Wijs fietsen in Gent: zo doe je dat.

Omdat het wel eens wringt tussen fietsers en voetgangers, fietsers en automobilisten, fietsers en de tram en fietsers onderling, stelde Fietsersbond Gent een handleiding op. Daarin sommen we 10 dingen op die het fietsen in Gent nog prettiger kunnen maken. Vandaag starten we met de verspreiding!

fietsen in Gent folder.png

Fijne autoloze zondag allemaal!

Driehonderd meter fietsvriendelijke tramsporen

Een mooie Gentse zondagochtend. De zon scheen, en minister Weyts kwam naar de Belfortstraat om de voorlopig ongebruikte tramsporen van de toekomstige tramlijn 3 te vullen met een – behoorlijk stinkend – goedje van acrylaat en gerecycleerde busbanden. Door dat mengsel in de rails te gieten stijgt de fietsvriendelijkheid van de Belfortstraat gigantisch. De kans dat je nu al fietsend in de sporen blijft haperen is helemaal verdwenen.

20170709_persmoment tramsporen
Belfortstraat, 9 juli 2017
20170709_persmoment tramsporen 2
Belfortstraat, 9 juli 2017

De vorige poging om de ongebruikte tramsporen te vullen met rubber liep minder goed af. Door het gewicht van de bussen kwam het rubber los, wat de situatie eigenlijk nog gevaarlijker maakte. Je moest al fietsend niet enkel de tramsporen, maar ook het losliggend rubber vermijden. Dat is nu gelukkig verleden tijd.

Het blijft wel onduidelijk waarom de ongebruikte tramsporen op de Sint-Michielshelling niet in één moeite zijn meegenomen. Ik dacht dat maar weinig fietsers deze brug gebruikten, maar een kwartier observeren gaf me ongelijk. Zelfs op een rustige zondagmorgen rijden er heel wat fietsers op de brug.

20170709 Sint-Michielshelling
Sint-Michielshelling, 9 juli 2017

En de vraag van 1 miljoen: wanneer komt er een systeem om ook de gebruikte tramsporen fietsvriendelijk te maken?

Aftellen

Ik maakte even geleden op een debat over het circulatieplan de opmerking dat doorstroming van fietsers van groot belang is. Sommigen in de zaal deden er nogal smalend over – het idee dat fietsers maar een beetje rondrijden om rond te rijden en eigenlijk geen serieuze mensen zijn die ook op tijd op hun werk proberen zijn nadat ze eerst hun kinderen netjes hebben afgezet op school, blijft bij momenten erg hardnekkig. In Kopenhagen (ja – waar anders!) hebben ze al lang begrepen dat fietsers eigenlijk doodgewone mensen zijn die beseffen dat fietsen de simpelste en snelste manier is om zich van punt a naar punt b te verplaatsen. En, omdat fietsen promoten een erg simpele manier is om de levenskwaliteit in steden te verhogen, zorgen de Denen ervoor dat fietsen het snelste transportmiddel is en blijft. Dat fijnmazig netwerk waar wij in Gent ook zo van dromen ligt er inmiddels (met een fietsgebruik binnen Kopenhagen van 62% tot gevolg), en via kleine ingrepen proberen ze het comfort en de concurrentiepositie van fietsers nog te verbeteren.

20170622_133742
Kopenhagen, 22 juni 2017

Geen enkele fietser staat graag stil voor het rode licht. De frustratie als je net het groen gemist hebt: de volledige roodcyclus uitzitten, je flow kwijt, je weer in gang trekken als het groen wordt… Op sommige plekken in Kopenhagen zie je een 50-tal meter voor de verkeerslichten een aftel-paal – ik kan geen beter woord verzinnen, iemand suggesties? Op die paal kan je zien binnen de hoeveel seconden het licht op groen/rood zal springen. Zo kan je inschatten of je best een tandje bijsteekt om toch nog het groen te halen, of dat je beter wat snelheid mindert zodat eens je aan het licht bent het misschien al weer groen is, waardoor je op zijn minst geen voet op de grond moet zetten.

IMG_4351
Burggravenlaan, 24 juni 2017

De Burggravenlaan is zo’n straat met een opeenvolging van verkeerslichten en gelijk welk tempo je aanhoudt, je staat hoe dan ook wel eens voor het rood. De straat kruist onder andere met de Zwijnaardsesteenweg, ook een belangrijke fietsroute, dus ik ben niet zeker of de ene moet worden bevoordeeld worden op de andere door middel van bijvoorbeeld een groene golf voor fietsers. Daarom: zou de Burggravenlaan geen perfecte plek zijn voor zo’n aftel-paal?

