats voor fietsers. Wat wel consequent is: de lichten staan weer veel te hoog en de opstelstrook is veel te klein.

Hier gaan we het kruispunt weer over, richting Land van Rodelaan(naar de park & ride onder de E17).

Brusselsesteenweg, Gentbrugge
Brusselsesteenweg, Gentbrugge

Dit is het beeld dat je als fietser hebt, net aan de stopstreep. Lichten? Onzichtbaar. Misschien rijdt de ontwerper met een hoge bi?

Brusselsesteenweg, Gentbrugge
Brusselsesteenweg, Gentbrugge

Dit is vanaf de overkant genomen. Hier is het fietspad, met dezelfde breedte, plots een tweerichtingspad geworden, uiteraard ook zonder voorrang op het afslaande autoverkeer (autodoorstroming, he, meneer). Voor de voetgangers ziet het er nog beter uit: hier ligt geen zebrapad. Goed, dat kan tijdelijk zijn en hopelijk moet het nog aangelegd worden.
Wie hier richting Gentbrugge (Land van Rodelaan) wil, moet nog enkele flinke chicanes nemen vooraleer een eind rechtdoor te kunnen rijden op een flink versleten fietspad.

We steken opnieuw over, deze keer richting Gent.

rich Gent 2Kijk: het fietspad is hier ook niet breder, maar je moet wel rekening houden met tegenliggers! Conflicten ingebouwd, zou je kunnen zeggen. Ook schuwafstand lijkt voor AWV een onbekend begrip, want de palen staan net naast het fietspad, waardoor de bruikbare breedte nog maar eens vermindert. Ook hier hebben voetgangers zowat de dubbele breedte ter beschikking.

We steken weer over en nemen de laatste oversteek, in de richting van de oprit naar de E17.

Brusselsesteenweg, Gentbrugge
Brusselsesteenweg, Gentbrugge

Ook deze mag je in beide richtingen nemen.

Merkwaardig: voor de auto’s zijn in alle richtingen twee rijvakken beschikbaar, met stroken voor voorsorteren en mooi aangelegde afslagen die de lichten vermijden.

Als je echter als fietser op deze plek (laatste foto) aan de overkant komt, heb je te maken met fietsers die van Gent komen langs de Brusselsesteenweg, fietsers die uit de De Smet De Naeyerdreef komen (van Ledeberg), fietsers die richting Melle rijden, fietsers die richting Land van Rodelaan moeten (tegenrichting) en fietsers die naar de De Smet De Naeyerdreef rijden. Die worden allemaal op een smalle strook geperst, zonder voorrangsaanduidingen. Voor de veiligheid, wellicht?

De wegbeheerder maakte een site speciaal voor de heraanleg. Ik vond er wel een plan op terug, maar absoluut geen detail over hoe het fietsverkeer daar zou lopen. Vergeten? Of camouflage, om alle protest vooraf te vermijden? Of zit het detailplan veel dieper verstopt?

Als dit typisch is voor hoe de grote wegen in Vlaanderen heraangelegd zullen worden, dan lijkt het erop dat de 21ste eeuw met toenemend fietsverkeer nog niet tot daar doorgedrongen is! En protest? Daarvoor is het, vrees ik, veel te laat.

Spiegeltje, spiegeltje… (2)

Je ziet er niet veel en – toegegeven – ze zijn niet altijd even praktisch, maar toch wel handig: een achteruitkijkspiegel op de fiets!

Cyclestar1

Het voordeel is evident: als je linksaf wil, moet je niet meer over je schouder turen om te zien of er geen achterligger aan komt. Je kunt al fietsend de situatie achter je rug in het oog houden zonder het zicht te verliezen op wat voor je gebeurt. Het nadeel is dat een spiegel in veel gevallen iets extra is dat uitsteekt.

Cyclestar2

Wie zijn fiets bijvoorbeeld elke dag in een drukbezette fietsenstalling (aan een station, bijvoorbeeld, of op een campus) kwijt moet, zal niet lang plezier beleven aan zo’n accessoire. In andere gevallen kan die dan weer een lang leven beschoren zijn.

Cyclestar3

Uiteraard zijn er meer varianten dan enkel die ene op de foto (een BuM Cycle Star). Deze kan op het stuureinde gemonteerd worden of met een klem op de stuurbuis, maar er zijn er ook om op de helm te zetten.

Wie snel rijdt en bijgevolg veel fietsers inhaalt, kan er ook rechts eentje plaatsen. Dat maakt het makkelijker om te weten wanneer je weer kunt invoegen. Ook voor wie houdt van symmetrie is zo’n tweede spiegel een must.

Kostprijs: ergens tussen € 10 en € 20 valt wel een en ander te vinden.