Werk op de plank (10): Wiedauwkaaibrug

01 februari 2022, Terneuzenlaan

De Wiedauwkaaibrug is sinds het Fietsbeleidsplan uit 1993 een logisch onderdeel van de Westerringspoorfietsroute, én sinds 2020 een omleidingsroute van de Vlaamse Waterweg én een onderdeel van de F400, de Kleine fietsring Gent. Bij de heraanleg van deze spoorbrug (2007-08) werd een exacte kopie gebouwd van het origineel, met amper plaats voor voetgangers en fietsers. Het Monumentenzorgdogma was belangrijker dan de maatschappij. Volgens werknemers van Infrabel plaatsten ze de verbodsborden voor voetgangers en fietsers er in 2008 op vraag van de Stad Gent. Het aantal fietsers èn het aantal voetgangers groeide gestaag, met af en toe wrevel als gevolg. Een degelijke en heldere regeling is al jarenlang gewenst.

Onze vraag

=> Bouw de voetgangers- en fietstrafiek op de brug uit als was het een rotonde, dus met eenrichtingsverkeer voor voetgangers èn fietsers. En met verkeerslichten op de oversteekplaats op de Wiedauwkaai.

Werk op de plank (1): Oudespoorweg

De fietssnelweg F7 Gent- Kortrijk is tussen Deinze en Gent zo goed als klaar. Helaas is deze strook tussen Rijvisschepark en Klossestraat een fietsroute onwaardig. Dat toonden we reeds twee jaar geleden:

Modder of stof zijn demotiverend voor dagelijks fietsgebruik. Kettingen, tandwielen en kogellagers houden hier absoluut niet van. We weten dat àlle betrokken administraties met fietsexpertise dit voorspeld hebben. Àlle, behalve die éne Vlaamse administratie zonder fietsexpertise, maar met eindbeslissingsrecht. Doodzonde en doodjammer.

=> We vragen dat deze demotiverende fietssituatie gecorrigeerd wordt met een degelijk, comfortabel wegdek.

=> Op 30 mei was er in het kader van het Fietscongres een fietstocht om de realisaties van de Fietssnelweg F7 te tonen. Schepen Watteeuw vertelde bij zijn uitleg over de Parkbosbruggen dat er gewerkt wordt aan een oplossing voor dit probleem.

30 mei 2022, Leebeekstraat
24 mei 2022, Oudespoorweg
24 mei 2022, Oudespoorweg
24 mei 2022, late avondspits, Oudespoorweg
24 mei 2022, late avondspits, Oudespoorweg
31 mei 2022, ochtendspits, Modderenmanpad
31 mei 2022, vroege avondspits, Oudespoorweg
31 mei 2022, vroege avondspits, Oudespoorweg
31 mei 2022, avondspits, Oudespoorweg

Persbericht: kerststronken

Fietsersbond Gent bezoekt vandaag, maandag 20 december, 10 fietswerven en biedt elke werf -als dank voor de forse inspanningen in weer en wind- een kerststronk aan.

Er was een tijd dat we als Fietsersbond Gent hard op tafel moesten kloppen om fietsinfrastructuur te eisen. Dat is al even verleden tijd. De meeste overheden zijn ondertussen overtuigd van de noodzaak van veilige en comfortabele fietsinfrastuctuur. Bij de meesten zien we grote tot zeer grote inspanningen. Het aantal werven waardoor het voor fietsers in Gent beter wordt is indrukwekkend. We zitten nu in een fase waar we de toekomstgerichte kwaliteit van de fietsinfrastructuur centraal stellen, en kritisch opvolgen. Zijn de nieuwe paden breed genoeg? Zijn de bochten veilig te nemen? Zijn de nieuwe fietsrekken kwaliteitsvol? Details zijn belangrijk. De ontwerpen en de technieken zijn complexer dan vroeger. Daarnaast krijgen we veel meldingen over de soms manke organisatie en signalisatie van werven. Daarom zijn we vaak streng naar aannemers toe.

Yves De Bruyckere, vrijwilliger Fietsersbond Gent: “We beseffen zeer goed dat de aannemers en hun werkmensen de tovenaars van dienst zijn. Zij bouwen de vaak complexe fietspaden, fietsbruggen en fietstunnels. Ze doen dat in weer en wind, pandemie of geen pandemie, zomer èn winter. Zij zijn een belangrijke schakel om van Gent een fietsstad te maken. Als dank bieden we de werkmensen op 10 fietswerven een zoete verrassing aan: een kerststronk, gemaakt door een Gentse ambachtelijke bakker”.

We passeren op deze 10 werven:

  • fietsbrugwerf Vijfhoekstraat, brug over de R4 Mariakerke (Werkvennootschap)
  • fietspadwerf Hakkeneistraat, F400 / Westerringspoor, bijna klaar! (Stad Gent)
  • fietspadwerf tussen Santosstraat en Terneuzenlaan, Meulestede (projectontwikkelaar)
  • wegenwerf Lourdesstraat, Oostakker (Stad Gent)
  • wegenwerf Dampoort (Agentschap Wegen en Verkeer)
  • fietsstraatwerf Bagattenstraat, bijna klaar! (Stad Gent)
  • wegenwerf Stropbrug / Burggravenlaan (Stad Gent)
  • wegenwerf Botermarkt, Ledeberg, bijna klaar! (De Lijn)
  • werf Bergwijkbrug, Merelbeke, bijna klaar! (de Vlaamse Waterweg)
  • werf fietsonderdoorgang Nieuwewandeling (Stad Gent)

Onze excuses aan de werven waar we niet passeren!

16 december 2021, fietspadwerf Maisstraat / Hakkeneistraat, F400 / Westerringspoor, bijna klaar!
16 december 2021, fietspadwerf tussen Santosstraat & Terneuzenlaan
16 december 2021, wegenwerf Dampoort
18 december 2021, fietsstraatwerf Bagattenstraat, bijna klaar!
11 december 2021, wegenwerf Stropbrug / Burggravenlaan
17 december 2021, wegenwerf Stropbrug / Burggravenlaan
11 december 2021, wegenwerf Botermarkt, Ledeberg, bijna klaar!

08 december 2021, werf Bergwijkbrug, Merelbeke, bijna klaar!
18 december 2021, werf fietsonderdoorgang Nieuwewandeling
18 december 2021, werf fietsonderdoorgang Nieuwewandeling

Gevloekt

Het leed is geleden. De spoorwegovergang aan de Maisstraat / Hakkeneistraat / Buitensingel / op het Westerringspoor / de F400 is opnieuw open voor voetgangers en fietsers. De aannemer hield woord, ondanks de kletnatte weersomstandigheden. (hulde aan alle mensen die bij dit weer buiten werken!)

10 december 2021, Buitensingel / Maisstraat (foto: Luc)

10 december 2021, Gaardenierspad / Maisstraat (foto: Luc)

Er is afgelopen weken véél / zeer véél gevloekt, getelefoneerd, en vooral: omgereden, (of thuis gebleven). De werfafsluiting aan de spoorwegovergang werd afgelopen weekend zelfs open gebroken.

05 december 2021, Maisstraat

Normaal gezien veroordelen we dat. Dicht is dicht. (Als een werfafsluiting open staat durf ik er buiten de werkuren wel eens foto’s nemen, maar open breken? Jamais.) Er is vaak een reden waarom een werf dicht is met nadars, zoals een put of drogend beton. Vervloekt de armen van geest die met hun schoenen (meestal met een hond aan de lijn) of fietsbanden (meestal zigzaggend) vers beton naar de kltn helpen!

Waarom werd er zoveel gevloekt? Omdat er geen redelijke wegomlegging was. Bekijk deze kaartjes. De spoorwegovergang zit in het verlengde van de Maisstraat:

c OpenStreetMap

De omleiding liep via de Kapiteinstraat.

Voor een fitte fietser als ik: 12 minuten omrijden.

29 november 2021, Morekstraat

Reken voor de minder fitte mensen met een basisfiets dus op 15 à 20 minuten. Het zwart punt Tolhuis was het enige andere alternatief. De Kapiteinstraat is voor fietsers niet zoveel beter. Dit was mijn passage in de Kapiteinstraat op maandag 29 november, buiten de spits (tussen 12 en 13u):

29 november 2021, Driemasterstraat / Kapiteinstraat
29 november 2021, Kapiteinstraat
29 november 2021, Kapiteinstraat

29 november 2021, Kapiteinstraat
29 november 2021, Kapiteinstraat
29 november 2021, Kapiteinstraat

Het duurde een poos duidelijk werd dat deze voetgangers- en fietsersblokkage van de spoorwegovergang er niet kwam omdat de aannemer voor de snelle / botte manier koos. Ze kwam er omdat Infrabel het been stijf hield. Alles of niets. Open of dicht. Een fasering zoals we zien aan de Schoolkaai kon niet omdat de slagbomen maar één kant afsluiten:

01 december 2021, werf Schoolkaai, Napoleon de Pauwbrug
01 december 2021, werf Schoolkaai, Napoleon de Pauwbrug
01 december 2021, werf Schoolkaai, Napoleon de Pauwbrug

Bestaat er hiervoor geen technische én veilige oplossing? Ik kan het moeilijk geloven. Het lijkt me een autobrillogica: “omrijden kost geen moeite”. Terwijl dit een hoek van Gent is met flink wat kwetsbare bewoners. Dat is wat me bij twee observaties het meeste raakte. Ik sprak er met mensen waarvan ik vermoed dat ze nog nooit een meldpunt aangeschreven hebben. Als ze al internet hebben.

Misschien zijn er meer nuances in dit verhaal. Ik kan er wel wat verzinnen. Feit is dat er geen oplossing kwam, waarbij de wegenwerf verder kon lopen, en de spoorwegovergang op een veilige manier kon open blijven. Het gevolg kon je lezen op onze Facebook, geschreven door mondigen die wèl internet hebben:

Ook hier op donderdagavond de taktiek van de voldongen feiten ervaren… Ik heb mijn hubbie mogen coachen per telefoon om de weg naar Mariakerke te vinden… die wist na de onverwachte omleiding gewoon niet meer waar hij was! Straat afrijden, stoppen om te bellen, repeat. Not fun in de gietende regen. Punt.

Ik ontdekte donderdagavond dit hekken en volgde eerst de vage pijl richting Wondelgem, maar kwam er algauw achter dat dat veel te ver zou zijn. Ik keerde terug om via de Wiedauwkaai en en de Gasmeterlaan om te rijden en was net aan het denken “Hoe komt het dat ik dit nog niet op Fietsbult gelezen heb?” toen ik aangereden werd op het fietspad van de Wiedauwkaai. Mijn goeie fietslichten, fluovestje, fluostrips en mijn rechtmatige plek op het fietspad waren niet voldoende om me te beschermen tegen een chauffeur die niet naar de weg keek. Ik heb veel geluk gehad en heb geen ernstige verwondingen. Mijn fiets wel, maar dat komt wel goed. Maar als deze gesloten overweg duidelijk (ook zichtbaar in het donker!) gesignaleerd zou geweest zijn aan het begin van de Buitensingel, op de hoek met de Wiedauwkaai, dan had ik een half uur eerder op dezelfde plek gereden en was die verstrooide chauffeur daar niet geweest natuurlijk … Kunnen jullie deze tip doorgeven aan de bevoegde instanties?

ik stond ook plots voor de agressieve kooien zonder enige aanmelding.. en dacht fijn iedereen langs de wiedauwkaai! Onveiliger kan het niet zijn! Gelukkig heb je geen zware verwondingen🍀! Ik ben daar ook al omvergereden… wie niet ?!?!