(G)een exotische diersoort

Ik fietste daarnet twee minuten op de Sint-Denijslaan en kwam 1) een geblokkeerd fietspad tegen, 2) zag een fietser net niet aangereden worden door een rechtsafslaande onoplettende camionettechauffeur en 3) werd vervolgens door diezelfde chauffeur klem gereden – ik fietste noodgedwongen bijna in het midden van de rijbaan omdat er op de fietssuggestiestrook een vrachtwagen stond te lossen naast een werf. De camionettechauffeur vond het niet nodig om te wachten tot ik gepasseerd was waardoor ik gekneld zat tussen camionette en vrachtwagen. Een nogal benauwd gevoel dus. Toen ik aangaf dat ik dat niet zo prettig vond riep hij dat mijn plaats op het fietspad was (het was niet eens een fietspad, en bovendien was de suggestiestrook geblokkeerd) en ook nog iets à la “fucking kutwijf”. Altijd leuk om te horen, op vrijdagochtend. Gelukkig scheen de zon.

Ik ben zeker dat elke fietser gelijkaardige dingen heeft meegemaakt, meer dan hem of haar lief is.

09mei17, Sint-Lievenslaan

Veilig en wel op mijn bestemming aangekomen, installeerde ik me met een uitstekende kop koffie en bladerde ik eerder achteloos door de krant. Mijn oog viel op een klein artikel met als kop “Termont vraagt politie op te treden tegen roekeloze fietsers” (DS, 26/05/2017). Nog maar net bekomen van mijn ochtendlijk fietsavontuur voelde ik me door die kop miskend als fietser, een beetje verwaarloosd zelfs. Wat met mijn veiligheid?! Ik begrijp dat als “steeds meer burgers klagen over roekeloze fietsers” de burgemeester hier, als hoofd van de politie, wil tegen optreden. Bovendien, laat er geen misverstanden over bestaan: ja, fietsers moeten zich aanpassen aan voetgangers. Stapvoets rijden in het centrum, afstappen in de voetgangersstraten of de parallelle routes nemen, dat is wat mij betreft niet eens een discussie waard. Maar, ik begin het er stilaan wel lastig mee te krijgen dat fietsers in Gent het imago krijgen van cowboys die zich van niets of niemand aantrekken. Sinds de start van het circulatieplan is het struikelen over kranten die berichten over fietsers die zich van niets of niemand aantrekken en denken dat de stad van hen is, terwijl het hier om een kleine minderheid fietsers gaat die de boel voor de grote meerderheid verpest.

Ik heb hier moeite mee niet alleen door hetgeen ik deze ochtend meemaakte – ik voelde me erg kwetsbaar op mijn fiets. Dergelijke krantenartikelen wekken ook de indruk dat Gent een fietsparadijs is en fietsers ondankbaar en verwend. Al deze verwijten zijn ook een slag in het gezicht van de groeiende groep ouders die zich elke dag met hun kinderen in de Gentse stadsjungle begeven (want ja, dat is het buiten de R40 op veel plekken nog steeds), van de aarzelende senioren die de (elektrische) fiets opnieuw ontdekken of de beginnende woon-werkfietser die zich zeer keurig gedraagt. Om nog maar te zwijgen over het onrustwekkend hoge aantal fietsslachtoffers in het verkeer.

Bovendien, fietsers blijven stigmatiseren bevestigt de veronderstelling dat het hier om een “apart ras” gaat, een rariteit, terwijl we het hier gewoon hebben over doorsnee Gentenaars die simpelweg de fiets kiezen om zich te verplaatsen van punt a naar punt b. Fietsen is geen uitzondering meer in Gent, geen subcultuur, maar gewoon erg mainstream. Fietsers zijn geen exotische diersoort waar een speciale behandeling voor nodig is. Daarom dit voorstel: willen we voortaan enkel nog weggebruikers op hun verantwoordelijkheid wijzen, en stoppen met vingerwijzen naar één groep bijzonder kwetsbare weggebruikers? En als het nodig blijft om fietsers aan te spreken op hun gedrag in de voetgangerszone, we met evenveel ijver automobilisten aanmanen om de zone 30 te respecteren?

(En o ja, mocht je je afvragen waarom die fietsers in Kopenhagen zich zo goed gedragen: it’s all about infrastructure.)

Mobiliteitsplan Gent: sloop die stadsmuur

Deze week een reeks over het ontwerp-Mobiliteitsplan Gent. Vandaag de laatste aflevering:


Waar nu de R40 loopt, stond ooit de middeleeuwse Gentse omwalling. Binnen of buiten kon enkel via de stadspoorten. Gent breidde uit en de omwalling werd afgebroken. Maar kijk, zoveel jaar later hebben we op exact dezelfde plaats nog steeds een stadsmuur, inclusief poorten.

Hier en daar kan je al gemakkelijk doordringen, bijvoorbeeld via de intensief gebruikte onderdoorgangen aan de Stropkaai, Bijlokekaai, Groendreef en Visserij. Maar elders blijven de poorten voor veel potentiële fietsers dicht: ze durven er niet door.