De toestand geeft alweer aan hoevéél mensen / administraties van goede wil er nodig zijn om de broodnodige veilige fietsinfrastructuur uit te bouwen. Het lijstje met vingers in de beslissingspap (alias de versplintering) is groot. Van zodra er één dwarsligt / van zodra er geen principiële en/of technische oplossing gevonden wordt rest er fietsers niets anders dan… vloeken.

Tot slot, zoals je op de foto’s kan zien: de werf Hakkeneistraat is nog niet volledig klaar. De kleine en degelijke omleiding op de F400 via de Kriekelaarstraat en het Gaardenierspad duurt nog even verder.

Het gevaar zien

Close your eyes, and imagine: je rijdt met een auto vanuit de Martelaarslaan de Groot-Brittaniëlaan op. Dat is een vlotte bocht van 90 graden. Vlak voorbij de bocht rijden plots fietsers op de rijbaan. 10 meter voor die situatie staat er bord miximum 30km/u en een pak andere verkeersborden:

25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan

Ik huiver bij het idee dat mijn dochters iets verderop naar de middelbare school zouden rijden. 10 jaar geleden was dat zo. Vandaag zijn het andermans zonen en dochters. De signalisatie zal juridisch misschien kloppen. Maar is ze voldoende om automobilisten op tijd te wijzen op de fietsers die voor hen zullen verschijnen. Open vraag: kunnen automobilisten de nieuwe gevaarlijke situatie op tijd zien? Werden ze om de bocht – op de Martelaarslaan- al gewaarschuwd?

Deze observatie kwam er na deze melding via Messenger:

Prima adviezen!

Onze oudste dochter woont op de Koning Albertlaan, en sms’t vanavond: “Mijn straat is een jungle geworden voor de fiets, amai!”

Oordeel zelf:

25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Groot-Brittaniëlaan
25 november 2021, Koning Albertlaan
25 november 2021, Koning Albertlaan

Ik vergat te tellen op hoeveel plaatsen het voet- en fietspad onderbroken is. Het is duidelijk een werf van Proximus:

25 november 2021, Koning Albertlaan
25 november 2021, Koning Albertlaan
25 november 2021, Koning Albertlaan

Dit is een hoofdfietsas van het BFF, het Bovenlokaal Functioneel Fietroutenetwerk.:

En het is een buurt vol scholen. Was de zomervakantie geen beter moment voor zo’n dominante werf?

Vergeleken met 10 jaar geleden wordt er in Gent ècht wel meer toegezien op werven. Maar kort samengevat: we zijn er nog niet. Gent is nog niet veilig genoeg. Sommige aannemers zijn nog niet mee. En nee, als we ooit uit deze werfjungle geraken, en aannemers dag aan dag degelijk gesignaleerde èn veilige werven laten draaien, ook dan zullen er voetgangers en fietsers en bromfietsers en automobilisten zich niet aan de regels houden. Dat is één van de lessen van deze coronaperiode. Maar het junglegevoel -dat op werven zoals deze heerst- zal ferm verminderen, waardoor méér mensen zullen durven fietsen.

De navel

Drie dagen lang een Fietsbult over de navel van de Gentse mobiliteit: de Dampoort.

We zijn als Fietsersbond 700% pro openbaar vervoer. 100% per dag van de week. De O van het STOP-principe is een essentieel onderdeel van onze maatschappij. Zonder De Lijn, NMBS en Infrabel staat Gent stil. Daarnaast mogen we niet blind zijn voor hun vergissingen / fouten / blunders in het heden, het recente verleden en het verre verleden. Eén van die vergissingen uit het verre verleden is dat bij de ontdubbeling van het aantal treinsporen in het Dampoortstation (in de jaren 1960/70) de vier bogen van de Dampoort niet vervangen zijn door een echte spoorviaduct. Dat zou een pak meer mogelijkheden gegeven hebben om voetgangers, fietsers, bussen en auto’s veilig voorbij deze mooie maar lompe stadsmuur te krijgen. Ik weet wel: niet iedereen zal het hier mee eens zijn. Mooie romantiek heeft zijn rechten. Maar niet hier. Niet op de navel van Gent. Niet op dit meest intense knooppunt van straten, treinsporen en kanalen. Dè Gentse mobiliteitsnavel. Al is de omvorming van het goederenstation tot een Dampoort-autoparking een échte, veel ergere blunder. Of toch minstens de manier waarop. Waar ter wereld ligt de in- en uitgang van een autoparking op een rotonde / complex verkeersknooppunt zoals de Dampoort? Waar? Iemand een antwoord?

We moeten met die bogen zoals ze zijn verder de toekomst in. Daar wordt nu niet aan geraakt. Infrabel heeft belangrijkere investeringen te doen. De knoop over de boven- of ondertunneling van de Dampoort voor autoverkeer is recent (eindelijk / eindelijk) doorgehakt: het wordt een tunnel tussen Kasteellaan en Koopvaardijlaan. Wie de saga van de Handelsdokbrug tot Verapazbrug volgde weet dat zo’n dossier nog 10 à 30 jaar kan aanslepen.

Positief: in de huidige Dampoortwerf wordt de riolering voor de toekomstige Land Van Waaslaan voorbereid. Die Land Van Waaslaan is één van de schandes van het Fietssnelwegennetwerk. Het is koffiedik kijken wanneer die afgeleefde laan annex moordstrookjes op de schop gaat. Maar kijk: er wordt op een mogelijke werf geanticipeerd, en dat is goed.

Ook positief: de kop van de Koopvaardijlaan wordt omgebouwd zodat de verhuis van de kleine ring R40 daarheen (via de toekomstige Verapazbrug) mogelijk wordt. Belangrijk: er komen verkeerslichten. En eindelijk (!) / eindelijk (!) komt er onder de bogen een tweerichtingsfietspad dat aansluit op de Antwerpsesteenweg. Daarmee wordt deze Gentse navel alweer een beetje fietsvriendelijker. We hopen dat de rest snel volgt.

Volgens de kranten is dinsdag 9 november de dag dat de volgende fase van de Dampoortwerf start. Het bouwverlof is voorbij. Het werfmateriaal staat klaar:

07 november 2021, Antwerpenplein

Wat zullen ze maandag 8 november doen? Wordt dat een dagje voorbereiden, of wordt het wat chaos voor fietsers en voetgangers, zoals bij het einde van de vorige fase? Ik gok op het eerste, want deze verkeerslichten moeten nog gemonteerd worden:

07 november 2021, Octrooiplein

Maar ik houd mijn hart lichtjes vast. In ieder geval, deze oversteekplaats verdwijnt komende week voor lange tijd:

07 november 2021, Antwerpenplein

De nieuwe oversteekplaats werd reeds geschilderd voor het bouwverlof, wat in combinatie met een manke werfopvolging twee weekdnds geleden een paar dagen lang tot fietschaos leidde. Mijn gedacht: deze navelwerf vraagt elke avond een overkoepelend werfnazicht om na te kijken of alles nog helder en veilig is. Ook voor de reizigers van De Lijn:

07 november 2021, Octrooiplein

Want is dit niet één van drie belangrijkste knooppunten van openbaar vervoer in Gent?

Het advies van Wegenenverkeer is om vanaf dinsdag 9 november zoveel als mogelijk met de auto weg te blijven van de navel.

07 november 2021, Antwerpsenplein

Ik ben geneigd om te adviseren: blijf er (indien mogelijk) ook even weg met de fiets. Of vertrek minstens wat vroeger dan anders. Het zal voor iedereen wennen zijn, ook voor fietsers en voetgangers. En wennen doe je beter op het gemak. De ruimte voor fietsers en voetgangers voorbij de Dendermondsedoorgang is sowieso krap, en smaller dan voorheen. De oversteekplaats aan de kop van de Dendermondsesteenweg lijkt me moeilijk voor fietsers (zie het kaartje verder onderaan). Zo’n scherpe bocht zonder fietsopstelstrook kan zeer zéér ongevalgevoelig zijn. Hopelijk vergis ik me. Vraag is ook of de Gentse Flikken deze overgangsfase zullen begeleiden. In andere steden nemen ze die verantwoordelijkheid. In Gent meestal niet. Bij werven is het eerder “hands off”.

De info over de Dampoortwerf staat verwarrend verspreid over verschillende webpagina’s van Wegenenverkeer. Deze eerste pagina moet je als fietser vooral niet consulteren als je wil begrijpen waar je deze week kan fietsen. Idem voor de pagina “timing en fasering”. De pagina “actuele hinder” is de derde en de goede. Daarop staat dit kaartje :

Het blokje linksboven is essentieel voor wie de Dampoort wil dwarsen van zuid naar noord. Wie de Dampoort kan vermijden: de noord-zuidfietsas in het Baudelopark is al een tijdje weer open voor fietsverkeer.

In de straten rondom de navel verschenen er pancartes met een infokaart voor fietsers. Dat is een hoopvolle evolutie.

07 november 2021, Antwerpsesteenweg
02 november 2021, Kasteellaan

Bizar (maar onbelangrijk) detail: deze versie van de kaart staat niet op de website van Wegenenverkeer. Toeval of niet (belangrijk detail), aan de oversteekplaats aan de Gandastraat werden nagelnieuwe fietswegwijzers geplaatst:

02 november 2021, Kasteellaan

Let op het kleine paaltje met het knooppuntenbordje, dat nu “omarmd” wordt door de grote broers. Of zijn het grote zussen? (off topic @ Stad Gent, waar blijft dat lang beloofde gebiedsdekkende fietswegwijzerplan?) Ook positief: de Antwerpsesteenweg en de omliggende woonstraten krijgen een circulatieplan, zodat het autoverkeer de wijk niet overspoelt. Voor fietsverkeer verandert er niks, vermoed ik. Klopt dat?

Conclusie: er is er geen. Behalve: dit wordt voor àlle weggebruikers van de navel een moeilijke periode, waarbij we met zijn allen het hoofd winters koel moeten houden. Bij het middenkader van Agentschap Wegen en Verkeer is er in Gent écht wel aandacht voor het fietsverkeer in en rondom de navel. De aannemers en werftoezichters van deze werf waren in oktober niet fietsvriendelijk genoeg. Ik duim voor een betere novembermaand. Noteer alvast dit gsm-nummer: 0476 72 22 57. Dat is het nummer van de bereikbaarheidsambtenaar van “dit dossier”. Merkt u zaken die niet kloppen: bel haar tussen 09u en 17u. Of mail bereikbaar.ovl@wegenenverkeer.be, en zet fietsbult@fietsersbondgent.be gerust in cc.

Oh ja, ook benieuwd waar het Station Gent-Zeehaven ligt?

07 november 2021, Antwerpsesteenweg

Voor zij die de weg op de navel kwijt zijn, de rustplek staat klaar:

07 november 2021, Dendermondsedoorgang

Het gewenste compromis?

De lang beloofde wijkmobiliteitsplannen voor Dampoort en Oud-Gentbrugge zijn geboren. Een dag te vroeg, zeggen sommigen. Een jaar te laat, zeggen anderen. Deze plannen hadden ingevoerd moeten zijn voordat de Dampoortwerf begon. Het wordt nu: nà de Dampoortwerf. Logisch voor de Dampoortwijk, maar doodjammer. Al lijkt het me even logisch om het plan van Oud-Gentbrugge wèl zo snel als mogelijk in te voeren.