Ik schreef al dat ik supporter ben van het lobbenplan. Ik hoop echter dat de extra druk die het plan hoe dan ook op de R40 zal leggen, de 21ste-eeuwse stadsmuur niet nog ondoordringbaarder zal maken. Een deel van de autoverplaatsingen zal worden vervangen door verplaatsingen met fiets of openbaar vervoer, maar de rest? De bedoeling is uiteraard ook dat de R4 veel intensiever wordt gebruikt, maar het mobiliteitsplan blijft naar mijn aanvoelen wat te veel op de vlakte en maakt hoe die verschuiving naar de R4 moet gebeuren weinig concreet. Wordt het verschil tussen leefkwaliteit in de binnenstad en de leefkwaliteit buiten de R40 dan niet wat groot? De 19de-eeuwse wijken kreunen nu al onder het autoverkeer. Zullen daar geen nieuwe sluiproutes ontstaan?

Het mobiliteitsplan doet ook nog geen uitspraken over wat er met de R40 zal gebeuren. Wel zal er een streefbeeldstudie worden opgemaakt. Nogal vaag dus, maar een streefbeeldstudie doet dromen, toch? Waar ik naar zou streven, is geen ring die de stad in twee snijdt, maar een ring die de binnenstad en de 19de-eeuwse gordel weet te integreren. De wijken aan de buitenkant van de ring sluiten aan bij de binnenstad zonder dat je het gevoel hebt dat je een ring moet kruisen. De ring dient dan niet alleen om rondjes te draaien, maar wordt zonder moeite kriskras, in alle richtingen, oversteekbaar. Langs beide zijden vrijliggende fietspaden, een eigen bedding voor het openbaar vervoer, en voor het autoverkeer twee keer één rijstrook in plaats van twee keer twee. Plaats voor wandelaars. Een groene gordel. Bomen. Bloemen. Beetje water hier en daar.

Want zo’n stadsmuur, dat is toch iets uit de middeleeuwen.

Mobiliteitsplan Gent: snelheid en zone-30

Deze week een reeks over het ontwerp-Mobiliteitsplan Gent. Aflevering 3:


Elk adres veilig bereikbaar met de fiets: voor minder gaan we niet. Je zou in Gent toch overal moeten kunnen fietsen zonder de daver op het lijf?
Helaas.

De Fietsersbond maakt gebruik van een simpel principe: laat de snelheid van het autoverkeer afhangen van de aanwezigheid van fietsinfrastructuur. Een mooi vrijliggend fietspad? Dan kan 70 km/u. Een verhoogd aanliggend fietspad? Dan mag 50 km/u. Geen fietspad of van die stippellijntjestoestanden? Dan wordt het 30 km/u. Klaar. En sneller mag voor mijn part weer als dat fietspad er ligt.

Voor wie vindt dat ik overdrijf, nog maar eens herinneren aan dit statistiekje: een voetganger die geraakt wordt aan 50 km/u sterft in 45% van de gevallen, met 30 km/u is dit ‘slechts’ 5%. Ik neem aan dat de cijfers voor fietsers niet veel verschillen.

Kortrijksesteenweg: 70 km/u zonder vrijliggend fietspad

OK, en dan heb je dus dat snelheidsregime van maximum 30 km/u. Op papier. Of beter, op zo’n minuscuul bordje (waarom zijn die zone 30-bordjes zo petieterig?). Nu nog afdwingen.

Ik citeer even uit het Mobiliteitsplan: “De stad is van mening dat snelheidsremmende infrastructuur niet absoluut noodzakelijk is voor het inrichten van een zone 30 gebied.” Vervolgens een waslijst aan redenen waarom dat niet zo zou zijn (je kan ze nalezen vanaf p. 144).
Eén van de redenen is: “Opdat de snelheid van 30 km/u zou worden afgedwongen met infrastructurele maatregelen, moet er om de 75 meter een maatregel worden voorzien. Gesteld dat er in Gent ongeveer 1000 km straten in aanmerking komt voor zone 30, dan betekent dit meer dan 10 000 snelheidsremmende maatregelen, iets wat niet haalbaar is, noch financieel, noch planmatig.”

Stropkaai, zone 30, maar geen snelheidsremmende maatregelen

Nu dacht ik eigenlijk dat het een algemeen aanvaard principe is in de verkeerskunde dat de weginrichting best op zo’n manier wordt vormgegeven dat de snelheid fysiek kan worden afgedwongen. In Amsterdam ligt het vol verkeersdrempels op plaatsen waar automobilisten en fietsers mengen. Zouden ze daar ook hebben uitgerekend hoeveel het er exact zijn? De Stad Gent zal bij “herinrichtingen er wel voor zorgen dat het wegbeeld in overeenstemming komt met het gewenste snelheidsregime”, maar dat is niet meer dan logisch. Verder wil ze onderzoeken welke maatregelen “noodzakelijk en mogelijk” zijn om aan snelheidsbeheersing te doen. Misschien toch te vrijblijvend, dat laatste?
Redenen zitten zoeken om zone 30 niet fysiek af te dwingen, ik vind dit je plan onderuit halen nog voor je begonnen bent aan de uitvoering ervan. Dat is toch jammer?