Dat vat mijn eerste commentaar op dit plan goed samen. Er spreekt géén dringende klimaatambitie uit. Géén. Het voelt aan als: een fors compromis. Dat gevoel had ik minder bij het Circulatieplan. Dat plan gaf een gevoel van hoop. Er waren mindere aspecten aan, maar bij de invoering in de lente van 2017 bleken de positieve effecten zoveel groter dan ik verwacht had. De mindere punten kwamen er vooral waar “de politiek” niet wilde luisteren naar “de ambtenarij”, bijvoorbeeld in de sector rond de Sleepstraat. Mobiliteit is zoals geneeskunde: halve oplossingen / compromis-oplossingen werken niet. Denk aan de onbestaande fietsverbinding tussen Rabot en het centrum. Denk aan de Rozemarijnstraat, waar bewoners niet stadinwaarts mogen fietsen. We weten dat er afgelopen jaar lang politiek onderhandeld is. Lees: geschaafd en getimmerd aan het ambtenarenplan. Vandaar mijn eerste huiver. Maar zelfrelativering is hier op zijn plaats. Het is een eerste indruk. Hopelijk spreekt de concrete detailuitwerking mij tegen.

Ik vroeg de companen van de Fietsersbond om een reactie. Jan G schreef:

Moeilijk. Is om te beginnen blijkbaar een politiek compromis. Compromissen zijn nooit ideaal. Uiteraard zal er weer protest zijn, want dat was er al bij de voorstellen en de meningen waren en zijn verdeeld.

Als ik het als fietser bekijk, zijn er nog veel onduidelijkheden. In de persvoorstelling van de stad wordt gewag gemaakt van fietsstraten en dergelijke, maar op het plannetje vind ik die niet terug. Verder is het afwachten: wat op een plan staat en wat als aanduidingen op de weg komt, is niet noodzakelijk hoe de verkeersdeelnemers zich gedragen. Ik bedoel: neem de fietsoversteekplaats aan het Graaf Van Vlaanderenplein. Daar hebben de automobilisten theoretisch voorrang. In de praktijk is het de gewoonte dat fietsers voorrang krijgen. Dergelijke zaken zijn moeilijk in te schatten.

Zeker in de beginperiode verwacht ik dat bepaalde straten heel wat meer verkeer te slikken zullen krijgen (Waterkluiskaai) en andere natuurlijk weer minder (Gentbruggestraat).

Het belangrijkste en moeilijkste punt is Gentbruggebrug. Mijn vermoeden is dat die brug door de ingreep helemaal niet veiliger wordt, want die zal niet of amper minder verkeer te slikken krijgen. Het verschil is dat de autostroom aan de kant van Sint-Amandsberg de Waterkluiskaai op gestuurd wordt. De Gentbruggestraat wordt wel beter, want er zal geen doorgaand verkeer meer mogelijk zijn (afhankelijk van hoe die filtering in de praktijk uitgevoerd wordt), maar de brug blijft voor fietsers even onveilig. M.a.w. je kind van 8 met de fiets over die brug sturen, zal je nog steeds niet doen.

Over naar de wondere wereld van de perceptie. Je merkt aan alles dat we alweer vertrokken zijn voor een rondje “nieuw woord kiezen”. Na 1997 was het woord “circulatieplan” lang taboe. Niet enkel het woord: ook het heldere recept. Allemaal door dat liberale verkiezingstrauma, het “Van Rouveroi-trauma”. Anno vandaag is er een duidelijk taboe op het woord én op het succesvolle recept “autoknip”. Het succesvolle recept van het Circulatieplan om de natuurlijke grens van een rivier of kanaal optimaal te benutten, mocht niet herhaald worden. Gentbruggebrug kreeg hierdoor een -deels opgeklopte- symboolfunctie. De perceptie over dit plan moet en zàl zijn dat het een compromis is. En de vier partijen zullen publiek in koor zeggen dat het een zéér goed plan is. At first sight lijkt niemand gelukkig met het plan voor Gentbruggebrug. Zoals Jan G schreef: wie zal zijn kind hierover durven sturen? Dat is trouwens een kernvraag voor àlle ingrepen. De Gentbruggestraat en “de vijfhoek” zullen zeker veiliger aanvoelen. Sommige straten zullen in de ochtendspits stadinwaarts veiliger aanvoelen, bijvoorbeeld het stukje Forelstraat tussen R40 en Wolterslaan. Daar komt overduidelijk ochtendspitszuurstof. Maar wat in de avondspits? En wat met de dwarsing met de Fietssnelweg F400? (zie verderop)

Ondertussen staan zowel de klassieke als de sociale media vol met de mogelijke autosluiproutes doorheen de Dampoortwijk. Doorgaand autoverkeer wordt niet 100% uit de wijken gehaald: het wordt moeilijker gemaakt. Voldoende moeilijk om op sociale media x aantal scheldtirades te doen oplaaien. Dat wijst op het ontmoedigende karakter van het plan: autobestuurders zien in de eerste plaats dat hun gewoontes doorbroken worden. Vanuit mijn standpunt: positief. Maar het maakt voor mij de modal shift onvoorspelbaar. Dat was bij het Circulatieplan anders: er was hierover een zekerheid en het viel nog beter uit dan gehoopt. We weten dat autoverkeer als water is. Vraag: hoe zullen de Wazes en Google Maps van deze wereld hiermee omgaan? Zullen vrachtwagens die blind op hun GPS draaien zich vastrijden? En zullen de onderbetaalde koerierbedrijven nog meer rodeo’s rijden of in deze wijken overschakelen naar andere modi? (zie het bestuursakkoord verderop)

De allerbelangrijkste vraag is niet: zullen deze plannen minder autoverkeer door de wijken jagen? De vraag is vooral: zal dit plan mensen stimuleren om meer te stappen, te fietsen of het openbaar vervoer te gebruiken? Zo ja, wat is het streefdoel qua modal shift en op welke termijn? Het zou goed zijn mocht het stadsbestuur hierop antwoorden.

Positief: as we speak worden zone 30’s verder over de stad uitgerold. Lady L sms’te gisteren vanuit de Koning Albertlaan: “Wij worden zone 30!” Gedragswijzigingen hebben ook handhaving nodig. Zonder de intense medewerking van de Gentse Flikken lukt dat niet. Dat heldere engagement hoorden we nog niet.

Tot slot, pro deo: de geografie van de twee wijken is fundamenteel anders dan die van het gebied binnen de R40. De Dampoortwijk zit geprangd tussen Schelde, Destelbergen en de Land Van Waaslaan. Misschien is er geen waterdichte oplossing zoals binnen de R40 mogelijk. Maar als “de politiek” zoveel tijd nodig heeft om het plan van “de ambtenaren” politiek bij te sturen naar een compromis, dan vraag ik mij af wat het oorspronkelijk plan wel was. Mijn vermoeden: een beter plan dan wat nu voor ligt. Het zou goed zijn om ook dat plan te communiceren. Ik weet het: zo’n open communicatie past niet in onze huidige politieke zeden. Maar het geeft de vier partijen alle kansen om naar de eigen achterban te communiceren. En het geeft alle mensen die niet tot een achterban behoren de kans om te objectiveren. So far mijn hoogst persoonlijke bedenkingen.

Over naar de droge analyse. Daarvoor bekijken we een aantal van de belangrijkste fietsroutes op het Stadsregionaal fietsnetwerk Gent. (de screenshots hieronder komen daaruit). We zetten de bril op van de niet assertieve fietsers, en de “bijna-fietsers”. Zullen deze twee wijkmobiliteitsplannen de uitbouw van het fietsnetwerk mogelijk maken of net belemmeren? Waar zal het (subjectieve) veiligheidsgevoel mensen op de fiets lokken? Waar niet? We weten allen dat één zwakke schakel voldoende is om een vrachtschip vol goede ambities te torpederen.

Maar laat ons beginnen met het bestuursakkoord uit 2018. Leest u even mee:

Herlees dit even van zodra alle details van de wijkmobiliteitsplannen bekend zijn.

Eerste analyse: de Fietssnelwegen. Die lopen enkel doorheen de Dampoortwijk.

Het plan geeft de Nijverheidskaai (F403) alle kansen om door te groeien tot fietsveilige as. Alleen lees ik te weinig details om te zien of de verbinding tussen Waterkluiskaai en Nijverheidskaai fietsveilig gemaakt wordt. Haalbaar.

Minder goed scoort de as Bijgaardepark / Denderlaan op de F400. De oversteekplaats op de Forelstraat blijft in dit plan een gevaarlijk punt. Autoverkeer vanuit de R40 zwaait daar met forse snelheid de bocht om. Voetgangers die op het kruispunt met de Heernislaan groen licht krijgen, hebben een engelbewaarder nodig. Ook voor de automobilisten zal dit kruispunt een zwart punt blijven, want enkelingen zullen de verbodsborden om linksaf te slaan blijven negeren. Dat zie ik dagelijks. Ik woon vlakbij (lees meer hier) en ken er de gevaren door en door. Voor mij is dit één van de zwartste kanten van het compromis.

Tweede analyse: het BFF (Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk).

Het deel van de Dampoortwijk tussen Dendermondsesteenweg en Land van Waaslaan kreeg de meest grondige aanpak. Hier lees je bijna een waterdicht circulatieplan. Autoverkeer wordt er grotendeels lokaal. Dat zal dit armere deel van de wijk (met een intense bolide-cultuur) ongetwijfeld leefbaarder maken. Het geeft zuurstof aan de fietsas Nieuwhof / Bruneaustraat / Jean Béthunestraat / Doornakkerstraat / Jos Verdegemstraat. De korte passage van de Dendermondsesteenweg is de zwakste plek, want die blijft zoals voorheen. Dat stukje was reeds lang zone 30 en loopt af naar de Dampoort. Benieuwd of hier een flankerende maatregel op de planning staat.

We steken de Schelde over naar de BFF-fietsas Braemkasteelstraat / Emanuel Hielstraat / Gentbruggekouter / Jules Van Biesbrouckstraat / de gewenste fietsbrug over de Schelde / terug in Sint -Amandsberg: Paul De Ryckstraat. Die laatste straat deelt in de zuurstof van de Nijverheidskaai: exit het intense sluipverkeer richting Destelbergen. Het eenrichtingsverkeer op de brede Gentbruggekouter en de knip aan het Gentbruggeplein creëren zuurstof en mogelijkheden voor fietspaden. De keuze om de Emanuel Hielstraat nergens te wijzigen en het statuut van Wijkontsluitingsweg te geven, matcht niet met een BFF. Wat wordt hiervoor de oplossing? Deze as gaat in 2022 op de schop. Fietssuggestiestroken lijken niet de goede oplossing. Wat deze as betreft: hoe sneller de fietsbrug over de Schelde er komt hoe beter.

Duidelijk leesbaar: de NA BBF-as Oude Brusselseweg krijgt door tegengesteld auto-eenrichtingsverkeer alle kansen / zuurstof om uit te groeien tot een veilige fietsas. Daar is nog veel werk aan. Dat kan -mits voldoende zorg, ook op de andere delen / straten- een belangrijke fietsruggengraat van en naar Melle worden. Zo moet het veel te smalle (heraangelegde) stuk Oude Brusselseweg tussen Louis Van Houttestraat en Sasstraat opnieuw aangepakt. De knip van de Ankerslaan maakt de Gentbrugse “vijfhoek” overzichtelijker en autoluwer. Ook dàt zal deze fietsas ten goede komen.

Zo land ik vrij dicht bij een genuanceerde conclusie: dit zijn geen state of the art fietsvriendelijke wijkmobiliteitsplannen. Zoals het nu leest: een stapje daarheen. Naar mijn aanvoelen: een te klein stapje. In sommige straten en kruispunten: een grote stap. In andere: kleine stapjes of geen stap. In sommige wijkdelen zal de autodruk van doorgaand autoverkeer fors afnemen. Andere straten blijven vermoedelijk auto-streetcanyons.

Er blijven veel vragen open. Voor de mensen die nu al dagelijks fietsen wordt het in globo beter. Ik herhaal de vraag: welke modal shift zal hier uit voortkomen? Zal het voldoende zijn om mensen hun fietsangst te doen overwinnen? Of ben ik net als bij het Circulatieplan in 2017 niet optimistisch genoeg? The proof of the pudding is in the biking.

Terrasje

Het lijkt alsof we de ergste virusbladzijden omgedraaid hebben. De Klimaatmars kon doorgaan alsof er geen virusje aan de lucht was.

10 oktober 2021, Brussel
10 oktober 2021, Brussel
10 oktober 2021, Brussel
10 oktober 2021, Brussel
10 oktober 2021, Brussel

Dat was maar goed ook, want het kleinste kind weet ondertussen dat het hoog tijd is om de grootste planetaire bedreiging in te dammen.

10 oktober 2021, Brussel

Hoe gaat ons Gentse stadsbestuur – de optelsom van vier (4) politieke partijen- hier verder mee om? Worden er nagels met koppen geslagen, of wordt er getalmd en getreuzeld? Mobiliteit, en meer bepaald de acht Wijkmobiliteitsplannen, zijn voor de klimaatzaak een belangrijk dossier. In mobiliteitszaken zijn compromisssen meestal synoniem met status quo.

De wijkplannen zijn minstens even belangrijk voor de verdere uitrol van het Gentse Stadsregionaal fietsnetwerk. Het is door deze bril dat we de plannen zullen beoordelen. De lancering van de eerste twee wijkmobiliteitsplannen was beloofd voor begin 2021. Ondertussen zijn we een zwangerschap verder. Lang kan het niet meer duren voor de eerste twee wijkplannen geboren worden. Hopen we.

Ik hoop hevig dat die eerste wijkplannen state of the art goed zijn, en een even grote impact hebben als het Circulatieplan uit 2017. Dat vraagt (politieke) moed, want het betekent: de verplaatsingsgewoontes van het gewoontebeest “mens” in vraag stellen. Iederéén weet: twee jaar na de invoering van zo’n plan wil de grote meerderheid van de mensen niet meer terug naar de oude situatie. Iederéén weet: een minderheid zal blijven “weurtelen”. Dat was zo in 1997. Dat was zo 2017. En ja, dit alles was 30 jaar geleden -mits politieke moed- makkelijker geweest.

Vandaag komen we met zijn allen uit een zware periode. Dat maakt dat er – zeker in steden- wat meer spanning dan anders in de lucht hangt. Voor sommigen gaan onze huidige coronavrijheden niet ver genoeg, voor anderen gaan ze veel te ver. Dàt alleen al. Feit is: we zijn nog niet terug waar we horen te zijn. Theaters en concertzalen zitten nog niet vol. Het openbaar vervoer wordt nog niet ten volle benut zoals voorheen. Maar zo’n kakelverse Klimaatmars toont overduidelijk dat ook dààr de medicijnen dringend, dwingend èn drastisch moeten zijn. En ja: ook al is het vaccin bekend en beschikbaar, sommigen mensen lopen liever met hun kop tegen de muur dan te leren van wetenschappers. Dat is in mobiliteitszaken ook zo.

Wie denkt dat zo’n wijkplannen een druppel op een hete plaat zijn vergist zich. Het Circulatieplan binnen de R40 toonde overduidelijk dat een goed plan veel mensen helpt om hun mobiliteitsgewoontes deels te herdenken. Zo wordt het leefbaarder én verkeersveiliger. De formule was reeds elders toegepast (bijvoorbeeld in Brugge, vorige eeuw al). Na Gent zijn ook (minstens) Leuven, Kortrijk, Hasselt, Aalst en Geraardsbergen op zoek naar de beste lokale formule om hun stad(je) via mobiliteitsingrepen en/of circulatieplannen autoluwer te maken. Zijsprongetje: op de fietstocht zondag naar Brussel viel het op: overal te lande worden fietsstraten ingericht.

De wijken Dampoort en Oud-Gentbrugge zijn transitwijken. Hét probleem van Oud-Gentbrugge is dat teveel autoverkeer de wijk als transitzone gebruikt tussen de E17 en hun bestemming in Destelbergen, Oostakker of Sint-Amandsberg. Ze willen de Brusselsesteenweg, maar vooral de Dampoort vermijden. Hét probleem van de Dampoortwijk is dat doorgaand autoverkeer de Dampoort wil vermijden. In tijden van Waze is dat een makkie. Véél te makkie.

Een zomers terrasje half september op het kerkplein van Gentbrugge toonde me de spreidstand van de huidige situatie. Steeds meer ouders nemen de fiets om hun kinderen van en naar school te brengen. Het aantal kinderen op de fiets groeit snel.

17 september 2021, Sint-Simonstraat / Emanuel Hielstraat
17 september 2021, Sint-Simonstraat / Emanuel Hielstraat
17 september 2021, Sint-Simonstraat / Emanuel Hielstraat
17 september 2021, Sint-Simonstraat / Emanuel Hielstraat

En daar laveert dan het doorgaand auto-, bus- en vrachtwagenverkeer doorheen. Of is het omgekeerd? Hoe krijg je deze cirkel doorbroken? Dames en heren politici, doe eens rond 15u een terrasje op Gentbruggeplein, en observeer het verkeer. Op de hoek van de Sint-Simonstraat en de Emanuel Hielstraat is er een nieuw café, mét een terras. Je zal merken: zo’n observatie van het verkeer rond het terras is soms hartverwarmend, maar al te vaak slecht voor je hart. Wat doet een Flixbus op dit plein? (Reactie via Messenger: De FlixBus reed daar niet als reisbus die een sluikweg zocht. Maar wel als een Covid-versterkingsrit voor De Lijn. De Lijn heeft namelijk tot en met 30 september in de spitsuren extra bussen ingelegd op de drukste ritten. Aangezien zij zelf al haar bussen inlegt tijdens de spits deed zij een beroep op autocarbedrijven die ook zwaar getroffen werden door de maatregelen. Dus deze bus reed daar omdat hij een bus op lijn 3 volgde om zo capaciteit aan te bieden zodat reizigers beter afstand konden houden van elkaar. Wat dus een goede zaak was.)

17 september 2021, Emanuel Hielstraat

Wat doet al dat doorgaand autoverkeer hier, op weg naar Gentbruggebrug en verder? Zo’n terrasbezoek helpt om te begrijpen hoe doorgaand verkeer de leefbaarheid èn veranderend gedrag (letterlijk) blokkeert. Doorgaand autoverkeer dat vrij baan krijgt in smalle straten remt de klimaattransitie af. Doorgaand autoverkeer hoort op de paar hoofdassen te blijven. Daar dienen die assen voor.

Louisa d’Havébrug geeft fietsende kinderen kansen

Gents MilieuFront, Fietsersbond Gent en Ledeberg Breekt Uit organiseerden op donderdag 7 oktober 2021 voor de vijfde keer een kinderfietstelling. Ter hoogte van de Louisa d’Havébrug tekenden we niet alleen voor de vijfde keer op rij een toename van het aantal fietsers die de Schelde kruisten op, maar ook – in vergelijking met vorige jaren- een toename van het aantal kinderen op de fiets. Toch zien de drie organisaties nog belangrijke verbeterpunten.

07 oktober 2021, aan Louisa d’Havébrug

We telden ter hoogte van de nieuwe Louisa d’Havébrug alle fietsers en kinderen op de fiets, tijdens de ochtendspits, tussen 8u en 8u30. We telden niet aan de Stropbrug dit jaar, want deze is momenteel volledig afgesloten voor heraanleg. Momenteel is de Louisa d’Havé brug de enige ontsluiting voor de fietsers vanuit de zuidelijke rand (Ledeberg, Gentbrugge, Merelbeke) richting station en UZ. 

07 oktober 2021, Bellevuepark aan Louisa d’Havébrug

Tabel 1: aantal getelde fietsers (aandeel kinderen tussen haakjes)

 20162017201820192021
Stropbrug1056 (117)960 (114)1019 (140)1093 (165)nvt
Louisa d’Havébrugnvtnvtnvtnvt1187 (278)

We telden in beide richtingen zowel kinderen die zelf fietsen, kinderen in een bakfiets als kinderen op een stoeltje of in een fietskar. In vergelijking met 2019 telden we in totaal 8% meer fietsers, en zelfs 68% meer kinderen op de fiets.

07 oktober 2021, Bellevuepark aan Louisa d’Havébrug
07 oktober 2021, Louisa d’Havébrug

Het Louisa d’Havé-effect

“De Louisa” is nu ruim één jaar oud. Dat de nieuwe fietsbrug over de Schelde rendeert, was voor iedereen al zichtbaar. Onze cijfers tonen dit nu ook duidelijk aan. We zijn benieuwd naar volgend jaar wanneer de Stropbrug en de Louisa d’Havébrug beiden open zijn, hoe de verhouding en de totalen zullen liggen. Zijn er meer fietsers omdat het gemotoriseerd verkeer onmogelijk is of omdat er een veilig alternatief is? We hebben er geen zicht op hoe groot het effect van de corona-pandemie en het toegenomen thuiswerk is op het aantal verplaatsingen met de fiets.

07 oktober 2021, Bellevuepark aan Louisa d’Havébrug
07 oktober 2021, Louisa d’Havébrug

Knelpunten en werfverkeer

Om dit waar te maken, moeten er nog belangrijke knelpunten worden opgelost. Barbara Janssens (Ledeberg Breekt Uit): “De toeleidende routes vanuit Ledeberg zijn helaas nog zwakke schakels. De drukte met oa veel Lijnbussen op de rotonde aan Speurder blijft gevaarlijk, en ook de Henri Joseph Reystraat is een bottleneck. Dit tweerichtingsfietspad is te smal voor het aantal fietsers en de zichtbaarheid is er slecht. Het schrappen van de parkeerplaatsen op dit stuk en het autovrij maken van het gedeelte na de inrit van de parkeergarage, zou hier een belangrijk verschil kunnen maken.” Het huidige jaagpad langs de Schelde is ook te smal voor het aantal fietsers en de huidige omleiding – omwille van de de aanleg van het parkje naast de d’Havébrug – is bijzonder kindonvriendelijk. Het jaagpad heeft het statuut van fietssnelweg. We kijken uit naar het toekomstbeeld en de planning hiervoor.  

07 oktober 2021, Bellevuepark in opbouw
10 oktober 2021, Bellevuepark in opbouw
10 oktober 2021, Bellevuepark in opbouw
10 oktober 2021, Bellevuepark in opbouw, aansluiting met jaagpad naar Merelbeke
07 oktober 2021, Bellevuepark in opbouw, aansluiting met jaagpad naar Ledeberg/Gentbrugge

Aan de overkant heeft de omvorming van de Stropkaai tot fietsstraat gezorgd voor een veel rustiger en autoluwere omgeving. Maar, we maken ons wel erg veel zorgen over de aanwezigheid van werfverkeer in de straat: regelmatig mengen er zich tijdens de spits vrachtwagens tussen fietsers.

10 oktober 2021, Stropkaai

Dit soort levensgevaarlijke situaties moet absoluut worden vermeden. We maken ons ook zorgen over de aanvraag van omgevingsvergunning voor een parking op de hoek van Stropkaai en Sint-Juliaanstraat.

Grote snelheidsverschillen

De capaciteit van de fietsbrug is tijdens de ochtendspits bijna bereikt. Yves De Bruyckere (Fietsersbond Gent): “Toekomstige projecten moeten nog beter worden aangelegd ‘op de groei’. Het snelheidsverschil tussen elektrische fietsers en fietsende kinderen is soms schrikwekkend groot. Dat spanningsveld veroorzaakt een onveiligheidsgevoel. Een bredere dimensionering kan ervoor zorgen dat de jongste fietsers niet in de verdrukking komen. Het zal ook prettiger zijn voor voetgangers. ”  Gelukkig voldoen nieuwe projecten, zoals de onderdoorgang aan de Drongense Steenweg en de toekomstige fietsbrug over de Watersportbaan wel aan deze belangrijke voorwaarde.  