Ik weet wel, 10 000 is zeer veel, maar je kan er toch gewoon aan beginnen? Eén per één? Elke snelheidsremmende maatregel extra is toch winst geboekt?
Waarop wachten we eigenlijk?

Mobiliteitsplan Gent: Lindenlei auto-as?

Deze week een reeks over het ontwerp-Mobiliteitsplan Gent. Aflevering 2:


Eén van de meest in het oog springende onderdelen van het Mobiliteitsplan is het lobbenplan. Uitgangspunt van het lobbenplan is dat doorgaand autoverkeer langs de R40 of R4 wordt geleid, in plaats van dwars door de stad.
Jawel, 40% (!) van de autobestuurders binnen de R40 heeft geen bestemming binnen de R40.
Met het lobbenplan wordt het fysiek onmogelijk om met de wagen dwars door de binnenstad te rijden. De binnenstad wordt opgedeeld in sectoren, en je kan met de auto niet van de ene sector naar de andere rijden. Ik heb vertrouwen en reken er dus op dat het plan waterdicht is, en je dus toch niet stiekem van de ene sector naar de andere kan glippen.

nieuw circulatieplan binnenstad

Veel zal afhangen van de rijrichtingen. De Forelstraat bijvoorbeeld. Als je die nog kan inrijden via de R40 dan is er meteen een sluiproute gecreëerd op een belangrijke fietsas. Of nog, kan je via de Schoolkaai de Dampoort oprijden? En wat zullen dan de consequenties zijn voor de wijk Macharius?
En zo kunnen we eigenlijk wel vragen stellen over elke sector. Om sluipverkeer in de woonwijken te vermijden zal een uitgekiende circulatie nodig zijn. Dat wordt nog spannend.

Maar goed, die automobilisten worden de stad binnengeleid via enkele invalswegen en hoewel ik eigenlijk wel fan ben van het lobbenplan, knelt er toch een schoentje, en nog geen beetje ook. Het ziet er immers naar uit dat de as Bijlokekaai-Baertsoenkaai-Lindenlei-Recolletenlei een invalsweg wordt voor het autoverkeer. Maar tiens, is dat geen hoofdfietsas op dit moment?
Volgens het lobbenplan blijft die as ook een fietsas, maar hoe valt dat te rijmen met die invalsweg? Het kan toch niet de bedoeling zijn dat een fietsas die op dit moment behoorlijk goed functioneert, in de toekomst een auto-as wordt?

Recollettenlei

 

In het mobiliteitsplan is het niet duidelijk hoe die assen concreet vorm zullen krijgen. Kan je op de Lindenlei en Recolletenlei ooit fietsinfrastructuur aanleggen die zal voldoen aan de noden? Ik heb het dan over tweerichtingsfietspaden van minstens 3 meter (dat verzin ik niet, dat staat in het Vademecum Fietsvoorzieningen), en voor een stad met ambitie is 3 meter eigenlijk nog te beperkt.
Maar waar moet dat fietspad dan komen? Bomen kappen zal (mag!) niet gebeuren. Het parkje opofferen evenmin. En langs de kant van het water is er toch ook een mooi en aantrekkelijk voetpad nodig? 100 meter verder aan de Coupure weten we wat er gebeurt als voetgangers geen voetpad langs het water krijgen…

Recollettenlei

 

Maar eigenlijk wil ik helemaal niet dat daar een fietspad nodig is. Ik vind het doodzonde dat zo’n mooie route langs het water zal fungeren als auto-as. Water trekt fietsers en wandelaars aan, en die troef moet worden uitgespeeld – en helaas is dat nogal moeilijk verenigbaar met druk autoverkeer.
Er een autoluwe as van maken, zou ook interessante en vernieuwende ontwerpen kunnen opleveren, iets waar Gent zich mee kan onderscheiden en profileren als, bijvoorbeeld, kindvriendelijke stad.

En nee, ik ben niet a priori tegen auto’s en ja, er is een alternatief en dat alternatief staat zelfs al ingekleurd op het plan: via de Papegaaistraat kan je perfect naar de Oude Houtlei om zo naar de Sint-Michielsparking of parking Ramen te rijden. Stadsuitwaarts kan via de Nieuwewandeling. En zo kunnen wij op het gemak blijven fietsen op die mooie Lindenlei.