07 oktober 2021, Louisa d’Havébrug

Kind-ervaring als benchmark

Steven Geirnaert, coördinator GMF: “Met het oog op de toekomst zouden alle wegbeheerders voortaan bij de (her)aanleg van wegen en kruispunten moeten kijken vanuit het gezichtspunt van een kind. Zouden we een kind van 8 hier alleen, zonder begeleiding, durven laten fietsen of stappen? Daarop moet het antwoord ‘ja’ zijn, dat moet onze maatstaf zijn. Niet enkel de fietsbrug, maar de volledige route. Wat goed en veilig is voor een zelfstandig fietsende 8-jarige, is ook goed voor een 88-jarige en andere niet-assertieve fietsers of stappers.”

07 oktober 2021, Bellevuepark aan Louisa d’Havébrug

Tramspoor naar de maan

Nee, dit is niet wat je denkt. We vloeken als Fietsersbond vaak wel op tramsporen. Maar we zijn absoluut niet tegen trams. Zolang de tram de goedkoopste en energievriendelijkste vorm van stedelijk openbaar vervoer is, die het méést aantal reizigers kan vervoeren, zo lang zijn we pro tram. Degelijk fietsbeleid kan niet zonder degelijk openbaar vervoerbeleid. Van de kabelbanen, verlos ons heer!

Waar deze kop dan wèl op doelt? Het is de invulling van een klassieker. Het begint met: “We kunnen als mensheid wèl raketten en satellieten naar de maan sturen, èn verder. Maar… “

Daar kan je veel op aanvullen. Ik vul aan met: “… maar we slagen er niet in om tramsporen te vullen met een materie die fietsongevallen doet verminderen.” Dat is geen klein beetje populistisch, want wat met de armoede de wereld uithelpen? Of andere grote morele thema’s? Het gaat me hier niet om moraliteit, maar techniciteit. En op het gebrek aan ambitie hierin.

13okt18, Koophandelsplein

U las misschien dit persbericht van UZ Gent over fietsongevallen door de Gentse tramsporen. Dat is iets waar een aantal Fietsersbonders in het vorig decennium jaren vragende partij voor waren. Een gesprek met De Lijn om het aantal fietsongevallen rondom tramsporen te objectiveren draaide uit op een sisser. Volgens De Lijn waren er amper ongevallen. Ik herinner me een gesprek waarbij de man aan de andere kant van de tafel niet eens wist dat er in Gent veel ouders met kleine kinderen doorheen de stad fietsen.

07mei17, Geldmunt / Rekelingestraat
07mei17, Geldmunt / Rekelingestraat

Dat was nieuw voor hem. En hij fietste zelf ook in Gent, vertelde hij trots. Maar hij woonde in een tramloze stad. En fietste in Gent van en naar vergaderingen aan de Zuid of het Stadhuis. Buiten de spitsuren.

De essentie van het verhaal van De Lijn is natuurlijk dat ze de middelen niet kregen/ krijgen om hun opdracht goed uit te voeren. En die opdracht was inderdaad een erfenis van Steve Stevaert zaliger. Simpel uitgelegd: we bieden de Vlamingen openbaar vervoer aan tot in de verste uithoek. Dat doen we niet voor vaste installaties als gas of riolering (wél voor kraantjeswater en stroom), maar dat gingen we wel doen voor dagelijkse busritten. Maar de plaatsen waar openbaar vervoer het meest maatschappelijk rendeert, de steden, kregen amper de middelen om een langetermijnbeleid uit te werken. Wie herinnert zich het Pegasusplan uit 2003 nog? Klaar in… 2025 (volgens deze tijdslijn van De Lijn). Ik heb ook nooit begrepen waarom de kortste tramlijn tussen Wondelgem en Gent Sint-Pieters doorheen het stadscentrum moet rijden. Terwijl het vroegere én logische parcours de Rooigemlaan volgde. Of waarom bewoners van Ledeberg via de Rozemarijntjesbrug naar het station sporen. Gent heeft een tramnet als de Franse Spoorwegen, met de Cataloniëstraat in de rol van Paris Nord.

21jul13, 16u29, Cataloniëstraat
21jul13, 16u29, Cataloniëstraat

Je kan natuurlijk niet verwachten dat een relatief kleine stad als Gent, met een complexe structuur vol kanalen en rivieren, een “logische” tramstructuur heeft, waar zowel de reizigersstromen naar het Gentse winkelhart als naar het hoofdtreinstation (in het Duits: Hauptbahnhof) rechtstreeks bediend worden. We kunnen niet àlles willen. Zolang de basiszaken maar goed gebeuren. Alhoewel: compromissen in mobiliteitsdenken wreken zich vaak snel. De wereld evolueert sneller dan de geplande investeringen uitgevoerd geraken.

Terug naar de tramsporen. Het is de taak van De Lijn om het wegdek links, rechts en tussen de tramsporen te onderhouden. Je kan onmogelijk zeggen dat de Lijn die opdracht grondig ter harte neemt. Je kan ook niet zeggen dat De Lijn voeling heeft met wat een stad als Gent nodig heeft. Je merkt dat Mechelen (en Brussel) veraf liggen. Daarnaast merk je ook dat het kader waarin De Lijn haar opdracht moet waarmaken niet bedrijfsefficiënt is. Ik heb er soms medelijden mee. Zo kan het gebeuren dat De Lijn in een juridisch conflict ligt met een wegenbouwbedrijf over slecht geleverd werk, en toch met hetzelfde bedrijf een volgende fase moeten aanpakken, desnoods via de Raad van State. Dus ze weten bij voorbaat: die volgende werf zal ook klotekwaliteit opleveren. Kijk naar de gebroken beton en de reeds verzakte “putjes” tussen de tramsporen in Korte Meer, Cataloniëstraat of Emile Braunplein. Ik weet het: De Lijn is niet de enige met deze absurde wetgeving. Ook bijvoorbeeld Sociale Woningbouwmaatschappijen hebben dat “systeem” aan hun been.

Positief: afgelopen jaren is er qua materiaalgebruik bijgeleerd. De Brabantdam en Papegaaistraat (en verder) zijn duidelijk robuuster gebouwd. Met als minpunt: wat als iemand zijn huis wil aansluiten op de rioleringen. Negatief: De Lijn laat sommige straten jarenlang liggen als warzones. Herinner je de vaudeville van de Vervaenestraat in Ledeberg. Bekijk nog eens dit filmpje uit december 2020, waar we minister Peeters vroegen Kerstman te spelen voor De Lijn, zodat de Zonnestraat en Koophandelsplein niet nog jaren een fietsongevallenplaats is.

Het is grappig om vandaag de kranten te lezen. Het lijkt alsof De Lijn een stedelijk bedrijf is, alsof de Stad Gent hier de verantwoordelijkheid draagt. Was dat maar waar! Toen ik deze middag eens neerschreef wat er allemaal beter kan in verband met de tramsporen kwam ik aan een fors verlanglijstje, bijna exclusief uit te voeren door De Lijn.

-Goed beleid start bij degelijke cijfers. Door deze studie is het nu wel duidelijk: de fietsongevallencijfers van De Lijn en de Politie zijn ondermaats. Degelijke ongevallenanalyses ontbreken. Waarom geen beter cijfermateriaal verzamelen via de spoeddiensten, en zo de politiecijfers objectief aanvullen? Zo kan men beter de types ongevallen en de hotspots van ongevallen met gekwetsten traceren. Deze studie toont het nut daarvan. Dat kan uiteraard niet zonder extra financiële ondersteuning van de spoedopnames.

– Heldere visuele communicatie over de plaats van de fietser is gewenst: rechts van de tramsporen (waar mogelijk, bv Limburgstraat staduitwaarts), of tussen de tramsporen (bv Limburgstraat aan tramhalte). Er zijn al voorbeelden hiervan in Gent en Antwerpen. Ik lees in de kranten dat De Lijn hier verder wil aan werken.

07mei17, Brabantdam

– “Oversteekplaatsen” creëren tussen deze twee opties, helder aangeduid, en met vulling van de sporen.

14mei17, Limburgstraat

– Ongebruikte tramsporen opvullen met vaste vulling zoals in de Belfortstraat (bijvoorbeeld: de Sint-Michielshelling). Dat systeem opvolgen, verbeteren, én onderhouden.

Belfortstraat

– Delen van ongebruikte wissels maximaal opvullen. Als er uitzonderlijk toch een tram over de wissel gereden is => weer opvullen. Wissels zijn de killers.

– Voor de minister: een joint venture opzetten (met innovatie-overheidssteun) tussen De Lijn, wetenschap (UGent?) en bedrijven om vulling te ontwikkelen voor tramsporen in werking. We willen toch innoveren? We willen toch exportproducten ontwikkelen? Wel, dit kan een perfect innoverend exportproduct worden. Daar hebben we geen raketten voor nodig. Weg met het defaitisme en ongeloof dat dit een onmogelijke opdracht is!

– Focus op remediëring van de bekende hotspots, vaak kruispunten van tramlijnen: Vlaanderenstraat/Brabantdam, Veerleplein, … Eén van onze dochters werkte een poos in het koffiehuis op de hoek Brabantdam – Vlaanderenstraat. Ze zag dagelijks fietsers vallen. De bloemist in de Sint-Niklaasstraat ziet er minstens één per week vallen.

– Een noodplan voor onderhoud van het wegdek naast en tussen tramsporen (zoals het gebeurde in vorige bestuursperiode op de as Sint-Baafsplein – Limburgstraat – Vlaanderenstraat). In de krantenartikels ligt de focus sterk op het stadscentrum. Maar ook daarbuiten is het vaak onveilig. Een voorbeeld: het kruispunt Voskenslaan / Maaltebruggestraat.

– Beter onderhoud van verzakkende “afvoerputjes” tussen de sporen. Dat zijn vaak èchte putten in het wegdek.

– Oversteekplaatsen van fietspaden altijd haaks op tramsporen bouwen, niet schuin. Daar speelt zowel de Stad Gent als Agentschap Wegen en Verkeer een rol. Hoe zal het aan Dok Noord / Verapazbrug worden?

– Als De Lijn écht wil weten waar de pijnpunten zijn: creëer een meldpunt.

Opjaaggedrag van tramchauffeurs (fietsers aan de kant bellen) moet helder verboden worden. Voorrang van trams telt voor dwarsend verkeer. Het is lang geleden dat we in Gent hierover klachten lazen. Dat is in Gent dus -misschien – opgelost.

– Off topic: degelijk verkeerslichtenbeleid. Als ik het goed begrijp wordt hier – na het debacle met het kruispunt Voskenslaan / Sint-Denijslaan- sinds kort bij De Lijn eindelijk degelijk werk van gemaakt. Applaus. Er is nog veel werk te verzetten. Een voorbeeld: het fietsverkeerslicht aan UZ Gent staat vaak nutteloos op rood als er geen tram passeert. Degelijke tramvriendelijke lichtenregelingen aan het kruispunt Kortrijksepoortstraat / R40 kan maken dat het staduitwaartse fietsverbod in de Kortrijksepoortstraat kan verdwijnen. Akkoord: de Bijlokekaai is dé fietsas. Maar voor de bewoners van de Kortrijksepoortstraat die willen fietsen is dit een geseling. Voor de jonkies: dit eenrichtingsverkeer werd ingevoerd in de jaren 80, toen het stadscentrum één autofile was, en de trams vaak vast zaten op de as Kortrijksesteenweg / Koningin Elisabethlaan. Als jongere kwam ik daardoor soms te laat op school aan. Buiten de R40 heeft de tram nu al jaren een snelle eigen bedding. Een andere grote boosdoener van vertragingen door de tram zijn de slecht geparkeerde wagens. Iedereen kent de oplossing hiervoor.

Dat alles vraagt een engagement om mee te bouwen aan een fietsstad. Vraag is of De Lijn dat wenst, en vraag is of ze daar van Vlaanderen de middelen voor krijgt. Zo niet, dan blijft De Lijn zitten in haar klassieke alliantie met de autostad. Dat is het vicieuze cirkel in hun denken. Hopelijk wordt die bladzijde ooit omgedraaid.

Drie uitsmijters: de commentaren op sociale media zijn alweer om in te kaderen. Volgens velen ligt het aan de fietsers zelf. Dat klopt deels: fietsen tussen de tramsporen moet je leren. Maar het is geen toeval dat de piek in de ongevallen in de herfst ligt: dat is de aankomst van méér dan tienduizend jongeren die zich voor het éérst intens in een stad verplaatsen. Die kunnen fietsen. Maar die ogen tekort komen voor de vele obstakels. Als ze al niet focussen op: de weg zoeken.

Mijn teerbeminde en ik zijn lid van Vrienden op de fiets. Een paar jaar geleden ontvingen we een echtpaar uit het zuiden van Nederland. Op dag één van hun tweedaagsverblijf viel mevrouw op het Lippensplein. Geen spoedopname, maar wel véél pijn. Ze namen prompt de trein terug naar huis.

Dikke banden helpen veel.

13okt18, Koophandelsplein

Dodenwake 10 juli 2021

Zaterdag, 10 juli 2021, organiseerde Fietsersbond Gent in Zwijnaarde een kleine dodenwake ter nagedachtenis van José Van de Velde. Omwille van corona is dit – net als de vorige wake in maart 2021 – een uitgestelde wake, een jaar na de droeve feiten.

10 juli 2021, Remi Vlerickstraat

Het opzet was bewust heel kleinschalig. In overleg met de familie van het slachtoffer hingen we ter plaatse een naamplaatje met de naam en het geboorte- en sterfjaar van het slachtoffer. In de traditie van onze dodenwakes legden we ook een klein boeket ter ere van het slachtoffer.

10 juli 2021, Remi Vlerickstraat

Op 4 juli 2020 overleed een fietser in Zwijnaarde. Het ongeval gebeurde aan de hoek van de Dorpstraat en de Remi Vlerickstraat. Bij het ongeval met de fietser was een vrachtwagen betrokken. Op basis van de beschikbare informatie hebben we geen link met wegeninfrastructuur of gedrag.

Wat ons wel frappeert is de blijvende onduidelijkheid van de omstandigheden van dit ongeval. Wij en de familie blijven met veel vragen zitten. Daar kunnen we moeilijk mee leven. Het is zelfs niet zeker of het slachtoffer fietste, of met de fiets aan de hand stapte, of stil stond.

We missen in het Vlaamse èn Gentse beleid degelijke ongevallenanalyses, met conclusies. Al te vaak is dat niet meer dan een opsomming van locaties en vervoersmiddelen. Dat kan diepgaander, zeker naar mogelijke preventieconclusies. De belangrijkste vraag is: hoe kan dergelijk ongeval in de toekomst vermeden worden? Uit elk dodelijk ongeval zijn er lessen te trekken. Dat vraagt een analyse met verschillende actoren, mèt conclusies. In dit geval: had een camera achteraan of opzij van de vrachtwagen dit ongeval kunnen vermijden? Zo ja: laat dit een beleidsconclusie worden.

10 juli 2021, Remi Vlerickstraat

We missen de Stad Gent ook in het SAVE-Charter van OVK (Ouders van Verongelukte Kinderen). 114 steden en gemeenten ondertekenden reeds dit charter. We roepen de Stad Gent op dit ook te doen, en samen met de Gentse Politie nog actiever mee te helpen zoeken naar methodes om dodelijke ongevallen te vermijden. Want elke verkeersdode is er één teveel.

Mobiliteitsverleiden

Wonen is een basisrecht. De plek waar je woont bepaalt veel. Het is bijna 27 jaar geleden dat mijn teerbeminde en ik besloten om te verhuizen. Waarheen? Den buiten? Met ons type van job (nachtverpleegster en theatertechnicus) wou dat zeggen: altijd 2 auto’s nodig. Of in de stad blijven? Dan kon het met één auto. We kozen voor het laatste. Dicht bij het centrum. Nét / nét geen 9000 Gent, dat stak een beetje. Het werd de eerste straat van 9040 Gent. Dicht bij een treinstation. En dicht bij de autostrade. Binnen 15 dagen is het 25 jaar geleden dat we hierheen verhuisden. Ik was nog geen Fietserbonder. Een auto bezitten leek evident. Wel kozen we bewust een school vlakbij ons nieuwe huis, zodat de dochters op termijn zelfstandig naar school konden. Maar de bizarre realiteit was dat het volume autoverkeer in onze straat zo snel steeg, dat we de kinderen vaak zelf met de auto brachten.

Huizen waren toen een pak goedkoper. Bouwmaterialen ook. De kennis over isoleren was beperkt. Internet was voor een elite. Flink wat panden stonden leeg. We leefden in de wereld van huisje- tuintje – keukentje. Vergeleken met toen is de appartementisering van de nieuwe wooneenheden bijna de norm geworden. Compacter wonen is ok, én nodig. Al bleek tijdens de pandemie waar de minpunten zaten.

In de slag om de appartementenkoper is de locatie een prijsbepalend element. Elke projectontwikkelaar wil zo duur als mogelijk verkopen. Mobiliteitsverleiden is één van de technieken. Dat was altijd zo. Het fietsverleiden dook eerst op in dure verkoopsbrochures (zie onderaan deze Fietsbult over de Loop). De laatste jaren verschijnt de fietsverleidingsdans steeds meer in het straatbeeld. Er waren al vaker voorbeelden te zien, zoals werfborden op het jaagpad langs de Bovenschelde, stijl: “zoveel kilometer naar centrum Gent”. Deze mobiliteitsverleiding kan je al een poos bewonderen op de Hogeweg:

01 juli 2021, Hogeweg

Ik ben benieuwd naar wàt precies dit project zichzelf doet uitroepen tot “meest fietsvriendelijke project van Gent”.

01 juli 2021, Hogeweg

Feit is: de fiets heeft een prominente plaats gekregen in de verleidingsdans. Dat was 25 jaar geleden nog ondenkbaar.

Met de fiets langs de Sint-Lievenstunnel via het Marie-Jeanne Boelenspad

(Na een lange afwezigheid: de comeback van Sven! Met een eerbetoon aan… Marie-Jeanne!)

ingang van de onderdoorgang met zicht op aftakking richting Dierentuinlaan.
22 juni 2021, Marie-Jeanne Boelenspad

Het Marie-Jeanne Boelenspad is nu bijna een jaar bruikbaar als fiets- en voetgangersonderdoorgang, parallel aan de Sint-Lievenstunnel langs de R40. Eén van de meest huiveringwekkende fietsoversteekplaatsen van Gent verdween. Dit verdient een feestje en een evaluatie. En néé: het is zeer normaal dat je de naam van dit fietspad niet goed kent. De naamgeving kwam er pas in april van dit jaar (meer info hier).

De R40 – alias de kleine ring – van de Overpoort richting Dampoort volgen was altijd – kuchkuch– een uitdaging. Voornamelijk het kruispunt onder de B 401 met zijn fly-over was voor fietsers een werkelijk obstakel. Smalle en veel te kleine opstelvakken. Het amper kunnen oversteken van de 7 baanvakken binnen 1 groenfase. De lange wachttijden bij de stoplichten. Het tegelijk groen zijn voor fietsers die de kleine ring volgen en voor trams die deze kruisen…

22 juni 2021, waar de oude oversteekplaats lag onder de Fly-Over

Dit alles behoort tot een onzalig verleden. Dit knooppunt heeft, voor fietsers althans, een ware transformatie ondergaan.

Na een klein jaartje is het dan ook tijd om deze ontegensprekelijke verbetering eens onder de loep te nemen. Wat is er goed en wat kan er beter?

22 juni 2021, Marie-Jeanne Boelenspad komende van Scheldepunt

De breedte van dit pad, onder de brug door, is ideaal, ook voor kruisend verkeer.
De hellingsgraad is fantastisch gekozen en de ondergrond geeft genoeg grip zonder al te veel drempels en bobbels. Allemaal positief.

Over de aanduidingen en borden, de geldende voorangen, de toegelaten rijrichtingen en de te nemen hoeken en bochten kunnen we wel wat kritischer zijn.

1. richting Zuiderpoort / 2. richting Ledeberg / 3. Komende van Dierentuinlaan

Zo is er een route voorzien voor fietsers vanuit de Sint-Lievenslaan richting Zuiderpoort (1, in geel) en richting Ledeberg (2, in blauw). De fietsers komende van de Dierentuinlaan (3, in bruin) blijven echter in de kou staan: wachten voor 2 stoplichten en bij het oversteken van de tramsporen.

Fietsers die de Sint-Lievenslaan volgen, de hoofdas hier, verliezen 2 keer hun voorrang.

22 juni 2021, van de Sint-Lievenslaan naar het Marie-Jeanne Boelenspad

Het eerste voorrangsverlies is bizar. (4) Fietsers moeten er vanop de ondergedimensioneerde (smalle) verbinding vanuit de Sint-Lievenslaan voorrang verlenen aan het Marie-Jeanne Boelenspad. Dat pad naar rechts, de richting waarop je hier dus voorrang moet verlenen, loopt via een kasseibaan verder dood op de Scheldepunt. Er zit een logica achter die ik niet kan lezen, laat staan begrijpen.

22 juni 2021, van het Marie-Jeanne Boelenspad naar het fietspad langs Keizerverst

Het tweede voorrangsverlies is bij het vervolgen van de route langs de Keizervest. Hier komen er fietsers vanop het kruispunt naar beneden gefietst. De fietsers die hier van de onderdoorgang komen moeten op de helling naar boven vertragen en om duidelijk zicht te krijgen op het verkeer komende van links, bijna volledig tot stilstand komen. De hoek noch de helling van waaruit hier gekeken wordt zijn optimaal.

22 juni 2021, van het Marie-Jeanne Boelenspad naar het fietspad langs Keizervest

Verder valt het op dat deze onderdoorgang duidelijk bedoeld is als 2 richtings fiets- en voetpad. De aanwezige borden D7, verplicht fietspad, lijken hier dan ook beter weg te ruimen voor borden type D10, baan voorbehouden voor fietsers en voetgangers. Vergezeld van het onderbord M18.

22 juni 2021, een trap voor de voetgangers

Bij het voorrangsbord aan de kant van de Sint-Lievenslaan werd hier wel een onderbord type M10 voorzien. Een verdwaald bordje c3, verboden toegang voor alle verkeer, net naast het bordje verplicht fietspad, zal hier geen enkele fietser om de tuin leiden.

Ondanks deze punten levert deze onderdoorgang een werkelijk verschil. Fietscomfort en vlotheid zijn hier niet alleen fors verbeterd maar deze route is hierdoor een pak veiliger geworden.

Mocht dit een minimale standaard worden voor nieuwe verkeersinfrastructuur in Gent, dan kijken wij de toekomst alvast rooskleurig tegemoet.

Werfnieuws: Motorstraat (3)

Het was een prettige verrassing dat Agentschap Wegen en Verkeer de opening van het nieuwe fietspad in de Motorstraat met veel enthousiasme op sociale media aankondigde, inclusief een tag voor Fietsbult.

Dat wil vooral zeggen: er is binnen AWV een groeiend enthousiasme voor fietspaden. Daarover meer in een volgende fietsbult.

Het bericht van 17 mei was helaas iets te enthousiast, want de weergoden spraken hun banbliksem uit over de (veilig makende) afwerking van deze werf, de “afdeling witte streepkes schilderen“. Door die natte goden bleef het fietspad nog 10 dagen afgesloten, en bleef de auto-omleiding van kracht.

20 mei 2021, Motorstraat
26 mei 2021, Motorstraat

En daardoor duurde het tot vandaag, 27 mei, alvorens de verfmannen konden passeren, en je 100% legaal de Motorstraat kon befietsen. Ik heb nog niet over het nagelnieuwe pad gefietst. En, hoe voelt het? Dit was een deel van de werffase 2:

07 mei 2021, Motorstraat
07 mei 2021, Motorstraat

Deze werf was fase 2, met als credits: Agentschap Wegen en Verkeer. Er ligt nog een stuk te wachten op een volledige heraanleg. Voor die fase 3 komt Infrabel -nogmaals- op de proppen.

07 mei 2021, Motorstraat

Het was Infrabel die er eind 2020 een verrassingswerf organiseerde, lees hier en hier. Hieronder een verslag van de tijdelijke situatie, in afwachting dus van die fase 3. Ik merk dat ik niet alles fotografeerde. Fietsers vanuit de Vliegtuiglaan naar de Hogeweg hebben hun eigen afslag, en fietsen 100% veilig. Fietsers vanuit Oostakker naar de Hogeweg horen de oversteekplaats richting Vliegtuiglaan te nemen, en dan pas linksaf. Wie van de Hogeweg komt heeft een éénrichtingspad:

27 mei 2021, Motorstraat

Ondanks de vele pijlen op de grond was het voor velen duidelijk nog wennen. Ik zag vooral zoekende ogen. Sommigen begrepen prompt de nieuwe situatie, anderen niet:

27 mei 2021, Motorstraat
27 mei 2021, Motorstraat
27 mei 2021, Motorstraat
27 mei 2021, Motorstraat

Hier aan het kruispunt ontbreekt op de grond een pijl (vanuit Oostakker) naar rechts, zodat fietsers richting Hogeweg ook dat kleine inzichtelijk zetje krijgen.

In fase 3 zal hier een middeneiland komen:

27 mei 2021, Motorstraat
27 mei 2021, Motorstraat

De tijdelijke situatie is beter dan daarvoor, maar door de boordsteen in het midden van het pad en door de scherpe hoeken allesbehalve optimaal. De ervaren fietser trekt zijn/haar plan, de anderen zullen huiveren. Laat dat vervolg dus maar snel komen.

Een waarschuwingsbord voor de oversteekplaats mankeert, en is nodig, want dit soort van “kruispunt” met een racecircuitbocht nodigt uit tot snel rijgedrag (zag ik de 5 minuten dat ik er was):

27 mei 2021, Motorstraat

Wat me meest verbaasde: hier passeert in de spitsuren ècht veel fietstraffiek. En het zal na de afwerking van de Lourdesstraat alleen maar vermeerderen: infrastructuur trekt gebruikers aan. Zou hier voorafgaand aan de werf een nulmeting uitgevoerd zijn, om binnen twee jaar te kunnen vergelijken?

27 mei 2021, Motorstraat

Voor een evaluatie van dit -cruciale en zeer welkome!- project wachten we op de afwerking van fase 3. Twee voorafnames. Eén: aan voetgangers wordt nèrgens gedacht, terwijl ook dàt in evolutie is. Fietspaden worden dus shared spaces. Twee: we begrijpen dat Infrabel dè specialist is om treinsporen in de watten of in het asfalt te leggen. Maar we begrijpen niet waarom deze relatief kleine werf in drie fases moest geknipt worden. Zo’n fasering -met wachttijden tussen de fases- hebben we nog niet vaak gezien. Het lijkt bijna op een Belgisch compromis. Dit is vooral een vraag aan Infrabel om het eens transparant uit te leggen: waarom deden jullie niet àlles in één geut? Is het een technische reden, of een financiële? Aan de andere kant: liever deze drie fases dan de verwaarlozing van de afgelopen decennia, met een voor fietsers onbereikbare haven als gevolg. En voor alle duidelijkheid: AWV was reeds 10 jaar vragende partij om deze rotte hoek aan te pakken. Het is dus goed dat er -desnoods drie- schoppen in de grond gaan. Ook al wordt nu overàl in Oostakker de achterstand van de afgelopen decennia ingehaald.

Goede lezers begrijpen: dit is een vervolgverhaal. We houden u op de hoogte…

Voor de liefhebbers… de schilders van dienst streefden naar de perfectie. Dit zijn hun teststrepen:

27 mei 2021, Motorstraat

Bijna had ik ze meegenomen, en ingekaderd.

Signalisatiebult XXL: de Fietspadwa(t)ch(t)er.

Ik zat met een ei. Het werd een groot ei. Met veel tekst, foto’s en nuances.

Er wordt wat afgevloekt op sociale media. Vooral automobilisten klagen steen en been over omleidingen. Zijn ze net als ganzen in een rij niet gewend om flexibel te zijn? Of realiseren ze zich nog altijd niet dat de files er zijn omdat ze met teveel op hetzelfde ogenblik op plaats x willen rijden? Mocht een auto de afmeting hebben van het aantal personen dat erin zit, er waren een pak minder files. Maar anderzijds begrijp ik de automobilisten wel: er lopen momenteel zéér veel wegenwerven. Dat is wennen. En dat is goed.

Waarom? Omdat er afgelopen decennia véél te weinig wegenwerven waren (en ook toen werd er vaak en véél geklaagd). Er is decennialang ondergeïnvesteerd in wegenonderhoud, én in het updaten van onze mobiliteitsinfrastructuur. Maar kijk: overal / overal zijn de overheden bezig aan de Grote Inhaaloperatie. Infrabel is bezig, ook in Gent. De Vlaamse Waterweg is bezig, ook in Gent. Het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) is bezig, ook in Gent. De spin-off van AWV, de Werkvennootschap is bezig, sinds kort ook in Gent. En Stad Gent is natuurlijk ook zelf bezig. Net als North Sea Port. Net als de VLM, de Vlaamse LandMaatschappij. In Gent zelf zie ik momenteel geen fietspadwerven waarvan de Provincie de uitvoerende trekker is, maar die verwacht ik toch komende jaren. Zeker nu De Grote Versnelling opgestart is. Voor alle duidelijkheid: de Provincie stopt wel centen in Gentse projecten.

Wie zijn we vergeten? Haa! De nutsmaatschappijen natuurlijk! Farys, Proximus, Eandis, Telenet, … . Soms is dat in voorbereiding op vakjargonalert #1!– “een integrale heraanleg” (àlles op de schop en vernieuwd). Soms omdat er een nieuw speeltje onder de grond moet (vooral voor internet breekt men de Vlaamsche grond overal / overal open). Soms omdat de aanwezige leiding straffer moet, méér moet aankunnen (vooral het stroomnet, soms ook het water- of gasnet). Soms omdat de leiding lekt of stuk is. De afdeling reparaties quo. En dan vergeet ik nog de aansluitingen met nieuwe gebouwen en projectontwikkelingen. Dit alles maar om te zeggen: er wordt nogal wat in de Gentse grond gewroet. De aannemers vervelen zich niet. En dju (!!): ik vergat nog de kampioen in het opbouwen van achterstand in wegenonderhoud waar fietsers last van hebben: De Lijn. Zij zijn verantwoordelijk voor het wegdek tussen én vlak naast de tramsporen.

Je merkt het: de voetpaden, fietpaden en rijwegen langswaar we ons verplaatsen zijn deeltjes van een complex spinnenweb. Het zijn puzzelstukjes uit een XXXL- grote doos, met daarin een driedimensionele (!) megapuzzel. U vraagt zich al af: hoe kan het dat dit alles lukt? Daar is een woord voor: beschaving. Het is prettig om merken dat na jàààren van bewuste en onbewuste uitsluiting, ook fietsinfrastructuur belangrijke puzzelstukjes zijn geworden. Ook dàt is: beschaving.

Want hoe zullen we de autofiles oplossen? Juist: door méér plaats te geven aan voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. Enkel daardoor zal er méér plaats vrijkomen voor wie de auto ècht nodig heeft. Want naast de vele mensen voor wie de auto een god is of hun broodwinning, zijn er ook veel mensen die met de auto rijden omdat dit hun enige mogelijkheid is om zich bij een verplaatsing veilig te voelen. Dat laatste is iets dat veel mensen uit de wegenbranche zich niet kunnen inbeelden. Véél mensen willen wel degelijk stappen of fietsen, op voorwaarde dat ze er zich veilig bij voelen. Het zijn bijna-fietsers. Het zijn vaak niet-assertieve mensen. Ze willen wel, maar… . De fietsverkoop boomt niet alleen om op zondag een uitstapje te maken.

Dat is de uitdaging van het ogenblik: de vele wegenwerven groot en klein zodanig organiseren dat nog véél meer mensen de dagelijkse overstap naar de fiets durven maken. We kunnen alleen maar blij zijn met de vele wegenwerven. Ze zijn nodig. Kwestie is om ze even ingenieus te organiseren als de rest van de driedimensionele megapuzzel. We zagen afgelopen jaren op dat vlak in Gent een fors positieve evolutie, met dank aan een relatief nieuwe stadsadminstratie “Innames Publieke Ruimte”. De kwaliteit van de omleidingen groeide. De fietsvriendelijkheid ervan groeide. Het nazicht van de kwaliteit en het dagelijks nazicht “boots on the ground” groeide niet evenredig mee. Of wat denk je van dit willekeurige fietstochtje op 12 maart 2021?

12 maart 2021, Antwerpsesteenweg
12 maart 2021, Antwerpsesteenweg
12 maart 2021, Hogeweg
12 maart 2021, Hogeweg
12 maart 2021, Oslostraat
12 maart 2021, Neuseplein

En er waren er nog die ik niet fotografeerde… Blijven lachen! (Vandaar de foto met de spandoek.) Als ik tijd heb stop ik soms om zo’n overlastbord op zijn plaats te zetten. Nee, niet zo’n toilet…

Afgelopen weken en maanden zag je hier vaak een Fietsbult over signalisatie. Ruben was de geduldige, analyserende Fietsbulter van dienst. Eigenlijk is het aan de Stad om die zaken zelf te zien en vast te pakken. Ik blijf met de indruk zitten dat er in Gent stukken nonchalanter omgegaan wordt met aannemers dan in Brugge, waar ik werk. Wat de Stad nodig heeft is één of twee mensen die nonstop op de fiets zitten, en de ronde doen van de werven groot en klein. Controle die naam waardig dus. Noem het: gespecialiseerde Stadswachters, nonstop op de fiets. Met kennis van zaken. Fietspadwachters. Of Fietpadwatchers. Kies maar! Die ook putten en plassen en omvergetrokken verkeersborden kunnen melden aan de collega’s. Met een fors telefoonboekje op zak of in de smartphone. Met daarin alle spilpersonen van àlle werven groot en klein, van alle administraties groot en klein. Van alle aannemers actief in Gent. Alle signalisatiefirma’s. En met een mandaat om in te melden en in te grijpen. Ik had lang de illusie dat ambtenaren de ogen van het stadsbestuur kunnen zijn. Maar ambtenaren schromen zich om als privépersoon zaken te melden aan hun collega’s.

Nu is het aan de brave burger om Gentinfo te mailen, en te hopen dat die mail snel terecht komt bij een gedreven ambtenaar die de tijd en het engagement heeft om ter plaatse te gaan, en nagels met koppen te slaan. Dat gebeurt vaak, en even vaak niet. Een paar jaar geleden was ik getuige van zo’n interventie aan de stelplaats van De Lijn op de Brusselsesteenweg, en die ambtenaar liet gewoon begaan. Ik weet ook van andere cases, bijvoorbeeld waarbij de ambtenaar erop bleef toezien dat de (appartements)werf een veilige doorgang voor fietsers bleef behouden. (Dat doet er me aan denken dat dé voorbeeldwerf van fietsvriendelijke werfsignalisatie dringend op Fietsbult moet komen. Vakjargonalert #2! Good practices zijn belangrijk om te tonen aan andere Fietsersbondafdelingen / steden en gemeentes.)

Maar het gaat dus beter. We zien steeds meer pijlen in het straatbeeld waarop ook een bestemming staat, zoals deze:

05 januari 2021, Baudelokaai

En zelfs deze:

01 februari 2021, Lievekaai
01 februari 2021, Lievekaai

Waarom niet? Dat helpt. Geplastifieerde A4-straatplannetjes kunnen ook helpen. Of een velcrosysteem om namen vlot te veranderen. Of het Nederlandse systeem met letters op gele borden. Die afmetingen passen sowieso beter op en rond fietspaden. De klassiek oranje pijl is verzonnen in funcite van autoverkeer, en vaak te breed om naast een fietspad te staan.

Wat ik vooral wil zeggen: de kwaliteit van de werfsignalisatie en de bijhorende omleidingen bepalen mee of mensen al dan niet de overstap maken naar de fiets. Of bepalen mee of ze niet terug overstappen naar de auto. Bijvoorbeeld omdat ze schrik hebben dat hun kind zal vallen. De bril voor elke verantwoordelijke hoort te zijn: durf je je kind of je bejaarde ouder hier te laten fietsen? Bij deze werf aan een schoolgebouw is daar goed over nagedacht:

02 maart 2021, Dries Morelpad

Het bestaande fietspad werd een werfstraat, met knal ernaast een tijdelijk, uitbreekbaar wandel- en fietspad. Good practice!

Want signalisatieplannen uitwerken is één. Ze ter plaatse nakijken of ze ok zijn is twee. Want als de aannemer het tijdelijk pad hierboven regelmatig blokkeert met werfwagens staan we even ver. Daarom is het nodig dat er regelmatig controle is.

Vorige week stuurde iemand aan Fietsbult dit bericht: Beste fietsbult, moest u eens in de buurt zijn kan ik u hartelijk de fietsomlegging van de hundelgemsesteenweg naar de moriaanstraat aanbevelen. Die is er om werken aan de Botermarkt te omzeilen. Een tip: zet uw fietslicht aan in de tunnel onder de spoorweg. groeten, Bart Is het wijn of azijn? Azijn. De tunnel is met moeite een meterenhalf hoog, je moet er op je stuur liggen 😂Hoe ouderen dat moeten doen, ik denk dat stad ons voor pygmeeën houdt… Dit is de tunnel in kwestie langs waar de officiële omlegging loopt voor fietsers: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141204_01412214

We zijn er nog niet geraakt. Maar de signalisatie van die werf (Botermarkt / Vervaenestraat) is overduidelijk vanop een digitaal plan uitgewerkt. Er is niet nagekeken wat er kan en niet kan. En er is niet gekeken hoe te synchroniseren met de andere werven in de buurt. Op weg naar het station botste ik op deze behoorlijk verwarrende situatie:

23 april 2021, Hundelgemsesteenweg / Achilles Heyndrickxlaan, onder B401

Omleiding twee (werf Botermarkt) overrulet hier omleiding één (Stropbrug). Ik ken de weg, dus ik trek mijn plan, en gebruik richting station verder omleiding 1. Het gaat om de vele anderen die op een dag naar het station willen fietsen. Of -godbetert! – naar het vaccinatiecentrum op Flanders Expo (waarover later deze week méér). Zij die niet weten dat hier 2 omleidingen naast elkaar bestaan. Bovendien blokkeert omleiding 2 flaggrant omleiding 1, waardoor fietsers alweer geleerd worden om zich op het voetpad te smijten.

27 april 2021, Hundelgemsesteenweg

Om het nog gekker te maken ontrolt er zich ook een derde werf (van AWV), zonder signalisatie. Gewoon blokkeren. Trek uw plan. Neem het voetpad.

27 april 2021, Hundelgemsesteenweg

De timing van deze derde werf is evident. Maar niet op deze manier. En ook werf 0, de werf Parkeergarage Ledeberg, is voor fietsers met kleine kinderen allesbehalve een pretje:

27 april 2021, Hundelgemsesteenweg
27 april 2021, Hundelgemsesteenweg

Nog een voorbeeld: wie de hoofdfietsroute langs de Bagattenstraat neemt krijgt anno vandaag nog 1 pijl te zien, de rest is verdwenen. Bovendien bracht de uitgezette omleiding fietsers (die de weg kennen, en verder de stedelijke fietsroute willen volgen) naar een overtreding op de Nederkouter.

24 maart 2021, Bagattenstraat

Nu, de perfectie zal nooit bestaan. De beste controleur kan nooit àlle / àlle omvergewaaide, gevandaliseerde, gestolen of verplaatste signalisatieborden remediëren. Maar het kan beter.

22 februari 2021, Langerbruggestraat
10 maart 2021, Afrikalaan
19 april 2021, Hoogpoort

Er zijn in Gent steeds meer werven waar het ok tot zeer ok is. Maar werven evolueren, dus signalisatie moet mee evolueren, en correct zijn of niet zijn. Dat was de kloterij van de eindfase van de werf aan de Vliegtuiglaan. De sfeer – wat zeg ik: de realiteit (!)- van “trek uw plan!”. De fietsroute afsluiten met één pijl richting Dampoort, and that’s it:

18 maart 2021, Vliegtuiglaan – Afrikalaan

Deze dame zocht haar weg:

18 maart 2021, Vliegtuiglaan – Afrikalaan
18 maart 2021, Vliegtuiglaan – Afrikalaan
18 maart 2021, Afrikalaan
18 maart 2021, Afrikalaan

De fietster vond er een route, daar waar de boordsteen stopte. Fietsers horen plantrekkers te zijn. En dàt op een route waar flink wat schooljongeren naar en van Oostakker EDUGO fietsen:

22 februari 2021, Motorstraat
22 februari 2021, Vliegtuiglaan
22 februari 2021, Vliegtuiglaan

Dat wil dus zeggen dat al deze jongeren ’s morgens in deze junglesituatie richting Oostakker terecht kwamen. Van geen wonder dat velen nog niet durven fietsen.

Ook de werftoezichters van de vele spelers (in deze case: Agentschap Wegen en Verkeer) hebben een belangrijke verantwoordelijkheid, en laten (samen met hun oversten) de aannemers al te vaak begaan. Ik weet het: het is vaak complex, maar willen we het veilig of niet? Willen we jongeren opvoeden in een verkeersjungle, of niet? Willen we meer mensen op de fiets, of niet? Of alleen maar de asservieven, de roekelozen en de moedigen?

Vorige maand was ik de situatie aan de Vliegtuiglaan zoals hierboven getoond eventjes kotsbeu. In een wanhoopspoging probeerde ik dan maar de wegenfirma te bereiken. Dat haalt niks uit. Je komt uit bij vriendelijke mensen “op den buro”, en die kunnen niet anders zeggen dan “ik zal het doorgeven mijnheer”. En daarna geloven ze hun mensen /collega’s, waarna de situatie er even erg de jungle blijft. Ik stuurde dan maar een bericht per messenger. Dit is een deel van hun reactie op deze Fietsbult: “Wat is het belangrijkste fietsveiligheid of het meeste volgers op facebook? Als fietsveiligheid het belangrijkste is, is samenwerken de beste optie. Mag ik vragen als je in de toekomst een constructief voorstel hebt om de veiligheid te verhogen, ons dit door te mailen naar info.persyn.be? Messenger wordt niet dagelijks bekeken.” En de dag erna: “reactie van onze werfleider : Dit is reeds aangepast op de dag zelf en is nu niet meer van toepassing (andere fasering). De borden + signalisatie stonden volgens vergunning stad gent + AWV.” Uiteindelijk zit dààr het grote probleem: de mensen op de werf. Zij moeten presteren, en zijn niet bezig met de wereld rondom hen. Het is voor hen ook niet makkelijk, maar dat is geen excuus. Het helpt soms (soms) om de werkmannen rechtstreeks vriendelijk (!) aan te spreken. Die mannen zijn vaak van goede wil. Ergens in de herfst verplaatsten zeer bereidwillige mannen (na een vriendelijk gestelde vraag) een afsluiting die al een poos nodeloos op het fietspad stond te blinken.

Mijn punt is: een dagelijkse fietsronde langsheen de vele werven zou veel werven fietsvriendelijker kunnen maken of houden dan nu het geval is. Het zou de aannemers bij de les houden / “heropvoeden”. Dat vraagt ambtenaren met diplomatisch haar op de tanden èn een sterke fietsruggegraat.

De werf aan de Stropbrug is een voorbeeld van werfsignalisatie die langzaamaan verbeterde.

19 januari 2021, Burggravenlaan

Op deze lege ruimte fietste je vaak tussen de geparkeerde werfwagens. Nu is er een duidelijke ruimteverdeling:

27 april 2021, Burggravenlaan

Er is een potentieel om het beter te doen dan gisteren: veilig van bij aanvang van de werf.

Uw onveiligheid èn uw onveiligheidsgevoel moet eruit. Onze en uw rol is om koppig te blijven melden via Gent Info . Ook al blijven die meldingen vaak te lang hangen, de ambtenaren van de Stad zijn verplicht om meldingen via dit kanaal te beantwoorden en er iets mee te doen. Als het écht te gevaarlijk voor woorden is mogen we de politie bellen. Stop dit in uw smartphone: Gent Info = 09 210 10 10 of gentinfo@stad.gent . Politie = 101. Zorg dat je de locatie goed kan benoemen. Bel Gent Info alleen als je je kalm genoeg voelt. Boze communicatie is meer emotie dan informatie, en dus moeilijk te begrijpen.

Het kan dus. Het kan dus beter. Met de focus op de behoeftes van jongeren, ouderen en zij die niet goed durven fietsen. We zullen komende jaren in Gent en daarbuiten nog veel wegenwerven meemaken. Basistip voor fietsers blijft: vertrek ruim op tijd. Blijf kalm, en remember: vergeleken met de gemeentes rond Gent gaat het hier (meestal) relatief goed. Tussen Kaprijke en Lembeke laat Agentschap Wegen en Verkeer fietsers op deze manier de E34-werf oversteken (op een knooppuntenroute):

20 april 2021, tussen Kaprijke en Lembeke

Of deze werf in Evergem, waar je na een lange fietsrit op een fietsroute onaangekondigd totaal niet meer door kan, omwille van… een fietspadwerf:

02 maart 2021, eindpunt Baron Van Loolaan, Evergem

Misschien is het idee van de ambtenaar op dagelijkse fietsronde maar haalbaar na deze harde coronacrisis. Het zijn voor iederéén bizarre en/ of barre tijden. Want weet maar zeker dat ook ambtenaren èn aannemers behoefte hebben aan een schouderklopje. Zowel in woorden als op de rug.

%d bloggers liken dit: