Streepjes op ruitjespapier

Fietstellingen zijn een vorm van optelsommen. Streepjes zetten op ruitjespapier. En daarna optellen. Er is op dat vlak een lange Gentse traditie, startend in analoge tijden. 6 jaar geleden vond ik dat overheden vooral hun energie moesten steken in fietspaden, niet in het tellen van fietsers. Ondertussen weet ik dat data ècht nodig zijn. Al was het maar om de evolutie vast te leggen.

Wij van de Fietsersbond tellen graag. 10 jaar geleden deden we dat om overheden wakker te schudden. Nu eerder omwille van het vastleggen van evoluties. Daarom doen we ook graag mee met andere tellingen. Het Gents Milieufront is de trekker van drie jaarlijkse tellingen: stallingen en gestalde fietsen rond het Sint-Pietersstation, fietsers die Gent binnen de kleine ring binnen en buiten fietsen, en sinds 2016 de kinderfietstelling. Zaterdag 12 oktober telt GMF de fietsen aan het Sint-Pietersstation, en op dinsdag 22 oktober kan je meehelpen met de kinderfietstelling 2019. Zin en tijd tussen van 8u tot half 9? Mail evavaneenoo@gmail.com.

Vorige week hing een stadsambtenaar een telbakje aan de Saskes. Deze route is reeds sinds vorige eeuw een gewenste fietsroute. Wanneer komt hier een èchte fietsbrug?

04okt19, Sluizenweg

Ik woon in deze hoek van Gent, en zag er het fietsverkeer afgelopen jaren stijgen en stijgen. Logisch ook. Gentbruggebrug kan je nog steeds niet fietsvriendelijk noemen. Niet àlle fietsers moeten via de Keizerparkbruggen richting centrum. En in deze buurt liggen 6 scholen en nog een paar kinderkribbes. Geen wonder dus dat ook het aandeel kinderen op de fiets zienderogen stijgt:

27sep19, Sluizenweg

En dat wilde ik al een paar jaar eens objectiveren, maar het kwam er niet van… . Hoeveel fietsers, brommers en voetgangers passeren er in de ochtendspits tussen half 8 en half 9? Doe maar een gokje.

27sep19, Sluizenweg

Op een uur tijd passeerden er 431 fietsers, waaronder 39 kinderen op de fiets. Die 392 volwassen of bijna-volwassen fietsers vervoerden nog eens 30 kinderen: 11 in een bakfiets, 17 achterop de fiets, en 2 in een fietskar. Ik telde ook 51 voetgangers, waaronder 15 kinderen. En 6 brommers. Alles bij elkaar gebruikten in dat uur 518 mensen deze doorgang, waarvan 84 kinderen.

27sep19, Sluizenweg

De huis- tuin en keukenexcel ziet er dan zo uit:

Tellen is een plezier voor wie graag naar mensen kijkt. Je ziet all kinds of everything, in alle mogelijke interacties. Ook zin om te tellen in jouw Gents stadsdeel? Laat je gaan, en speel ons de resultaten door. Als je ons bij voorbaat mailt op fietsbult@fietsersbondgent.be komen we je telsessie misschien fotograferen… want zoals je ziet: tellen en fotograferen gaan niet goed samen. Nog een gokje: wat zie je hieronder?

27sep19, Sluizenweg

Antwoord: een fietster met een immense taart in haar rechterhand. Alle punten voor behendigheid, zeker na een passage op “de Saskes”.

Kamagurka (2)

U ziet het goed. Dit is een tekening van Kamagurka.

Maandag had ik weekend, en zag bij toeval dat Kamagurka op de Facebook van de Standaard live tekende over de verkiezingen. Ik stuurde hem de vraag: “hoe vat je het het mobiliteitsbeleid van de afgelopen vijf jaar samen in 1 tekening?”. Hij dacht achtien seconden na, en begon aan deze tekening. Waanzin hoe snel die man denkt en tekent. Bij de eerste getekende lijnen dacht ik “ah nee, alwéér een auto…”. Tot hij zijn pointe uitrolde: vierkante wielen, als samenvatting van het beleid, èn als oplossing. Geniaal. Dat vierkante is ook mijn persoonlijke indruk van het nationale en gewestelijke mobiliteitsbeleid van de afgelopen jaren. Dat beeld heb ik trouwens al 20 jaar. Uiterààrd zijn we geen ontwikkelingsland (dat was ooit de verdediging de kabinetschef van minister Crevits, een zwaktebod pur sang…). Maar we zijn ook geen beschaafd ontwikkeld mobiliteitsland. Wat we zelf doen doen we niet beter. De meeste good practices worden ontwikkeld in de steden. Maar alweer: ik wil mild zijn voor de werknemers van AWV, de Lijn, de Vlaamse Waterweg, de Vlaamse Landmaatschappij, Infrabel en de NMBS. Ze roeien verder met een budget dat een pak kleiner is dan in gidsland Nederland. Sommigen zijn in de zomer van 2018 al begonnen aan hun onderhoudsbudget van 2019. Zo komen we uit bij de Brusselse politiek. Daar worden de budgetten beslist. Daar wordt beslist welke projecten niet mogen doorgaan, of wachten op andere tijden. Minstens even belangrijk: daar worden de structuren beslist. De versplintering van bevoegdheden wordt daar beslist. Een duidelijk, toekomstgericht plan om onze mobiliteit te organiseren heb ik nog niet gehoord. Zo’n plan is niet simpel. In mobiliteit heeft àlles wel degelijk met àlles te maken. Vraag dat maar aan de ontwerpers van het Gentse Circulatieplan. Dat plan was voor mij een echte eye-opener: het toonde dat gerichte keuzes maken minstens even belangrijk was als infrastructuurwerken. Niet dat het Brusselse beleid geen keuzes maakte: ze kozen decennialang consequent voor auto-infrastuctuur. Tot het marketingsucces van de handige machine op vier wielen in zijn eigen uitlaat / staart beet. Maar Gent koos dus om die ongelimiteerde vrijheid van autoverkeer een stukje aan banden te leggen: geen doorgaand autoverkeer meer. Stedelijke leefbaarheid als prioriteit. Ook in Kortrijk, Leuven en Brussel groeien de inzichten en keuzes. In Parijs zijn mobiliteitskeuzes te zien die we 20 jaar geleden met zijn allen onmogelijk vonden. Wat je hieronder ziet zijn fragmenten van een miljoenenstad:

12apr19, Paris
12apr19, Paris
13apr19, Paris
13apr19, Paris
13apr19, Paris
13apr19, Paris
13apr19, Paris
13apr19, Paris

Het zijn fragmenten. Ook in Parijs is de auto dominant. Parijs is niet het mobiliteitsparadijs. Deze fragmenten geven een tendens weer. En steden lopen hierin voorop. Je kan onmogelijk zeggen dat ons Gewestelijk en Nationale nivo onze steden hier volop in steunen. Een voorbeeld: naast de integrale heraanleg van deeltjes van gewestwegen worden er ook gewestwegen voorzien van nieuw asfalt, terwijl de behoeftes voor fietsers veel verder gaan dan dat. Erger nog: soms wordt een voorbeeldig concept niet verder gezet. Op grondgebied Merelbeke loopt een gewestweg met vrijliggende fietspaden:

27okt18, Zwijnaardsesteenweg
27okt18, Zwijnaardsesteenweg
27okt18, Zwijnaardsesteenweg

Op grondgebied Gent wordt het een ouderwetse weg met aanliggende fietspaden. Agentschap Wegen en Verkeer hield er in september 2017 een “onderhoudsbeurt”. Positief punt: de belijning met verf wordt voor fietsers iets beter dan voorheen. Het lijkt nu meer op een schrikstrook dan op een parkeerstrook.

27okt18, Adophe della Faillelaan
27okt18, Adophe della Faillelaan

Op dit kruispunt had rode coating moeten liggen. Besparing of vergetelheid? Sowieso is het not done. Bovendien stierf op dit kruispunt reeds een fietser.

27okt18, Adophe della Faillelaan
27okt18, Adophe della Faillelaan / Kappetragel

Negatief : dit is nog steeds geen fietspad waar je je kinderen met een gerust hart laat fietsen. Want het neigt af en toe naar een moordstrookje:

27okt18, Adophe della Faillelaan

Zo’n strookjes liggen er ook onder de E17. Net op de plaats waar er ruimte zat is voor een vrijliggend fietspad.

27okt18, Adophe della Faillelaan
27okt18, Adophe della Faillelaan
27okt18, Adophe della Faillelaan
27okt18, Adophe della Faillelaan

Het kruispunt is voor fietsers een rommeltje, dat uitnodigt om rommelig te fietsen.:

27okt18, Adophe della Faillelaan / Joachim Schayckstraat
27okt18, Adophe della Faillelaan / / Joachim Schayckstraat

Het gerucht ging dat deze weg na de herasfaltering overgedragen werd aan de lokale overheid, de Stad Gent. Dat zou pas een lepe besparingstruuk zijn. Ik vind hierover niks terug op internet, en ga er dus van uit dat het niet zo is. Maar de kans dat deze Gewestweg de komende 15 jaar heraangelegd wordt is na deze asfaltering nihil geworden, en dat is zonde.

Is zo’n “onderhoud” een vorm van besparing? Ik vermoed het. Zuinig zijn kan geen kwaad. Maar dit toont aan dat het fietsbeleid van de Vlaamse Gemeenschap er een is met een serieuze handrem op. Als we Gewestlijke ambtenaren vragen naar het wààrom van dit of van dàt, waarom het niet écht goed wordt, dan is het antwoord meestal: “er is geen geld voor”, gevolgd door een zucht van onmacht. Dat staat in scherp contrast met het gepoch van de minister dat hij het meeste geld uitgaf aan fietsinfrastructuur. Soms is het: “de procedures zijn te complex”. Als ik het goed heb is er aan die complexe procedures afgelopen vijf jaar weinig veranderd. Het fietsbeleid bij de Stad Gent kreeg pas een stroomversnelling doordat er 7 jaar geleden meer ambtenaren voor aangeworven werden. Enkel zo kunnen ze de procedures aan. Bij het Gewest merken we eerder een grote vermoeidheid, soms gelatenheid. Mij moet je dus niet wijs maken dat Brussel -lees: de minister- àlles deed om een degelijk fietsbeleid uit te bouwen.

Conclusie: gemiste kansen zoals de della Faillelaan kunnen we missen als kiespijn. Zolang fietsen op Gewestwegen niet overal aantrekkelijk, veilig en comfortabel is, en zolang er geen degelijk openbaar vervoer is, zullen de autofiles blijven bestaan. Zo krijg je vierkante autowielen.

Overheidsgrond


KRUISPUNTEN
“Zeker in stedelijk gebied is het aantal fietsers de afgelopen tijd sterk gestegen, maar de infrastructuur groeit niet mee. Zo creëer je moeilijke situaties, vooral aan kruispunten, waar minder assertieve fietsers zich niet op hun gemak voelen”, zegt Wies Callens, de woordvoerder van de Fietsersbond. “Als je dit wil veranderen is er inderdaad meer geld nodig.”

Voila, zo makkelijk kan het schrijven van een blogstuk zijn. De krant lezen, daarin de kern vinden van wat je wil zeggen, klaar! De rest is maar illustratie. En het kan ook simpel, met overheden die hun gronden delen, en low budget.

Neem nu de Dampoort. Dat is dè meest vervloekte fietsplek van Gent, en toch telden vrijwilligers van het Gents MilieuFront daar in de ochtendspits van 9 mei de grootste fietsstroom stadinwaarts. Er is op en rond de Dampoort nog een waslijst verbeteringen aan fietsinfrastructuur mogelijk. Sta me toe te focussen op één klein deel van het kruispunt Kasteellaan met de Dampoortrotonde.

20maa17, Kasteellaan
20maa17, Kasteellaan
20maa17, Kasteellaan
20maa17, Kasteellaan

Een korte voorgeschiedenis.
In het “Fietsbeleidsplan” uit 1993 lezen we: “Wie durft het nog aan om met de fiets in de buurt van het Dampoortstation te komen?” Een flink deel van de fietspaden op de Dampoort dateren van 1997. Toen werd de metalen fly-over die de Kasteellaan verbond met Dok Zuid afgebroken (foto’s hier) , werden de treinsporen richting goederenstation verwijderd, en werd rondom de zwaaikom een ferme autoweg annex fietspaden aangelegd. Tot 1997 was er geen rotonde. Dat alles was voor die tijd een grote stap voorwaarts. De Stad was vragende partij voor verkeerslichten, maar het Gewest weigerde dat op de rotonde. “Het zou de autodoorstroming belemmeren”. Kuch kuch… . Op het kruispunt Kasteellaan met de Dampoortrotonde stond toen nog het Goederenstation Gent-Oost. Het gele muurtje dat het voetpad scheidt van de autoparking is daar een overblijfsel van. Het goederenstation werd gesloopt in 2000, waarna de NMBS er een gratis parking voor zijn abonnees uitbouwde. Jaar aan jaar groeide het aantal fietsers. Bekijk de huidige situatie:

Je ziet helder dat voetgangers en fietsers tussen autoringweg en autoparking een restfractie toebedeeld kregen . Correctie: een restfractietje.

Neem even rustig uw tijd om de volgende foto’s in detail te bekijken. Er valt foto per foto véél te zien, ik vertel niet alles.

09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan

Wat wordt er hier gebouwd?

09mei19, Kasteellaan

Gedenk dat dit beelden zijn van een zonnige ochtend in mei. Wat zou dit geven bij regenweer?

09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan

Hou voelen ouders zich die op deze manier met hun kinderen oversteken? En halfweg moeten wachten?

09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan
09mei19, Kasteellaan

Ook al weet ik dat dit een drielandenpunt – excuus: een drie overhedenpunt- is, wil ik er niet veel woorden aan vuil maken. De NMBS is een overheidsbedrijf. Hier ligt voldoende overheidsgrond om voetgangers en fietsers méér ruimte te geven. Een flink deel van die fietsers en voetgangers zijn op weg van en naar het Dampoortstation, en dus klant van de NMBS. Het autodenken uit het verleden is wat het is. Het denken uit het verleden over NMBSgronden te gelde maken is wat het is. Overheden horen geen gronden aan elkaar te verkopen of verhuren, dat is verspilling van energie en van belastingsgeld. Laat men deze rotte hoek zo snel als mogelijk opkuisen. De inspanningen van de NMBS omtrent de fietstunnel aan de Gandastraat worden zéér hard geapprecieerd. Nu is het de beurt aan dit kneusjeskruispunt. Eén vrachtwagenlading volstaat om de muur aand it kruispunt weg te halen. Eén vrachtwagen rode en witte klinkers volstaat om het fietspad en het voetpad uit te breiden. Low profile. Low budget. Wat mag dat kosten?

Oh ja, misschien moet iemand ook eens aan de Lijn vragen om die palen met bovenleidingen die al 10 jaar niet meer gebruikt worden weg te halen. Het ijzer is tegenwoordig veel waard , en volgens sommigen heeft de Lijn middelen te kort. De voetgangers – en heel soms ook fietsers- zullen blij zijn met de nodige extra ruimte.

20maa17, Kasteellaan

Zullen we de mensen die in mei verkozen worden in het Vlaams en Belgisch parlement uitnodigen voor een ochtendlijke fietstocht rond de Gentse ring?

Critical Mass XL

Wat begon als een idee voor een fietsfeest voor de nieuwe fietstunnel onder het Dampoortstation groeide uit tot een Critical Mass XL langsheen de kleine ring R40. Hoeveel mensen zouden er zondag 28 april opgedaagd zijn hadden de Chinezen de regen op tijd uit de lucht geschoten? We zullen het nooit weten, tenzij we volgend jaar Critical Mass XL2 organiseren. Want die ringweg is belangrijk voor àlle Gentenaars, voor àlle weggebruikers, èn voor zijn bewoners. Hieronder een selectie foto’s, en de korte samenvatting van het memorandum XL dat u hier helemààl XL kan lezen.

28apr19, Vrijdagmarkt

Critical Mass Gent, Fietsersbond Gent, Velo-droom en Gents MilieuFront presenteren een Memorandum R40 een maand voor de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen.

28apr19, Vrijdagmarkt

We vragen aan alle politieke partijen van de Gentse Gemeenteraad en van het nieuwe Vlaams Parlement om werk te maken van een mensvriendelijk ringweg.

28apr19, Vrijdagmarkt

De R40 moet de modal shift mee waar maken: van automuur naar een veilige ring voor álle weggebruikers.

28apr19, Vrijdagmarkt

Slimme mobiliteit vraagt moderne verkeerslichten, met veiligheid en comfort voorop, met conflictvrije kruispunten en geen moordstrookjes. In het memorandum nemen we u mee op een tocht langs verleden, heden en de gewenste toekomst van de R40. Zet deze bril op: kunnen hier kinderen en bejaarden fietsen?

28apr19, Keizervest
28apr19, Keizervest
28apr19, Keizervest

Noot: we beperkten ons tot de R40. De bypass Nieuwewandeling / Begijnhoflaan / Opgeëistenlaan, Blaisantvest is een ander verhaal. Veel van wat we hier voorstellen is perfect toepasbaar op àlle Gewestwegen.

28apr19, Keizervest

Oost-Vlaanderen telt anno 2018 46 Zwarte Punten. 17 hiervan liggen in Gent. Van die 17 zijn er 7 Zwarte Punten op de R40. Tel daar nog eens twee punten vlak naast de Dampoort erbij. Dat rechtvaardigt een fors budget van de toekomstige Vlaamse regering.

28apr19, Sint-Lievenslaan

We vragen dat àlle oversteekplaatsen van de Sint-Lievenspoort voetgangers- en fietsvriendelijk worden. Daarnaast pleiten we om de nieuwe onderdoorgang door een brug te verbinden met de andere Scheldeoever kant Ledeberg.

28apr19, Sint-Lievenslaan

We vragen dat alle toekomstige “kunstwerken” (bruggen en tunnels) qua fietsinfrastructuur toekomstgericht breed worden ontworpen. Een fietspad kan je later verbreden, een tunnel of brug niet.

28apr19, Heuvelpoort
28apr19, Heuvelpoort

Prioriteit nummer één: “De mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.”

28apr19, Charles de Kerchovelaan

Maak snel werk van een transitie van verkeerslichtentechnieken op de R40. In onze visie komen àlle Gentse verkeerslichten onder 1 hoofdcomputer. Maak zo van de R40 een slimme weg, met slimme, centraal gestuurde verkeerslichten, en met non-stop aandacht voor àlle kruispunten en oversteekplaatsen Daar zal iedereen beter van worden: èn de Lijn, èn voetgangers en fietsers, èn autoverkeer, en hulpdiensten.

28apr19, Charles de Kerchovelaan

Net als in 2017 vragen we dat de wachttijd voor voetgangers en fietsers kort is. 
De oversteektijden moeten haalbaar zijn voor alle voetgangers en fietsers.

28apr19, Charles de Kerchovelaan
28apr19, Charles de Kerchovelaan

De R40 heeft een intens autoverkeer. Een aantal voetgangers- en fietsoversteekplaatsen zijn niet met verkeerslichten uitgerust. Wij pleiten om die oversteekplaatsen allemaal snel van verkeerslichten te voorzien.
De verbinding tussen de Bataviabrug en Doornzelestraat is hier het meest prangende voorbeeld van. Niet- assertieve fietsers (bejaarden, schoolkinderen) hebben dit dringend nodig.

28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan

Onze suggesties:

1. Maak de R40 ook voor fietsers rond. De fietspadloze zone’s van de ring zijn bekend (Palinghuizen, Tolhuisbrug, Heernislaan). Fietssuggestiestroken op een ringweg zijn not done. Een ringweg met intens autoverkeer vereist verhoogde fietspaden, liefst afgescheiden van de autoweg.

28apr19, Kasteellaan
28apr19, Kasteellaan
28apr19, Kasteellaan

2. Pas de ribbeltechniek toe, en voeg afstand toe: In afwachting van de ombouw van aanliggende verlaagde naar verhoogde fietspaden vragen we om op de R40 bij alle belijning tussen autoweg en fietspad de ribbeltechniek te plaatsen, met een zo groot mogelijke afstand tussen autoweg en fietspad.

28apr19, Luc Lemiengrepad
28apr19, Luc Lemiengrepad

3. Tweerichtingsverkeer: Voer tweerichtingsfietsverkeer in in àlle straten binnen de R40 (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat, Dampoortstraat). Fietsers laten omrijden via de R40 is niet gepast. Eenvormige regelgeving cfr. zone 30 binnen de R40 werkt.

28apr19, Luc Lemiengrepad

4. Haakse parkeerplaatsen: Haal fietspaden weg tussen de rijweg en haakse parkeerplaatsen. Leg de fietspaden tussen de haakse parkeerplaatsen en het voetpad. Wacht hiermee niet op een integrale heraanleg van muur tot muur, want dan zijn we vermoedelijk vertrokken voor wachttijden zoals de Verapazbrug.

28apr19, Luc Lemiengrepad

5. Geef fietsers de ruimte:  Op een aantal wegen die aantakken op de R40, bijvoorbeeld de Brugsesteenweg, is er geen ruimte voor fietsers, waardoor fietsers de veiligheid van het voetpad opzoeken. Geef al die wegen ook fietspaden.

28apr19, Luc Lemiengrepad

Memorandum R40, april 2019

Critical Mass Gent, Fietsersbond Gent, Velo-droom en Gents MilieuFront presenteren dit  Memorandum R40 een maand voor de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen. We vragen aan alle politieke partijen van de Gentse Gemeenteraad en van het nieuwe Vlaams Parlement om werk te maken van een mensvriendelijk ringweg. Het is een vervolg op ons pleidooi uit maart 2017: De Gentse kleine ring mag geen stadsmuur worden.
De R40 moet de modal shift mee waar maken: van automuur naar een veilige ring voor álle weggebruikers. Slimme mobiliteit vraagt moderne verkeerslichten, met veiligheid en comfort voorop, met conflictvrije kruispunten en geen moordstrookjes. In dit memorandum nemen we u mee op een tocht langs verleden, heden en de gewenste toekomst van de R40. Zet deze bril op: kunnen hier kinderen en bejaarden fietsen?

Een beetje geschiedenis

R40, alias “de kleine ring”, is de dertien kilometer lange ringweg rondom het centrum van Gent. Een groot deel van het parcours van de R40 was ooit een onderdeel van een stadsomwalling, een échte stenen stadsmuur. Begin 20e eeuw waren dat meestal “stadsboulevards”, brede en groene wandelruimtes, vaak met een tram in het midden. Na de Tweede Wereldoorlog  smeedde de overheid de stadsboulevards aan de rand van de stad samen tot een brede ringweg met tweemaal twee autorijstroken en nauwelijks fietsvoorzieningen. Kermissen en straatfeesten werden onmogelijk, en dus afgeschaft. De tram verdween er grotendeels, enkel op de Martelaarslaan en het Neuseplein ligt nog een tramroute. Deze “kleine ring”-weg groeide uit tot een zware en moordende barrière voor zij die de stad in en uit wilden. Zo werd een stenen stadsmuur een brede automuur, waar de auto baas werd en fietspadstrookjes fietsmoordstrookjes.

Koning Auto

De R40 werd een ‘betreden op eigen risico’ zone. Autodoorstroming was -en is nog vaak- de topprioriteit, belangrijker dan verkeersveiligheid. De bewoners van de ringlanen kregen de indirecte boodschap: “neem de auto, dan pas ben je veilig”. Dodelijke ongevallen op zebrapaden in de jaren 80 en 90 werden “opgelost” door zebrapaden af te schaffen en soms door de middenberm hermetisch af te sluiten. Snelheidscontrole was er niet. Overstekende stromen van voetgangers en fietsers werden als hinderlijk beschouwd. Extra verkeerslichten  (zoals aan de Gandastraat), werden gerealiseerd onder druk van de minister. Volgens  de administratie een slecht idee, want die zouden het autoverkeer stremmen. Iederéén neemt toch de auto?

Beleid

De Belgische staat bouwde de R40 in de Golden Sixties, waarna het Vlaams Gewest de rol als wegbeheerder overnam. Het is de R van Ringweg. Sommige delen van de R40 werden eind 20e eeuw reeds aangepast aan de veranderende mobiliteitsinzichten. Vaak gebeurde dat ten goede, en soms in overleg met de Gentse afdeling van de Fietsersbond. Het kruispunt Groot-Brittaniëlaan / Martelaarslaan is hier een voorbeeld van. Ondertussen zijn op het kruispunt de fietspaden te smal en de wachtzones te klein voor de grote stroom fietsers (foto), een situatie die te vergelijken is met de Coupure Links vroeger.

23apr19, Martelaarslaan

Andere delen van de R40 liggen er qua wegprofiel nog bij zoals bij de aanleg in de jaren 60. Meest opvallende hierbij zijn de Tolhuisbrug en het merendeel van de Heernislaan. Voor voetgangers en fietsers zijn dat gruwelijke plekken.

Fietsbeleidsplan

De analyse van de “fysiek-ruimtelijke barrières” wordt uitvoerig beschreven in het baanbrekende “Fietsbeleidsplan” uit 1993. Quote: “Wie durft het nog aan om met de fiets in de buurt van het Dampoortstation te komen?” De analyse uit 1993: “In het fietsbeleidsplan worden een aantal maatregelen voorgesteld die het verkeer binnen de kleine ring en in de verblijfsgebieden net buiten die ring moeten uitdunnen. De kleine ring zelf zal een gedeelte van dit verkeer moeten opvangen. Het zou een gevaarlijke illusie zijn te denken dat, zelfs wanneer een uitgebreid maatregelenpakket van het mobiliteitsplan van Gent kan worden gerealiseerd, het verkeer op de kleine ring zou afnemen. Nochtans is ook voor fietsers die kleine ring een belangrijke verkeersader, zowel als fietsas (als concentrische verbinding rond het centrumgebied) zelfs als omwille van het feit dat, om het centrumgebied te bereiken of te verlaten, het oversteken ervan nu eenmaal noodzakelijk is. Daarom moet de ring verder fietsvriendelijk worden heringericht. Dit betekent meteen dat een snelle afwikkeling van het auto- en vrachtverkeer geen prioriteit kan zijn.” Ondanks de inspanningen van de afgelopen decennia blijft deze analyse 100% actueel.

Stadsboulevard

In 2003, in de tweede bestuursperiode onder burgemeester Beke, maakte het stadsbestuur de keuze om van de R40 een stadsboulevard te maken. Deze keuze maakte verder deel uit van het bestuursakkoord 2006, 2012 en 2018. In het bestuursakkoord 2018 lezen we op pagina 25: De stadsring krijgt op termijn de allure van een stadsboulevard, met meer evenwicht tussen de verblijfsfunctie en de verkeersfunctie. We maken hiervoor een verkeersstudie en voeren een ontwerpend onderzoek, zodat er bij het begin van de volgende bestuursperiode concrete plannen op tafel liggen voor een significante verschuiving van het verkeer van de R40 naar de R4.

Wij vragen om hier niet op te wachten, maar reeds op korte termijn te handelen. Daarvoor vragen we de steun van de toekomstige Vlaamse regering.

Oost-Vlaanderen telt anno 2018 46 Zwarte Punten. 17 hiervan liggen in Gent. Van die 17 zijn er 7 op de R40. Tel daar nog eens twee punten vlak naast de Dampoort erbij. Dat rechtvaardigt een fors budget.

 

 

Welke zijn de realisaties van de laatste 5 jaar?

– De fietsonderdoorgang Terplatenbrug tussen Isabellakaai en Stropkaai, open sinds 23 januari 2014. (foto) Dit is een prima project, met één constructiefout. Er werd in het ontwerp louter gedacht in functie van een fietsroute, niet in functie van oversteekplaats voor fietsers die op de ring fietsen.

25sep18, 07u41, onderdoorgang Isabellakaai / Stropkaai

– De integrale heraanleg van de zwarte punten Gasmeterlaan / Nieuwevaart  en Nieuwevaartbrug / Palinghuizen: oplevering in 2014. Gasmeterlaan en Nieuwevaart werden fietsvriendelijk aangelegd, met grotendeels tweerichtingsfietspaden. Palinghuizen – deels zonder fietspad- en het kruispunt met de Jozef Guislainbrug blijven een fietshel. (foto)

23nov14, 12u26, Palinghuizen

– De onderdoorgang Nieuwevaartbrug maakt deel uit van bovenstaand project, maar de oplevering volgde met vertraging eind 2016. Deze onderdoorgang is een prima oplossing voor een paar fietsstromen.

22dec16, Nieuwevaartbrug

– Het kruispunt Brusselsesteenweg / Vlaamsekaai – Keizervest, met oplevering in 2016. De keuzes voor de herinrichting van Vlaamsekaai & Keizervest blijken van bij aanvang achterhaald: voetgangers en fietsers uit de Viswijk krijgen niet de noodzakelijke verbindingen met handelsas Brusselsesteenweg. De keuze voor fietssuggestiestroken en voor smallere fietspaden dan voorheen is een zwaktebod. Hier bleven de ontwerpers uitgaan van intens autoverkeer, en deelden fietsers en voetgangers een restfractie toe. (foto) Dat bleek een vergissing: het autoverkeer vanuit de Dampoort naar de Brusselsesteenweg is “verdampt” en keerde niet terug. Daarentegen is de verbreding van de Scheldebrug op het kruispunt Brusselsesteenweg / R40 een zeer positieve verademing. Elke weggebruiker krijgt er een eigen plaats toebedeeld.

21dec16, Keizervest

– De aanpassing aan het kruispunt Heuvelpoort in functie van autodoorstroming bij het Circulatieplan met oplevering oktober 2016, leverde ook een aantal verbeteringen voor fietsers op. De fietsoversteek met verkeerslichten richting Sint-Pietersstation is grotendeels prima. Voordien was dit enkel kruispunt enkel “bruikbaar” door assertieve fietsers. De opstelruimte voor wachtende fietsers is helaas te klein, waardoor de wachtenden de flow fietsers richting Charles de Kerchovelaan / Martelaarslaan blokkeren. Het wegvallen van afslaand autoverkeer naar de Overpoortstraat is een verademing. Ondanks dat blijft de Heuvelpoort voor fietsers en voetgangers een gevaarlijk punt.  Zo is er niet eens een zebrapad tussen de Charles de Kerchovelaan en de Hofbouwlaan. In de as Hofbouwlaan / Citadellaan worden fietsers vaak verrast door bussen die vanuit de bushalte rechts inschuiven. (foto)

26apr19, Heuvelpoort

– Het kruispunt Kasteellaan / Heernislaan, met een gedeeltelijke heraanleg van Kasteellaan en Heernislaan, en bestendiging van de oversteekplaats Gandastraat, oplevering oktober 2016. Hier was méér mogelijk. Zo verwachten we bij een dergelijke heraanleg dat alle aanliggende fietspaden verhoogd worden aangelegd, en in asfalt in plaats van klinkers. Verder is er bespaard op de plaatsing van de verkeerslichten aan de Gandastraat, waardoor auto’s vaak stilstaan voorbij de witte stopstreep, en dus de fietsoversteekplaats deels blokkeren (foto). Met de te verwachten fietsstromen wordt dat problematisch. De vlakheidsnorm werd er door de aannemer niet nauwgezet toegepast. Tot slot: op de as Kasteellaan (Stad) naar Kasteellaan (Gewest) is de gewenste fietslijn richting fietspad niet helder leesbaar, en misschien (?) in conflict met toeristenbussen uit de busparking naast de nieuwe fietstunnel. De wachttijd aan de oversteekplaats Gandastraat is te lang, de oversteektijd te kort. (update: dit is opgelost) De lichtenregeling werkt niet cfr de principes van AWV: fietsers en voetgangers hebben tezelfdertijd rood.

01apr19, oversteekplaats Gandastraat

Maatregelen aan Sint-Lievenspoort en Bijlokehof in functie van autodoorstroming voor het Circulatieplan leverden ook voor fietsers verbeteringen op (maart 2017). Aan de Sint-Lievenspoort werd de overgang tussen rijweg en vrijliggend fietspad effen gemaakt copy conform de vlakheidsnorm. (foto)

27feb17, Keizervest

– De vele extra verkeerslichten op de Dampoort in functie van het Circulatieplan zijn een forse verbetering voor de verkeersveiligheid van àlle weggebruikers, en dus ook van de fietsveiligheid. Ondanks dat zijn er nog vele verbeteringen nodig, enerzijds om de capaciteit te verhogen, anderzijds om de Dampoort ook voor niet-assertieve fietsers haalbaar te maken. Wachtzones zijn soms problematisch klein. De Stad Gent was reeds in 1997 vragende partij voor verkeerslichten. Ondanks het ontbreken van verkeerslichten groeiden de voetgangers- en fietsstromen er. Een paar oversteken zonder verkeerslichten zijn nog niet geschikt voor niet-assertieve fietsers. Er is ook behoefte  aan grotere wachtzones. Het blijft wachten op een dure maar noodzakelijke ondertunneling van de autostroom.

11mei17, Dampoort

– Aan het STAM (Godshuizenlaan) en de bushalte op Einde Were (80 meter, augustus 2018) werden kleine stukken fietspad verhoogd aangelegd.

23apr19, Einde Were

– Tijdens een herasfalteringsweekend van de Dampoort in 2018 volgden extra aanpassingen op het kruispunt met de Dampoortstraat. Goed bedoeld, maar allesbehalve “state of the art”. Bizar: 10 jaar na het stopzetten van de exploitatie van de trolleybussen de Lijn heeft rondom de Dampoort nog veel trolleybusinfrastructuur staan (palen en leidingen). Wordt het geen tijd voor een grote kuis? (update: deze palen werden december 2019 verwijderd). Ook elders in Gent staan er nog palen midden op het voetpad.

08apr18, Dok Zuid / Dampoortstraat

Momenteel in uitvoering (sinds 3 april):

– De Sint-Lievenspoort krijgt een dubbelrichtingsfietsonderdoorgang van de B401, parallel met de Schelde, plus aanpassing van het kruispunt. Uit een parlementaire vraag: “Hierdoor verdwijnt op het kruispunt de fiets- en voetgangersoversteek over de op- en afrit van de B401. Door het verdwijnen van dit conflictpunt ontstaat er extra capaciteit voor het verkeer op de R40. Er zullen dan drie afslaande rijstroken beschikbaar zijn voor het verkeer komende uit de richting Dampoort en twee exclusieve rechtsafslagstroken voor het verkeer komende van de Heuvelpoort (door het verhoogd en deels op een uitkraging aanleggen van het fietspad langsheen deze afrit).” We vragen dat àlle oversteekplaatsen van de Sint-Lievenspoort voetgangers- en fietsvriendelijk worden. Fietsers en voetgangers hebben te weinig ruimte, zowel om te wachten als om over te steken. Door de hoge boordstenen gebruiken voetgangers vaak de fietsoversteken. Autoverkeer dat van de Dierentuinlaan wil afslaan naar Dampoort heeft op hetzelfde ogenblik groen als het fietsverkeer van en naar Ledeberg. Dat is levensgevaarlijk, voor menig fietsers een bijna-dood-ervaring.

09okt17, Sint-Lievenspoort

Daarnaast pleiten we om deze nieuwe onderdoorgang door een brug te verbinden met de andere Scheldeoever kant Ledeberg.

 

Toekomstmuziek

Wat bleef – voor zover ons bekend –  tot op vandaag in de pijplijn zitten?

de vervanging van de fietsoversteek Eendrachtstraat door een oversteek aan de Zalmstraat. (update: die is afgewerkt /klaar. Zie deze en deze Fietsbult)

– de Verapazbrug (oorspronkelijk de Handelsdokbrug, dit is vermoedelijk de enige brug die nog voor zijn aanleg reeds twee namen had) tussen Muidelaan en Koopvaardijlaan.Daarbij hoort het verleggen van de R40 van Dok Noord / Stapelplein / Dok Zuid naar Afrikalaan / Koopvaardijlaan. Aangekondigd eind 20e eeuw, aanvang werken momenteel aangekondigd voor 2020. We blijven pleiten voor een 100% conflictvrij kruispunt met de Afrikalaan, en haakse oversteken met de tramsporen. (update: de sloopwerken aan oude bedrijfsgebouwen is bezig)

– de renovatie/aanpassing van de onderdoorgang onder de Rooigemlaan van de Leiekaai naar Malem

03jun14, Leiekaai

– een verbinding tussen het tweerichtingsfietspad op de Antwerpsesteenweg en de Kleindokkaai (update: uitgesteld tot ?)

– de integrale heraanleg van de Dampoort, steeds aangekondigd als het vervolg op de Handelsdokbrug, alias Verapazbrug.

– een autotunnel onder de Heuvelpoort.

– de aanpak van de fietspadloze Tolhuisbrug. (foto uit 2008, voor fietsers identiek in 2020)

1apr08, Tolhuisbrug

– de realisatie van de stadsboulevard.

 

Gent en water

Gent, een complexe stad met veel waterlopen

De R40 is één van de ruggegraten van de Gentse mobiliteit. Alle weggebruikers komen er samen: voetgangers, fietsers, auto’s en vrachtwagens, bussen en trams. Maar ook de schippers mogen we niet vergeten. De R40 duikt tot 9 maal over rivieren of kanalen:

  • Dampoort: De Pauwvertakking
  • Keizerpoort: Visserij en Achtervisserij
  • Terplaten: Muinkschelde
  • Ijzerlaan: Leie
  • Brugsepoort: Leiearm
  • Jozef Guislainbrug: Kanaal Gent-Oostende
  • Rabot: Wondelgembrug, Gaardeniersbrug en Tolhuisbrug over het Verbindingskanaal

Op de Vlaamsekaai ligt de R40 zelfs op een soort brugstructuur. Wil dat zeggen dat de Schelde hier deels onder loopt? De aanwezigheid van het vele water maakte en maakt de Gentse mobiliteit tot een hoogst complexe aangelegenheid. Bruggen en tunnels zijn duur, en qua wegprofiel moeilijker aan te passen dan gewone wegen. Mede daarom vragen we dat alle toekomstige “kunstwerken” (bruggen en tunnels) qua fietsinfrastructuur toekomstgericht breed worden ontworpen.

Het water gaf natuurlijk ook kansen. Dankzij die rivieren en kanalen waren er mogelijkheden om fietsers en voetgangers eigen paden te geven onder de R40 door. Een overzicht:

  • De onderdoorgang onder de Rooigemlaan langs de Leiearm verbindt de Leiekaai met Malem. Ze is de oudste onderdoorgang, en wacht op een 21eeeuwse renovatie. (zie het hoofdstuk hierboven) Kleine anecdote: Stad en Gewest discussieerden lang over wie nu wel de verantwoordelijk wegbeheerder van deze antieke onderdoorgang is.
  • Fietsstraat Bijlokekaai gaat langs de Leie onder de Jan Palfijnbrug naar de Henleykaai (gebouwd voor 2000). (foto)
11mei17, Bijlokekaai
  • Onder de Jozef Guislainbrug loopt links én rechts van het kanaal een fietsonderdoorgang (gebouwd voor 2000). Op de centrum-oever kunnen fietsers de Groendreef blijven volgen. De overzijde is allesbehalve optimaal. De aansluiting met de onderdoorgang van de Nieuwevaartbrug is een stap voorwaarts. (foto)
23nov14, 12u30, Palinghuizen
  • Fietsstraat Visserij gaat onder het R40-viaduct van de Vlaamsekaai naadloos over in de twee Keizerparkbruggen (start bouw: 2007) over de Schelde. (foto)
07nov16, Keizerpark
  • Fietsstraat Isabellakaai werd begin 2014 onder Ter Platenbrug verbonden met de Stropkaai. Ze volgt de Muinkschelde. (foto: zie het hoofdstuk realisaties)
  • Het dubbelrichtingsfietspad Nieuwevaart gaat sinds 2017 onder de Nieuwevaartbrug richting Palinghuizen en de onderdoorgang van de Guislainbrug. (foto: zie het hoofdstuk realisaties)

De mogelijkheden om onder de R40 te duiken zijn ondertussen bijna uitgeput. Naast (en dankzij) de ongebruikte trambrug over het Verbindingskanaal (naar de nog steeds niet gebouwde stelplaats van De Lijn op de Wondelgemse Meersen) ligt sinds 2010 een fietsbrug die Wondelgem verbindt met de Blaisantvest. (foto)

13sep09, 17u33, Nieuwevaart

Bijna alle andere fietsoversteekplaatsen zijn lichtengeregeld. In de zone tussen Verbindingskanaal en Dampoort is dat niet zo (foto). Een blinde vlek.

11jun13, 10u55, Dok Noord

Verkeerslichten

De rode loper voor dwarsende fietsers en voetgangers

De verkeerslichten op de R40 zijn er in alle mogelijke opstellingen, van basic eenvoudig tot hoogst complex. Ze hebben één zaak gemeen: ze zijn technologisch verouderd. De aansturing èn de programmatie van de lichten gebeurt op een 20eeeuwse manier: via schakelkasten naast de weg. (update: dit blijkt deels fout. Sommige lichten draaien op een supercomputer. Het potentieel van die computer is onderbenut. Maw: er is véél meer mogelijk om het voor alle weggebruikers beter te maken.) Het maakt het omslachtig en log om veranderingen door te voeren, en die worden daarenboven niet altijd correct uitgevoerd. Zo bleek in de voorbereiding op het Circulatieplan dat een aantal lichten niet functioneerden zoals gevraagd / verwacht.

De programmatie van verkeerslichten is uiterst complex. Wie de verkeerslichten op de R40 affietst, ziet hoe verschillend deze kruispunten kunnen zijn. Vaak zijn het kruispunten met méér dan de “standaard” twee wegen die elkaar kruisen. Soms is er zelfs tramverkeer bij betrokken. En zelfs de lichten aan Wondelgembrug horen erbij. In totaal zijn er op de R40 30 kruispuntcomplexen of oversteekplaatsen waar verkeerslichten draaien. Dat zijn:

  • Dampoort
  • Gandastraat / Kasteellaan
  • Kasteellaan / Heernislaan
  • Forelstraat /Heernislaan
  • Jan Delvinlaan / Vlaamsekaai
  • Brusselsepoort
  • Sint-Lievenspoort
  • Tentoonstellingslaan / Sint-Lievenslaan
  • Heuvelpoort
  • Kunstlaan
  • Kortrijksepoort
  • Voetgangersoversteek Bijlokekaai
  • Bijlokehof
  • Bernard Spaelaan
  • Rozemarijnstraat
  • Ekkergem
  • Nieuwewandeling
  • Drongensesteenweg
  • Voetgangersoversteek Peerstraat
  • Brugsesteenweg
  • Voetgangersoversteek Groendreef
  • Guislainbrug / Palinghuizen
  • Palinghuizen / Nieuwevaartbrug
  • Elyzeese Velden / Gebroeders De Smetstraat
  • Fietsoversteek Nieuwevaart
  • Wondelgembrug
  • Tolhuis
  • Tramoversteek Muidelaan
  • Voormuide
  • Stapelplein
05mei14, 14u18, Tolhuis

Op deze 30 kruispuntcomplexen telden we drie- à vierhonderd zwart-gele palen met verkeerslichten. Elk kruispunt vraagt een zeer specifieke programmatie, met bijhorende keuzes die gemaakt moeten worden. De wacht- en oversteektijden voor voetgangers en fietsers zijn belangrijke factoren in de barrièrewerking van de R40. In het Circulatieplan stond dat de oversteektijd op de R40 voor voetgangers en fietsers desnoods ondergeschikt was aan de doorstroming van het autoverkeer. Nu het Circulatieplan verteerd is vragen we om de noden te herbekijken in functie van de nieuwe verkeersstromen. De commerciële snelheid van de Lijn is door het plan erop vooruit gegaan. Aangepaste verkeerslichten zouden nu de nu al gestegen commerciële snelheid van de Lijn nóg verbeteren. We zijn medebepleiters van het slimmer en digitaal sturen van onze mobiliteit. Te beginnen met de verkeerslichten! 

Wij vragen:

*Maak snel werk van een transitie van verkeerslichtentechnieken op de R40. In onze visie komen àlle Gentse verkeerslichten onder 1 hoofdcomputer (Nu worden alle verkeerslichten op de R40 aangestuurd door de Vlaamse Gemeenschap). State of the art verkeerslichten zijn van groot belang om de barrièrewerking van de automuur R40 te neutraliseren. Enkel door hierin te investeren kan je een degelijke modal shift aansturen. Fietsers en voetgangers tussen centrumstad en randwijken & buurgemeentes (de dwarsende fietsers) verlangen veiligheid èn comfort (lees: korte wachttijden). Het succes van de onderdoorgangen is hiervan de perfecte illustratie. Infrastructuur trekt gebruikers aan, alwéér.

In de Mobiliteitsbrief nummer 179, mei 2017 lazen we dat er in Antwerpen gewerkt wordt aan een supercomputer. Wat de Vlaamse Gemeenschap in Antwerpen kan, kan ze elders ook. Gent verdient dit ook. (zie de update hierboven)

*Maak zo van de R40 een slimme weg, met slimme, centraal gestuurde verkeerslichten, en met non-stop aandacht voor àlle kruispunten en oversteekplaatsen.

Daar zal iedereen beter van worden: èn de Lijn, èn voetgangers en fietsers, èn autoverkeer, en hulpdiensten.

Slimme mobiliteit, vele voordelen

Flexibel handelen: Je kan veel flexibeler inspelen op afwijkende situaties zoals werken, ongevallen, betogingen, een ramp,…

Flexibel monitoren: Je kan veel flexibeler evoluties in stromen opvolgen.

Flexibel aanpassen: Je kan veel flexibeler kleine seconden-aanpassingen doen.

Kostenbesparend: Je bespaart op kosten (gedaan met firma’s die in een camionet moeten stappen om in die kasten aanpassingen te maken).

* Net als in 2017 vragen we dat de wachttijd voor voetgangers en fietsers kort is.
De oversteektijden moeten haalbaar zijn voor alle voetgangers en fietsers.

* De R40 heeft een intens autoverkeer. Een aantal voetgangers- en fietsoversteekplaatsen zijn niet met verkeerslichten uitgerust. Wij pleiten om die oversteekplaatsen allemaal snel van verkeerslichten te voorzien.
De verbinding tussen de Bataviabrug en Doornzelestraat is hier het meest prangende voorbeeld van. Niet-assertieve fietsers (bejaarden, schoolkinderen) hebben dit dringend nodig.

 

De bewoners en de gebruikers van de R40.

Het is te gek voor woorden dat mensen die vlakbij de ring wonen (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat) niet naar het centrum mogen fietsen. Je treft deze mensen dubbel: ze krijgen grote auto- of tramstromen te slikken, maar worden verplicht om via een grote omweg richting het centrum of richting de ring te fietsen.

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen publiceerde Fietsersbond Gent deze wenslijst met drie topprioriteiten.

Prioriteit nummer één:

“De mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.”

Mensen willen pas fietsen als het veilig kan maar dit vraagt helaas nog véél werk. Een voorbeeld? Op de fietspadloze Heernislaan fietsen de bewoners en hun bezoekers op het voetpad, en wie zal hen dit afraden?

Onze suggesties:

1. Maak de R40 ook voor fietsers rond.
De fietspadlozezone’s van de ring zijn bekend (Palinghuizen, Tolhuisbrug, Heernislaan). Fietssuggestiestroken op een ringweg zijn not done. Een ringweg met intens autoverkeer vereist verhoogde fietspaden, liefst afgescheiden van de autoweg.

 

15mei14, 07u35, Heernislaan

Kortom: de filosofie die begin deze eeuw reeds toegepast werd op kruispunten moet doorgetrokken worden naar de fietspaden tussen de kruispunten. De Gasmeterlaan en Nieuwevaart voldoen aan die vraag.

23nov14, 12u41, Gasmeterlaan

2. Pas de ribbeltechniek toe, en voeg afstand toe: In afwachting van de ombouw van aanliggende verlaagde naar verhoogde fietspaden vragen we om op de R40 bij alle belijning tussen autoweg en fietspad de ribbeltechniek te plaatsen, met een zo groot mogelijke afstand tussen autoweg en fietspad.

3. Tweerichtingsverkeer: Voer tweerichtingsfietsverkeer in in àlle straten binnen de R40 (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat, Dampoortstraat). Fietsers laten omrijden via de R40 is niet gepast. Eenvormige regelgeving cfr. zone 30 binnen de R40 werkt.

14okt11, 16u35, Rozemarijnstraat

4. Haakse parkeerplaatsen: haal fietspaden weg tussen de rijweg en haakse parkeerplaatsen. Leg de fietspaden tussen de haakse parkeerplaatsen en het voetpad. Wacht hiermee niet op een integrale heraanleg van muur tot muur, want dan zijn we vermoedelijk vertrokken voor wachttijden zoals de Verapazbrug.

5. Geef fietsers de ruimte:  op een aantal wegen die aantakken op de R40, bijvoorbeeld de Brugsesteenweg, is er geen ruimte voor fietsers, waardoor fietsers de veiligheid van het voetpad opzoeken. Geef al die wegen ook fietspaden.

 

 

Conclusie

De R40 is een complexe en intens gebruikte verkeersader voor àlle vervoersmodi. We vragen dat àlle modi een optimale zorg krijgen. Dat kan in eerste instantie door een snelle uitrol van intelligente verkeerslichten, en de plaatsing van extra lichten. Er moet werk gemaakt worden van conflictvrije kruispunten, de moordstrookjes op de ring moeten verdwijnen en de doorstroming voor allen geoptimaliseerd.    Met onze prioriteit nummer 1 voorop: de mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.

Moet kunnen, toch?

                                                    ——————————

Noot 1 : we beperkten ons tot de R40. De bypass Nieuwewandeling / Begijnhoflaan / Opgeëistenlaan, Blaisantvest is een ander verhaal.

Noot 2: Veel van wat we hier voorstellen is perfect toepasbaar op àlle Gewestwegen.

Conflictpresentatie

Kristof is een nieuwe stem op Fietsbult.
Veel leesgenot!

Vorig jaar ging ik naar een infoavond waarop de voorontwerpplannen werden getoond voor de heraanleg van de Alfons Braeckmanlaan. Ik hoorde daar voor het eerst de term “conflictpresentatie”. Afgaande op de naam en op de plannen die ik zag leidde ik af dat men kruisende weggebruikers (bijvoorbeeld fietsers die een weg met auto’s kruisen) via de weginrichting doet vertragen of stoppen, en wel op zo’n manier dat men elkaar makkelijk in het blikveld krijgt. Met andere woorden: het ‘conflict’ (de kruising) wordt duidelijk gepresenteerd aan de ‘conflicterende’ weggebruikers.

Ik moet steeds terugdenken aan deze term wanneer ik ter hoogte van het UZ de Zwijnaardsesteenweg kruis om de De Pintelaan in te rijden.

20190326_084937.jpg

Na het oversteken van de Zwijnaardsesteenweg volgt er een paar luttele meters fietspad waarna je de rijweg moet kruisen om op het hobbelige klinkerfietspad tussen de bomen te komen. De voorrangssituatie is mij hier niet volledig duidelijk; ik vermoed dat het autoverkeer voorrang heeft, tenzij hier de voorrang van rechts geldt. In ieder geval, als fietser moet je quasi achterom  kijken om te zien of er een auto aankomt. Dat lijkt me een conflictpresentatie voor mensen met een soepele nek. Er zijn dan ook wel wat fietsers (die misschien net als ik een wat stijvere nek hebben) die de vlucht vooruit nemen, een paar meters op de rijweg rijden en links het fietspad oprijden.

20190326_085059.jpg

Dat is ook niet geheel onlogisch. Als je aan de Zwijnaardsesteenweg voor het rood stond is de kans groot dat, wanneer het licht op groen springt, zich ook een rij auto’s op gang trekt die je eerst moet laten passeren vooraleer je kunt oversteken.

Misschien was het beter geweest die eerste paar meters om te vormen tot een stukje fietsstraat?

Een nog moeilijker geval van conflictpresentatie doet zich voor op een eerder stuk van mijn woon-werktraject, namelijk waar de Nijverheidskaai uitkomt op de Waterkluiskaai, ter hoogte van Gentbrugge-brug.

20190212_083543.jpg

20190212_083239.jpg

Komende van Gentbrugge-brug is het soms een huzarenstuk om het fietspad langs de Schelde op te rijden. Hier ontbreekt zelfs een visuele oversteekstrook. Achteropkomende auto’s proberen je soms nog in te halen in de bocht en het is uitkijken voor tegenliggend verkeer dat van achter de bocht komt (en soms nog eens de bocht afsnijdt). Ook hier kiezen vele fietsers voor de assertieve aanpak: rijden in het midden van de rijstrook zodat achterliggende wagens hen tenminste al niet kunnen inhalen.

20190212_083553.jpg

20190212_083243.jpg

Al helemaal te gek vind ik de oversteek voor wie al op de Waterkluiskaai rijdt, komende van Gentbrugge-brug en de oversteek wil wagen naar het fietspad.

20190212_083428.jpg

Daar trotseert de dappere fietser immers 3 autostromen: de achterliggende, de tegenkomende, alsook auto’s die vanuit de Nijverheidskaai linksaf draaien (en jou de voorrang soms afsnijden). Qua conflictpresentatie had dat beter gekund.

Blijven zagen, fietspaden vragen? Fietszones zijn de toekomst.

Onderstaande tekst van Eva Van Eenoo verscheen in Frontaal, het driemaandelijks tijdschrift van Gents Milieufront, jaargang 22, nummer 1.

Vandaag zijn fietspaden één van de belangrijkste eisen van de fiets- en milieubeweging. Ook ministers pakken er graag mee uit: we investeren jaarlijks 100 miljoen euro in fietspaden! De achterliggende gedachte: fietspaden zorgen voor veiligheid en dat overtuigt mensen om te fietsen. Wat ik in dit artikel wil beargumenteren is dat fietspaden niet noodzakelijk zo’n neutrale infrastructuur zijn waar we altijd voor moeten applaudiseren.

Mocht je begin 20ste eeuw aan de gemiddelde stedeling gevraagd hebben wat de functie was van een straat, had je waarschijnlijk erg uiteenlopende antwoorden gekregen: speelplek, ruimte om handel te drijven, keuvelen, zien en gezien worden, fietsen, wandelen. Maar, er zou weinig discussie geweest zijn over het feit dat straten hoegenaamd niet werden aangelegd met de bedoeling auto’s aan hoge snelheid door te laten rijden. De auto werd lange tijd beschouwd als onwelkome gast, als indringer. In 1930 waren er in Europa voor elke auto zeven fietsen. De dominantie van de fiets onmiskenbaar. Maar op het moment dat de rijke middenklasse zich stelselmatig begon te verplaatsen met de auto en de democratisering van de auto zich doorzette, werden fietsers meer en meer beschouwd als een probleem, als obstakels die de vlotte doorgang van het “serieuze” of het moderne verkeer belemmerden. Fietsers lagen aan de basis van verkeersopstoppingen en ze brachten zichzelf in gevaarlijke situaties. Dergelijk blaming-the-victim discours horen we vandaag ook nog regelmatig.

Autodominantie
We zijn de autodominantie van vandaag zo gewoon, maar er werd in de loop van de 20ste eeuw een felle strijd geleverd om de straat, en de auto trok uiteindelijk aan het langste eind. De andere gebruikers dienden zich te houden strikte regels, opgelegd in wat we vandaag kennen als de Wegcode. Straten moesten in de eerste plaats het “verkeer” doorlaten, waarbij verkeer gereduceerd werd (en wordt) tot autoverkeer. Fietspaden werden aangelegd om fietsers letterlijk langs de kant te duwen. Soms werd het fietsers zelfs verboden om met twee naast elkaar te rijden. Die marginalisering kreeg ook een culturele vertaling. Eén waar we vandaag nog steeds niet van verlost zijn. Het is niet toevallig dat de Critical Mass slogans gebruikt à la “Wij rijden niet in de weg van het verkeer, wij zijn het verkeer”.

Fietspaden
Vanaf de jaren ’70 is er een duidelijke verschuiving merkbaar in het discours over het fietspad. Milieubewegingen vroegen in hun acties en campagnes om fietspaden. Fietspaden werden zo een symbool van duurzame mobiliteit en een milieubewuste levensstijl, en dat zijn ze vandaag nog steeds. Het scheiden van fietsers en automobilisten ontstaat uiteraard vanuit een bekommernis voor veiligheid en comfort. Maar, het aanleggen van fietspaden kan onbewuste beelden en normen in stand houden en verhullen dat we op die manier de fietser nog steeds als afwijkend beschouwen. Ze hebben immers aparte infrastructuur nodig, weg van het “normale” verkeer. Zo functioneren fietspaden als middel om auto’s vrij baan te geven en stellen ze de dominantie van het autoverkeer niet in vraag maar bevestigen ze die veeleer. Dat is de reden waarom ik zo’n pleitbezorger ben van het ciruclatieplan: het zorgt voor meer veiligheid én het trekt de scheefgetrokken verhoudingen tussen weggebruikers weer recht. Het haalt fietsers en voetgangers uit de marge en laat hen weer volop gebruik maken van de straat. Het laat toe om de straat opnieuw te beschouwen als een plek die meer mogelijk maakt dan enkel het faciliteren van het autoverkeer.

17apr18, Muinkkaai

Fietsstraten of fietszones
Laat ons nog even stilstaan bij fietsstraten. Daar krijgen fietsers de volledige straat ter beschikking, en worden ze niet langs de kant geduwd. Ik twijfel geen moment aan de goede bedoelingen van het Gentse fietsstratenbeleid. Desondanks denk ik dat ze ook kunnen bijdragen aan het beeld van de fietser als afwijkende weggebruiker. Zo kreeg ik van automobilist ooit “dat is hier geen fietsstraat hé” naar het hoofd geslingerd toen mijn kinderen ik blijkbaar wat te veel in zijn weg reden. Fietsstraten creëren een veilig reservaat voor fietsers maar beperken op die manier onbedoeld hun bewegingsvrijheid. Ik denk dat de hele stad een veilig reservaat moet zijn, en dat we moeten denken in termen van fietszones. Zoals de hele binnenstad van Gent nu zone 30 is, zo zouden we ook kunnen beslissen om heel dat gebied fietszone te maken. Nergens fietsers inhalen, punt andere lijn. We zouden dit ook kunnen doen in grote delen van de 19de eeuwse gordel en de centra van de 20ste eeuwse gordel.
Het is nooit verstandig om het kind met het badwater weg te gooien, en ik denk dat een gezonde dosis pragmatisme zeker aan de orde is. Toch moeten we ons zeer goed afvragen waar en waarom we pleiten voor fietspaden of fietsstraten, en moeten we telkens grondig evalueren of we met dat pleidooi bijdragen aan een status quo of aan een duurzame samenleving.
[Voor dit artikel haalde ik inspiratie uit artikels en boeken van Ruth Oldenziel en Donald Weber, warm aan te bevelen!]

Eva Van Eenoo werkte jaren voor de Fietsersbond, en koos daarna voor een studie. Eva studeerde af in 2018 als stedenbouwkundige en ruimtelijke planner met een thesis over Bicycle Oriented Development. Ze werkt bij de onderzoeksgroep Cosmopolis Centre for Urban Research (VUB) aan een doctoraat over de verschillende dimensies van autoafhankelijkheid, en de relatie tussen de kenmerken van de bebouwde omgeving en autoafhankelijkheid. In haar vrije tijd denkt ze graag na over stadsontwikkeling, mobiliteit, fietsen en het discours dat we hanteren wanneer we het hebben over mobiliteit, en welke hierbij mogelijk achterliggende ideeën zijn.

De Saskes (6)

De Saskes vormen een belangrijke fietsverbinding. Sinds mensenheugenis zijn ze ook een probleem. (Mensenheugenis vangt officieel aan met de eerste Fietsbult van 23 maart 2008. Die allereerste fietsbult ging dan ook over de Saskes.)

Nu is er in de loop der jaren toch al heel wat verbeterd. In 2008 moest je als fietser niet alleen de verhoogde sluisdeuren trotseren, maar ook nog twee hekken, een hindernis die als enig doel had fietsers het leven zuur te maken. De hekken zijn al lang geschiedenis en in 2015 zijn de sluisdeuren aangepast: de oversteek is verbreed en er kwamen schuine oprijvlakken. Nog altijd niet ideaal, maar toch een hele verbetering.

Meer en meer fietsers gebruiken ze dan ook. Vorig jaar telde het GMF er tijdens de ochtendspits tussen zeven en negen 463 fietsers stadsinwaarts. Ter vergelijking: de Gaardeniersbrug haalde toen 445 fietsers. Het wordt daar dus stilaan behoorlijk druk, met een piek van 7 fietsers per minuut.

Je kan je afvragen waarom er dan nog altijd geen echte fietsbrug ligt. Dat is een lang verhaal over bevoegdheidsverdelingen en langetermijnplannen en weet ik wat: geen stof voor vandaag. De huidige toestand is een tijdelijke oplossing, maar dan wel een die nog jaren dienst zal moeten doen.

In elk geval, omdat het er steeds drukker wordt krijg je meer en meer momenten dat er heen en weer moet gewacht worden. Dat gaat dan zo: een paar mensen wachten aan de ene kant terwijl men vanop de andere kant oversteekt.

20mrt19, 9u56, Saskes

Tegen dat de wachtenden oversteken vormt zich aan de overkant een wachtrij.

20mrt19, 9u57, Saskes

Zo gaat het heen en weer. Ik heb daar nog nooit meegemaakt dat de afwisseling tussen de twee richtingen niet vlot verliep. De etiquette zorgt ervoor dat er, ook bij grote drukte, altijd wel iemand is stopt als er een groep wachtenden aan de overkant staat.

Al bij al duurt het soms toch wel een tijdje. Per slot van rekening is het traject op de sluisdeuren 17 meter lang. Een voetganger doet daar pakweg 13 seconden over, een fietsende fietser minder dan de helft. Dus, als ik daar aankom vlak na een fietser die van de andere kant komt, dan hoop ik dat hij niet afstapt maar doorfietst: dan moet ik maar half zo lang wachten. Ben ik er net eerder dan iemand aan de andere kant, dan vind ik het onbeleefd om af te stappen, want dan moet hij dubbel zo lang wachten.

Alleen: je moet afstappen. Er staan borden die je verbieden om door te rijden. Vreemd is dat het ene bord er al stond voor de doorgang verbreed werd (toen het diende om te voorkomen dat fietsers hun nek braken door het 15 centimeter hoger gelegen brugdek op te rijden),

20mrt19, 9u52, Saskes.

maar dat het bord aan de overkant er pas gekomen is toen de nieuwe doorgang al een hele tijd open was (want het oude bord was met het hek verdwenen). In de tussentijd mocht je dus van de ene kant naar de andere rijden, maar je moest wel te voet terug.

20mrt19, 9u47, Saskes.

Blijkbaar –ik heb het ook maar uit derde hand– is de redenering dat je moet afstappen omdat de doorgang te smal is om mekaar te kruisen. Of men erover heeft nagedacht dat een afgestapte fietser veel meer plaats inneemt en dat je mekaar dus nog altijd zeker niet kan kruisen (twee voetgangers kunnen naast mekaar langs, een afgestapte fietser en een voetganger al niet meer) valt te betwijfelen. Dat het verbod het verkeer in toenemende mate belemmert speelt al helemaal geen rol.

Is dit nu een oproep om beleefdheid en vlot verkeer te laten primeren op het verkeersreglement?

Neen, zo zijn we niet. Ten eerste gaan we nooit aanbevelen om het verkeersreglement te overtreden, zelfs niet waar het absurd is, en ten tweede blijkt dat de politie er wel degelijk boetes uitdeelt. Maar het is wel de hoogste tijd om het verbod op te heffen. Toestanden zoals deze hinderen niet alleen het verkeer, ze zorgen ook voor normvervaging. Erger-dan-zinloze verboden leiden tot een mentaliteit van ‘waarom zou ik me iets van de regels aantrekken?’

Als je dan toch absoluut bordjes wil zetten dan moet je maar in het verkeersreglement “smalle doorgang” opzoeken. Dan vind je dit bordenpaar:

Dat is de signalisatie die bij een smalle doorgang voor auto’s gebruikt wordt (en niet, zoals je zou verwachten, een verplichting voor chauffeurs om uit te stappen en hun wagen voort te duwen). Niet dat het hier echt nuttig is: één kant altijd voorrang geven is niet goed voor de vlotte afwisseling. Maar het zou toch al minder erg zijn dan de huidige combinatie.

De technologie van de dode hoek

  1. Minder dan een jaar geleden was er in Oostakker de dodenwake voor Nikita Everaert. Zij kwam om in een ongeval met een rechtsafslaande vrachtwagen. Een paar dagen geleden werd een fietsster zeer zwaar gewond bij een ongeval aan de Grondwetlaan waar ze werd aangereden door een rechtsafslaande vrachtwagen. Op datzelfde kruispunt kwam in juni 2014 een fietser om bij een ongeval met een rechtsafslaande vrachtwagen.
  2. De zelfrijdende auto is nog niet voor morgen. Wel is het zo dat meer en meer van de technologie die daarvoor ontwikkeld is doorsijpelt naar gewone auto’s. Zelfs ik heb al gereden met een auto met achteruitrijcamera’s. Parkeersensoren die waarschuwingen geven als je te dicht in de buurt van een obstakel komt worden meer en meer de standaard, camera’s capteren en analyseren beelden van verkeersborden en geven de info door aan de chauffeur. Naarmate meer en meer auto’s uitgerust zijn met intelligente camera’s worden deze en goedkoper en betrouwbaarder.
  3. Moest een van de drie vrachtwagens vermeld in (1) een waarschuwingssysteem gehad hebben dat de aanwezigheid van de fietser duidelijk doorgaf aan de bestuurder dan zou het ongeval gewoon niet gebeurd zijn, of het nu een dodehoekongeval betreft of niet.
  4. De verplichting om vrachtwagens uit te rusten met een dodehoekspiegel dateert uit 2003. In het licht van de ontwikkelingen van de afgelopen jaren zijn dat de middeleeuwen.


Als je het allemaal op een rijtje zet dan is de conclusie duidelijk. De huidige systemen –dan bedoel ik de systemen die nu gebruikt worden– voldoen absoluut niet. Het kan ondertussen anders en veel beter en dus is het de allerhoogste tijd om de normen aan te passen.

Ondertussen (bedankt voor de tip, Yves) blijkt dat er in dat opzicht een en ander beweegt, en wel op het niveau waar het thuishoort: namelijk bij de Europese Unie. Ook daar is men er zich van bewust dat het een probleem is, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de brief van een aantal regeringen, waaronder de Belgische, aan de bevoegde Europese commissaris.

Van de 26000 verkeersdoden in de EU per jaar zijn er 1000 die als fietser/voetganger omkomen bij een ongeval met een vrachtwagen; bij de meeste daarvan speelt het beperkte zicht van de chauffeur een rol.

Vanaf 14 maart begint het Europese Parlement aan onderhandelingen om een regeling op Europees niveau, die de huidige normen op nationaal niveau, zoals die van België en Nederland sinds 2003, te vervangen. Ook dan nog zal het jaren duren voor we het resultaat op onze wegen zullen zien. Maar toch: er beweegt wat.

Opinie: Red het klimaat, begin met Gent Sint-Pieters

Vandaag verschijnt in De Standaard onderstaand opiniestuk, mede geschreven en ondertekend door Fietsersbond Gent.
We kijken uit naar uw reacties.
Deze tekst wordt deze week bezorgd aan politiek verkozenen van stedelijk, gewestelijk en nationaal niveau.

Wie? Iris Verschaeve (Gents MilieuFront), Luc Desmedt (Reizigersbond), Rudy De Ceunynck (Trein Tram Bus). Mee ondertekend door de Fietsersbond Gent, Buurtcomité Buitensporig, Natuurpunt Werkgroep Sint-Pieters-Buiten, FOS Open Scouting, vzw Trage Wegen, Greenpeace Gent.

Wat? Ondergrondse ruimtes in een station die je vandaag niet bouwt, ben je voor eeuwig en altijd kwijt.

16feb18, Station Gent Sint-Pieters

De klimaatzaak beroert onze harten. We willen bouwen aan een andere toekomst, weg van files en vervuiling. Zonder goed uitgeruste, bijdetijdse treinstations lukt dat niet. In september vorig jaar deelde NMBS mee dat de renovatieplannen voor Gent Sint-Pieters drastisch worden aangepast. Besparingen zullen leiden tot kleinere overkappingen, een beperkte afwerking, minder ruimte en onvoldoende fietsenstallingen zonder een helder beheersplan. Treinreizigers zullen nog tien jaar moeten wachten op de afwerking. Er is sprake van 2030, waardoor de werken aan de twaalf perrons meer dan twintig jaar zullen hebben geduurd. Dat is een hele generatie! Wij Gentenaars en pendelaars zijn het beu en uiten ons ongenoegen over die gang van zaken. We eisen op korte termijn aanpassingen aan dit voorstel en vragen maatregelen voor de verdere afwerking van het station.

Treinstations zijn de spil van onze verplaatsingen tussen steden. Een goed uitgebouwd spoornet met goede op- en afstapplaatsen is cruciaal. Reizigers hebben nood aan moderne, complete stations: robuust en comfortabel, vlot te onderhouden, met een toekomstgericht volume en de armen wijd open voor alle type reizigers en afgestemd op trams, bussen en taxi’s.

28feb18, Station Gent Sint-Pieters

NMBS-gekibbel

In acht jaar tijd (2009-2017) groeide het aantal reizigers in Gent Sint-Pieters op een gemiddelde werkdag van 44.000 naar 57.000. Die evolutie zal niet stoppen. Ondanks die opmerkelijke cijfers zette NMBS-ceo Sophie Dutordoir het mes in fase 2 van het station. De begroting, tien jaar geleden opgesteld, moet rigoureus worden gevolgd. Het kostenplaatje won aan belang, de ontwerpkwaliteit en de toekomstvisie op openbaar vervoer verloren. Was die begroting wel realistisch? Zijn de prijzen van staal en beton vandaag zoveel duurder dan toen de begroting van fase 2 werd opgemaakt? Of mikken bouwfirma’s door een verhitte bouwmarkt op een veel grotere winstmarge? Offert Dutordoir een toekomstgericht Gents station op om bij haar personeel een zuiniger bedrijfscultuur te implementeren? Of wil ze NMBS-dochter Eurogare, het zusje van Eurostation zaliger, ‘manieren leren’? Wie zal het zeggen? In elk geval heeft de treinreiziger vandaag en morgen geen boodschap aan het gekibbel in de NMBS-keuken, hij wil een toekomst.

Waar komen de bakfietsen, de lange buitenmaatse fietsen, de fietsen met dikke banden, de bewaakte oplaadpunten voor elektrische fietsen?

Het half uitgevoerde ontwerp van Eurostation, de vroegere Vlaamse vastgoedpoot van de NMBS, dateert alweer van bijna 25 jaar geleden. Het eerste overleg zelfs al van 1996, tien jaar later is aan de verbouwing begonnen en vandaag ligt de werf stil. Een ontwerp anno 2019 moet niet voldoen aan de noden van 2020 maar aan die van 2080. De visie op mobiliteit, toegangswegen, bijbehorende infrastructuur zoals fietsenstalling en geplande winkels is op 25 jaar sterk geëvolueerd. Dit station moet nog een eeuw meegaan en nu al uitgaan van 90.000 reizigers per dag in 2049. Dat is binnen dertig jaar.

29maa18, Station Gent Sint-Pieters

Niveau 0

We willen een functioneel station: een visionair mobiliteitsproject, geen duur architecturaal paleis à la Luik-Guillemins. Gent Sint-Pieters moet snel de ‘comfortconcurrentie’ met de auto aankunnen. Daarom moet het ontwerp rekening houden met het snel groeiende fietsgebruik van pendelaars en reizigers. Komen de Blue-bikes op een prominente plaats? Maakt men een verschil tussen kort en lang stallen? Tussen gratis en betalend stallen? Waar komen de bakfietsen, de lange buitenmaatse fietsen, de fietsen met dikke banden, de bewaakte oplaadpunten voor elektrische fietsen? En vooral: geeft men fietsers en voetgangers elk hun ruimte? We willen niet alleen véél stallingen, maar ook een professioneel beheer ervan.

07feb18, Station Gent Sint-Pieters

Het nieuwe station moet hyperfunctioneel zijn, met stevige vloeren die niet verzakken onder het gewicht van poetsmachines. Op- en afstappen moet voor alle reizigers comfortabel en doordacht georganiseerd zijn, met bijzondere aandacht voor personen met een handicap. Daarom willen we gelijkgrondse oversteekmogelijkheden voor de reizigers van De Lijn, ook aan de toekomstige tramhalten onder het station. Voorbeelden zijn te vinden in Göteborg, Brussel-Zuid en Köln-Neumarkt. Het grondplan van het niveau 0 moet doordacht zijn, zonder conflicten tussen voetgangers, fietsers, bussen en trams. Het station moet groot zijn, zodat het reizigersaantal vlot kan groeien. Het alternatief is om onder de perrons meer ruimte te creëren. We vragen ook meer creativiteit en comfort op de huidige werf. Gladde wiebelende werftrappen in stellingbouw zijn antireclame. Waarom geen tijdelijke trappen met slipvaste houten treden zoals de stationswerf van Rotterdam Centraal?

05okt18, Station Gent Sint-Pieters

En het allerbelangrijkst: de ondergrondse ruimtes die je vandaag niet bouwt, kun je later niet bijbouwen. Die ben je voor eeuwig en altijd kwijt. Laat de NMBS op korte termijn samen met creatieve ontwerpers en mobiliteitsexperts bekijken hoe we ons station, het drukste station van Vlaanderen, een nieuw elan kunnen geven met een hoger, realistischer budget dan vandaag. Zo’n belangrijk station en transportspil is een centrale bouwsteen van de klimaatzaak. Wie kan daar nu tegen zijn?

Plooizones

Vlaanderen heeft qua fietsinfrastructuur een historische achterstand.
Tot nu toe is de ambitie om die achterstand bij te benen bedroevend laag.
De budgetten zijn laag, en de beschikbare mankracht beperkt.
Op deze manier duurt de inhaalbeweging nog minstens 50 jaar.
Het lijstje investeringen dat de minister zondag lanceerde is een kosmetisch samenraapsel, bekijk het onheldere cijferdocument hier.
Afgelopen 6 jaar toonde de Stad Gent een duidelijk hogere ambitie dan de twaalf jaar daarvoor, zowel qua daden, qua budget als qua mankracht.
De resultaten hiervan zijn vooral zichtbaar binnen de stadsring R40.
Op het einde van deze bestuursperiode, november 2018, lanceerde Gent een spinnenwebvormig stadsregionaal fietsroutenetwerk, dat Gent verbindt met de buurgemeenten.
Het is een plan met ambities tot 2030.
We vroegen met de Fietsersbond om hier nog een ambitielaag tot 2050 bovenop te leggen, zodat grondreservatie mogelijk is, en zodat kunstwerken (bruggen en viaducten) met fietsgebruik anno 2050 in gedachten brééd ontworpen worden.

Bij de Stad Gent zijn ze er in hun plan van overtuigd dat de NMBS-stations draaischijven van mobiliteit zijn.
Vanuit de stations horen fietsassen te vertrekken in alle windrichtingen .
Groot was onze verbazing om vast te stellen dat bevoegde ambtenaren van het Vlaams Gewest dit geen noodzaak vinden.
Hun ambitieniveau gaat terug tot begin deze eeuw.
In hun woorden: tot de huidige beschikbare budgetten.
Dat verschil in ambitie tussen Stad en Gewest is een spanningsveld.

Wie pendelt ziet met eigen ogen het aantal treingebruikers toenemen.
Idem voor het aantal plooifietsers.
Uiteraard zijn zij een fractie van het totale aantal trein/fietspendelaars.
Maar de plooifietsmarkt groeit snel:

28feb18, Sint-Pietersstation

Binnen een paar jaar zullen er op perrons misschien plooizones zijn: afgebakende zones waar de massa plooifietsers hun stalen plooiros kan in- of uitplooien.

16 januari 2019, Dampoortstation

In essentie trekken de trein/fietspendelaars op Belgische manier hun plan.
Wat zou dat geven mocht de infrastructuur state of the art zijn?

Wenslijst Fietsersbond Gent

Fietsersbond Gent lanceerde bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 een tienpuntenplan.
Ditmaal formuleren we naar het volgend stadsbestuur een wenslijst met drie topprioriteiten, waarin nog een aantal zaken uit het tienpuntenplan.
Mocht u het gemist hebben: hier is de evaluatie van het afgelopen beleid.

Drie topprioriteiten:
– De mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.
Fietsvriendelijke circulatieplannen buiten de R40, waarbij doorgaand autoverkeer terecht komt op de doorgangswegen in plaats van de smallere woonstraten.
– De snelle realisatie van minstens één veilige bewegwijzerde fietsverbinding met èlke buurgemeente. Daar wonen de autopendelaars die niet durven fietsen.

Fietsroutes
– De drie topprioriteiten.
– Hoge inzet op de uitrol van het spinvormig fietsroutenetwerk.
– Opofferen van autoparkeerplaatsen in functie van veilige fietsroutes. Hoe méér mensen er fietsen, hoe sneller de parkeerdruk daalt.
– Tweerichtingsfietsverkeer in àlle straten binnen de R40 (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat, Dampoortstraat, Kuiperskaai,…) . Fietsers laten omrijden via de R40 is niet gepast. Eenvormige regelgeving cfr. zone 30 binnen de R40 werkt.
– Responsabiliseren van SOGent om fietsrampen als The Loop vanaf nu correct aan te pakken.
– Een veilige fietsverbinding van Koopvaardijlaan naar Antwerpsesteenweg.
– Verdere uitrol van fietsstraten.

Fietsparkeren
– Hoge inzet op inpandige gesloten fietsstallingen in alle dichtbevolkte wijken met kleine huizen.
– De ombouw van delen van ondergrondse parkeergarages (Vrijdagsmarkt, Kouter, Sint-Pietersplein) tot (bewaakte) fietsstalling. (cfr Brugge). Daar is plaats voor kortparkeren, betalend langparkeren, lockers voor batterijen van electrische fietsen, aansluiting met ondergrondse deelauto’s of bovengronds Openbaar Vervoer.

10okt18, ’t Zand, Brugge

10okt18, ’t Zand, Brugge

10okt18, ’t Zand, Brugge

10okt18, ’t Zand, Brugge

– Een weesfietsenbeleid naar Amsterdams model: een grote centrale opslagruimte, digitale verwerking van de fietsen, en levering tegen betaling aan huis.
– Een meldingsapp voor weesfietsen of brolfietsen cfr de app voor sluikstorten van IVAGO.
– Een forse uitbouw van fietsstallingen in scholen en àlle openbare gebouwen.
– Handelaars de kans geven om stedelijke fietsstallingen aan te vragen.
– Beter onderhoud van de bestaande stallingen.
09sep18, Gustaaf Callierlaan

09sep18, Gustaaf Callierlaan

Fietsveiligheid
– Trajectcontrole en afdwingen “uitgezonderd plaatselijk autoverkeer” in fietsstraten. Zo kan men fietsassen naar deelgemeenten direct 24u/24u aantrekkelijker maken.
– De inzet van een grotere fietsbrigade op drukke fietsroutes, minstens tijdens de spitsuren. De norm is: aangepast gedrag en aangepaste snelheid ten opzichte van de trage fietsers en voetgangers.
– Ondersteuning door de politie van het fietsbeleid, naar Brussels model.

13okt18, Bisdomkaai

– Nog slechts 2 dominante snelheidsregimes: 30km/u in woonstraten en smalle straten, 50km/u elders (uitzonderingen: woonerven, autostrades en R4)
– Een pioniersrol vervullen met intelligente verkeerslichten.
– Conflictvrije kruispunten zelf uitbouwen en bepleiten bij hogere overheid.
– Heldere belijning van alle tweerichtingsfietspaden. (middenstrepen)
– Voetgangers zo vaak als mogelijk eigen ruimte geven.
– Uitdiepen van het werfcharter naar àlle vrachtwagens, zodat vrachtwagens in spitsuren wegblijven van fietsroutes en schoolomgevingen.
– Een digitaal meldsysteem (via smartphone) met foto’s en lokatiebepaling, waarbij ook politie en ambtenarij als ogen en oren van het beleid input geven over putten, bulten, onveilige situaties.
– Een actieplan met de Lijn voor een conflictvrij samengaan van tram en fiets. In 2019 pakken we uit met cijfers van ongevallen in Gentse tramporen.
13okt18, Koophandelsplein

Fietscomfort
– Consequente uitvoering van de vlakheidsnorm, plus een actieplan om bestaande fietspaden hieraan aan te passen. Voor kinderen, bejaarde fietsers en het groeiend aantal plooifietsers is dat ook een veiligheidsmaatregel.
– Een doordacht kasseienbeleid: geen kasseien op fietsroutes, rond scholen en andere belangrijke publiekstrekkers. Voor kinderen, bejaarde fietsers en het groeiend aantal plooifietsers is dat ook een veiligheidsmaatregel.
– Meer uitvoerend personeel Wegendienst.
– Nieuwe fietsinfrastructuur toekomstgericht brééd ontwerpen, naar Nederlands model.

Fietsbeleid
– Invoering van de Fietstoets binnen alle stadsadministraties.
– Financiële Ondersteuning van de Fietsersbond, naar Amsterdams model.
– Mee opstarten van betere data van (fiets)ongevallen, in combinatie met up to date ongevallenanalyses.

6 jaar Gents fietsbeleid: een terugblik

Zondag zijn het verkiezingen.
U weet wel.
Gemeenteraadsverkiezingen.
We blikken terug op de afgelopen 6 jaar fietsbeleid in Gent.

Mobiliteit is emotie, dat was afgelopen jaren vààk het geval.
Sinds de tweede wereldoorlog toetert een immense marketingmachine het “mijn auto, mijn vrijheid”-verhaal.
Dat verhaal blijkt een mythe.
Een automobiel is verkoopsklap voor “een rijmachine”.
Net als een boormachine is een automachine in essentie een handig gebruiksmiddel.
Niet meer, niet minder.
Goederen vervoeren van punt a naar b, knap!
Leg daar een emotionele laag prestige en vrijheid bovenop, en je krijgt een kassucces.
Want wie wou nu géén vrijheid of prestige?
Tot het succes van de mythevorming in zijn eigen staart bijt.
Het land staat steeds vaker stil.
Too many DJ’s.
Autoconstructeurs en leasefirma’s weten zeer goed wat er zal gebeuren: het plafond van autogebruik is reeds lang doorbroken.
De Curieuze Neuzen openden bij vele autobelievers de weg naar de hersencellen.
En ook bij de autovriendelijke politieke partijen groeide enig inzicht.
Maar de commerciële marketingmachine draait ongestoord verder.

6 jaar is lang.
Laat ons het Gentse fietsbeleid van de afgelopen 6 jaar rationeel analyseren, zonder zwartwitdenken.
Wie graag terugblikt en analyseert: klik door op de linken.
Begin oktober 2012 lanceerde Fietsersbond Gent een tienpuntenplan, met de vraag om dit te vertalen in het nieuwe bestuursakkoord.
U leest het hier.
De reacties van de grote partijen leest u hier.
Na de verkiezingen vergeleken we onze 10 punten met het bestuursakkoord van de Rood-Groen-Blauwe coalitie, die vergelijking leest u hier.
We schreven toen:
Oordeel zelf of je er genoeg ambitie in ziet?
Of bewaar je dit voor de verkiezingen in 2018?

Wij konden zolang niet wachten, en schreven in november 2016 hier èn hier een tussentijdse evaluatie.
Terugblikkend op het Circulatieplan en zijn berg positieve effecten kunnen we enkel bewonderend fluiten. Om daarna de Mount Fietsbult te aanschouwen met de immense berg werk die er nog wacht om van gàns Gent, en bij uitbreiding àlle buurgemeentes, een fietsstad en fietsregio te maken.
Oei, dat was al tweemaal emotie.

16sep18, Zuidparklaan / Hubert Frere-Orbanlaan

In 2012 vroegen we Punt 1 – Een integraal fietsbeleid via alle stadsadministraties en vergunningen, met algemene toepassing van het STOP-principe en de Fietstoets, bijvoorbeeld een degelijk fietsstallings- en fietsbereikbaarheidsbeleid bij alle school-, sport- en cultuurinfrastructuur, en alle stadsontwikkelingsprojecten.

2018 Het STOP-principe was de afgelopen 6 jaar dominant in het mobiliteitsbeleid aanwezig. Nog niet 100%, maar duidelijk méér dan voor 2013. X aantal dossiers uit de vorige bestuursperiode zijn afgelopen jaren uitgevoerd. Zo kreeg Oostakker nieuwe ouderwetse, fietsonvriendelijke straten. De Sint-Denijslaan werd niet fietsvriendelijk verbonden met de R4. Toch nam dit stadsbestuur de fiets au sérieux. Meer: de groene mobiliteitsschepen zette de fiets centraal in zijn beleid. Zijn communicatie was doordacht: Gent is géén fietsstad, maar een fietsstad in wording. Na 12 jaar voorzichtig fietsbeleid is de grote inhaalbeweging qua fietsinfrastructuur ingezet. Dit zorgt voor irritatie bij de autoverdedigers. “Altijd maar de fiets.” Het tijdperk van altijd maar de auto is definitief voorbij. En toch: wat zou een objectivering van de investeringscijfers qua mobiliteit geven? Binnen het Mobiliteitsbedrijf is een nijvere fietscel actief. Pas na de invoering van het Circulatieplan kwam deze cel op kruissnelheid. Die fietscel binnen het Mobiliteitsbedrijf is nog een verdienste van het vorige stadsbestuur. Voldoende fietsambtenaren, voldoende budget èn de politieke wil was en is merkbaar in het straatbeeld. Die combinatie was er de vorige bestuursperiodes veel minder. We geloven dat een integraal fietsbeleid steun nodig heeft van àlle administraties en schepenen. De door ons bepleitte Fietstoets is dominant NIET aanwezig. Nog niet àlle stadsdiensten zijn mee. SOGent scoorde soms punten, maar stelde vaker diep teleur. Zal The Loop ooit fietsvriendelijk worden? En wanneer zal fietsend Wondelgem verbonden worden met het nieuwe fietspad in de Wondelgemse Meersen, dat aantakt met het Westerringspoor en het Gaardenierspad?

01 oktober 2018, Wondelgemse Meersen

Komt er na de verkiezingen in de Voldersstraat een nieuwe directie, of een reorganiasatie van het concept van de organisatie?

Positief: er kwam eindelijk ook een 21e eeuws mobiliteitsbeleid voor het Stadspersoneel. Wie verandering wil moet het goede voorbeeld geven. Gedaan met de gratis parkeerplaatsen. Fietsen werd gestimuleerd. Het ontwerp van de nieuwe fietsstalling van het administratief centrum aan de Zuid oogt grandioos in zijn eenvoud: je stalt er binnen een paar jaar gelijkgronds, maar droog. Het inschrijvingssysteem van de lagere scholen stimuleert het schoolgaan in de eigen buurt, wat dan weer het schoolfietsverkeer met kleine kinderen stimuleert. De Groendienst heeft positieve stappen gezet qua fietspadontwerpen, en het mag nog ietsje méér zijn.
Zoals steeds: het volgende stadsbestuur knipt steeds de lintjes van de ontwerpen van het vorige bestuur. Het aantal projecten in ontwerp, planning en uitvoering lag hoger dan de 12 jaar daarvoor. Een aantal wegenprojecten voor volgende bestuursperiode zijn bekend: minstens de Stropbrug, de Zandberg, de Bagattenstraat en omgeving, de straten rondom EDUGO Oostakker, de Alfons Braeckmanlaan, de Botermarkt in Ledeberg en de Kazemattenstraat plus Schoolkaai gaan op de schop.

10okt18, voorontwerp Kazemattenstraat en Schoolkaai

Positief: voorontwerpen worden in een vroeg(er) stadium aan de Gentenaars getoond, zodat de “ervaringsspecialisten” (de buurtbewoners) in die fase al input op het ontwerp kunnen geven.
Uitzonderlijk: ik kan me in recente Gentse geschiedenis geen schepen van Openbare Werken herinneren die de schop in de grond mocht steken voor een project dat hij/zij van nul opstartte. Die eer was altijd voor de opvolgers. De Parkbosbruggen zijn hiervan een voorbeeld. Schepen Watteeuw realiseerde een krachttoer: de werf aan de fiets- en voetgangerstunnel onder de Dampoortsporen draait op volle toeren.
01okt18, Dampoortfietstunnel

08okt18, Dampoortfietstunnel

Punt 2 Een nieuw mobiliteitsplan steunend op het STOP-principe i.p.v. het huidige én-én beleid.

OntbreektNergens is sprake van een nieuw mobiliteitsplan.

2018 Het Mobiliteitsplan, met daarin een (auto)Parkeerplan, de integrale invoer van zone
30 binnen de R40, en de invoering in april 2017 van het Circulatieplan, geeft voetgangers en fietsers letterlijk en figuurlijk ademruimte. Ondanks interne weerstanden realiseerden de Gentse èn Gewestelijke administraties hiermee een uiterst professionele krachttoer. Het stadsbestuur stak zijn nek vér uit door dit effectvolle Circulatieplan anderhalf jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen uit te rollen. Gewestelijke administraties ondersteunden dat plan. Net als in 1997 bleef de Lijn afzijdig. Elke specialist vertelt ons dat zo’n plan een goede drie jaar nodig heeft om zich “te zetten”. De meerderheid wist dat. De oppositie wist dat ook, en ging voor een frontale aanval. Eerlijk: we waren pro (want we kenden de geschiedenis van de mobiliteitsplannen uit 1987 en 1997), maar hadden nooit verwacht dat de effecten op voetgangers- en fietsverkeer zo positief zouden zijn. Het grootste nadeel van het plan is dat het niet 12 jaar eerder ingevoerd werd. Het én-én beleid ligt nu in het museum. Elk volgend stadsbestuur laat het daar best liggen. Want èlke verkeerspecialist weet dat een én-énbeleid de fiets benadeelt, en dus niet werkt.

Punt 3 – Duidelijke, dwingende minder-hinder-richtlijnen bij werven op de openbare weg (cfr Nederlandse en Deense voorbeelden), met engagement voor werfcontroles.
Bestuursakkoord – …omleidingen moeten beperkt, duidelijk aangeduid en verkeersveilig zijn voor automobilisten, fietsers en voetgangers. Ook de toegankelijkheid van woningen, bedrijven en handels- en horecazaken moet gegarandeerd blijven. Door een betere coördinatie van de werken via de ‘Minder-hinder-cel’, wordt mobiliteitsimpact van werken maximaal beperkt. We gebruiken hierbij, naast duidelijke en afdoende signalisatie op en rond de werf, ook nieuwe technologie, zoals apps, automatische GPS-updates, dynamische verkeersgeleiding en sociale media. Via de website moet iedereen een overzicht van de werken, de omleidingen, de te verwachten hinder en alternatieve routes kunnen opvragen en downloaden.

2018 Kort: sinds twee jaar is de situatie èn signalisatie rondom woning- of wegenwerven beter onder controle. Een nieuwe stadsdienst controleert de werven actief. De signalisatie evolueert weg van nonchalance en fietsonvriendelijkheid. Het kan nog beter. Als deze inspanningen volgehouden worden komen we in de buurt van onze rationelere Noorderburen.

Punt 4 – Een uitbreiding van de fietsbrigade van de politie, met focus op verkeersveiligheid op fietsassen en rond wegenwerven.

2018 Dit verhaal van de Politie is bijna identiek als punt 3. Sinds een goede 2 jaar is in dit voormalig autobastion een kentering merkbaar. Een autogeneratie die op pensioen gaat? De Politie werkt nu actief aan fietsdiefstallen, mèt resultaat. Er wordt intens gewerkt rond handhaving van zone 30. En na jaren getalm zijn nu ook de Fietsstraten een volwaardig issue. In dit huis met vele kamers, een waslijst aan prioriteiten èn met werkdruk om u tegen te zeggen zien we duidelijk een groei naar een integraal fietsbeleid. De eerste fietsrondetafel in februari 2018 was een kantelpunt. De fietsbrigade is afgelopen jaren helaas niet uitgebreid, en focust niet op fietsassen. Maar zou het toeval zijn dat de Brusselse fietsbrigade geleid wordt door een Gentenaar?

Punt 5 – Integraal zone 30 binnen de stadsring R40, en op andere plaatsen een herziening van de bestaande snelheidsregimes. Momenteel geldt bijvoorbeeld 70 kilometer per uur op smalle plattelandswegen.

Bestuursakkoord – …Verkeersveiligheid is een prioriteit. Daarom wordt de hele binnenstad binnen de R40 zone 30, met inbegrip van de Brugse Poort en de wijk Rabot, met uitzondering van de as Nieuwe Wandeling-Tolhuis. Daarenboven wordt de zone 30 ook uitgebreid tot alle woonstraten en wijkverzamelstraten buiten de R40.

2018 Alle punten en lof voor de zone 30 binnen de R40. De verkeersveiligheid neemt toe, al hebben we geen zicht op de lokale cijfers van fietsongevallen, en hun oorzaken. Aan de integrale herziening van de bestaande snelheidsregimes is nog véél werk te verzetten. Recent kreeg een deel van Drongen zone 30, en volgende week volgt Zwijnaarde.

Punt 6 – Het stimuleren van fietsassen (zoals de Visserij) door het knippen van autosluiproutes met 21ste eeuwse technologie.

Bestuursakkoord – …Waar veel fietsers voorbijkomen kunnen fietsstraten – straten met voorrang voor de fietsers – worden overwogen….De missing links in het (hoofd)fietsroutenetwerk worden versneld uitgevoerd, en waar nodig met ongelijkgrondse kruisingen. Het gaat daarbij o.m. om :
– De fietsas van Coupure Links tot aan de Trekweg. Langs de Coupure Links wordt de fietsas omgebouwd tot een fietsstraat met toegangsverkeer beperkt tot de omwonenden.
– De as Baudelookaai-Koepoortkaai wordt een aangename, veilige fietsroute tussen St.-Jacobs en St.Anna.
– De heraanleg van de Bisschopstraat en de Franse Vaart tot een veilige fietsroute. 

2018 Gent werd samen met Bonheiden en Deinze Fietsstad/gemeente 2018. (Gent ook in 2015) Is het toeval dat deze drie gemeentes ingezet hebben op fietsstraten?

04jun18, Bonheiden

05jun18, Fietscongres Mechelen

De Gentse Fietsstraatmachine kwam pas nà de invoering van het Circulatieplan goed op gang. De werf Coupure Links loopt. De tunnel onder de Nieuwe Wandeling komt er in de volgende 6 jaar. De missing link van de Hundelgemsesteenweg is geschiedenis. De Fransevaart kreeg een perfecte knip, die geen weerstand opriep, en het fietsverkeer op deze as doet boomen. De fietsstraat Tweebruggensstraat die voorang kreeg op de Lange Violettestraat verdient navolging. Verf is vaak de eerste stap naar meer. Fietsuggestiestroken vergroten de zichtbaarheid van fietsers in het verkeer, maar zijn vooral winst voor de assertieve fietser. Véél fietsers snakken naar het mentale comfort van een écht fietspad. Wie Fietsbult volgde weet dat er intens gewerkt is, en dat er nog zéér veel werk is.

Punt 7 – Inzet voor fietsappreciatie en verkeerseducatie (rechten en plichten).

Bestuursakkoord – …Er komen meer stimulerende voorlichtings- en sensibiliseringsacties naar fietsgebruik. Zo blijft Gent meedoen met de campagne ‘Met belgerinkel naar de winkel’ en stimuleert op die manier zo veel mogelijk mensen om hun boodschappen met de fiets te doen. Daarnaast zet de Stad Gent projecten op om jongere en oudere Gentenaars (beter en veiliger) te leren fietsen… verder gerichte sensibiliseringsacties rond verkeersveiligheid, i.s.m. mobiliteitsorganisaties en met de buurten en de wijken (inwoners, werknemers, handelaars, …).

2018 Het werd: een mobiliteitsplan als brainchanger. Nadenken over je eigen gewoontes, het zit niet in onze genen. Je gewoontes aanpassen nog minder. Dat telt voor elk van ons. Ik leg de rol van verkeerseducatie vooral bij het onderwijs en de politie. En bij onszelf. Fietsappreciatie was er in overvloed, recent nog met de nieuwe telpalen en een affichecampagne.
En wie nu nog niet weet dat auto’s in een fietsstraat achter de voorliggers moeten blijven, kan niet goed lezen:

10okt18, Visserij

Punt 8 – Een actieplan met de Lijn voor een conflictvrij samenleven van tram en fiets.

Bestuursakkoord – …Er wordt voldoende plaats voor fietsers voorzien, zeker in straten met een druk  woon-schoolverkeer. Kasseien tussen tramsporen worden zoveel mogelijk vervangen door een verharding die comfortabel is voor fietsers en voetgangers.

2018 Eén Belfortstraat maakt nog geen lente. De as Limburgstraat / Vlaanderenstraat kreeg een relatief behoorlijke opkuis van het wegdek rond de tramsporen. De PAGA-as Papegaaistraat / Brabantdam raakte afgewerkt: exit de kasseien! Helaas is er in dit project al sleet merkbaar:

01okt18, Gebroeders Vandeveldestraat

01okt18, Gebroeders Vandeveldestraat
De Vervaenestraat en Zonnestraat degradeerden tot fietsmartelplekken, en zo zijn er nog. De situatie rondom de Gentse tramsporen blijft problematisch. Fietsers vallen bij bosjes in en rond tramsporen. Midden 2019 publiceren we hieromtrent cijfers van de Gentse spoeddiensten. De Lijn is een moeilijke partner, zeggen àlle steden. De Lijn stelt zich op als een partner die niet wil bemind worden. Ook al zijn de omstandigheden grondig gewijzigd, ze wil haar privileges uit de jaren 80 niet opgeven. (Kortrijksepoortstraat) Bovendien snijdt de Brusselse voogd in haar leefgeld. Vanaf 1 januari 2019 krijgen steden en gemeentes via de Vervoersregios meer inspraak in het lokaal beleid van de Lijn. De waslijst met kansen is groot. Die met valkuilen ook. Heeft de stad vandaag dan niks in handen? Toch wel: de verdeling van de nog beschikbare ruimte nààst de tramsporen: zijn dat parkeerplaatsen of ruimte voor anderen? Het ontwerp voor de vernieuwde Kortrijksepoortstraat en Nederkouter wordt een lakmoesproef. Oh ja: de recente aanpassing van het verkeerslicht aan de Zuid maakt ons blij. Emotie!

Punt 9 – Het plaatsen van voldoende fietsenstallingen in alle woon- en winkelstraten, en de inzet van autoparkeergarages voor fietsstallingen.

 Bestuursakkoord – … Er komen voldoende veilige fietsenstallingen (onder meer fietstrommels) in woonwijken, bij winkelcentra, culturele en recreatieve infrastructuur en bij administratieve diensten. Op de drukst bezochte plekken zijn deze stallingen overdekt. …Elke parking (zeker bovengronds maar in principe ook ondergronds) is ook voorzien van een parkeerruimte voor fietsers en van bredere plaatsen voor jonge ouders. …Alle nieuwe meergezinswoningen moeten over twee fietsplaatsen per slaapkamer beschikken.

2018 Er is werk verzet, maar we hadden meer verwacht, zeker qua inpandige fietsstallingen. Dat schiet niet op. De fietstrommels zijn uit de gratie. De omvorming van verschillende fietsondersteuners zoals Max Mobiel tot de Fietsambassade is een goede zaak. Een echte schwung is er nog niet. Het onderhoud van de straatfietsstallingen is niet ok. En: zouden middenstanders nu al een stedelijke fietsstalling voor hun deur kunnen aanvragen? De bestaande overdekte stallingen worden intens benut. Zelfde verhaal voor de fietsparkeervakken voor kortparkeren op de Korenmarkt. Zo mogen er meer komen, bijvoorbeeld onder de luifel van de Krook.

Punt 10 – Een spinnenweb van fietsroutes met bewegwijzering conform de provincie Oost-Vlaanderen. Alle randgemeentes zijn via veilige wegen met elkaar en met het centrum verbonden voor fietsers, en Gent takt aan op de buurgemeentes.

Bestuursakkoord – … een doorgedreven uitbouw van een fijnmazig en veilig fietsnet met als doel alle belangrijke voorzieningen, scholen, stations en recreatieve plekken veilig per fiets bereikbaar te maken. …een netwerk van snelfietspaden voor veilige verbindingen op lange afstand tussen het centrum, de wijken, de haven en de voorstadskernen. …Het bestaande fietsroutenetwerk wordt aangevuld met radiale netwerken die de twee hoofdstations als bestemming hebben (Gent Sint-Pieters en Dampoort). Daardoor krijgen de verschillende wijken veilige fietsassen naar die stations. Een voorbeeld daarvan is de verbinding van Ledeberg naar Gent Sint-Pieters (met onder meer Stropbrug – Burggravenlaan)

2018 We bleven lang op onze honger zitten. Dit spinnenweb van fietsroutes leek ons een toprioriteit. Tot we merkten en begrepen dat het Circulatieplan in de lente van 2017 voorrang kreeg. Fietsersbond Gent zat in de lente en zomer 2018 mee aan tafel bij de bespreking van het komende fietsroutenetwerk in de Gemeentelijke Begeleidingscommissie. Het zag er goed uit. Net als het Circulatieplan is dit plan zéér doordacht én ambitieus. Net als het Circulatieplan geeft het vertrouwen in “de Gentse administratie”. We hadden één belangrijke aanvulling. Het huidige plan toont de ambities tot 2030. We vroegen om daar nog een ambitie tot 2050 overheen te leggen, zodat bruggen en tunnels met die horizon ontworpen worden. Breed genoeg dus, naar Nederlands model. En zodat grond kon gereserveerd worden (en blijven). Gent werkt momenteel ook aan een concept voor een gebiedsdekkende bewegwijzering. We hopen dat dit plan nog dit jaar de gemeenteraad haalt, zodat de uitwerking in steen kan starten. Zat er afgelopen 6 jaar dan geen plan achter de infrastructuurwerken? Toch wel: we merkten dat de fietsroutes uit de jaren 90 een upgrade kregen (recent nog de Oude Houtlei). En ook daar is nog véél werk. Denken we maar aan het wegdek van de Schouwvegersstraat en de Theresianenstraat, en de bolle, versleten brug tussen Coupure Rechts en Coupure Links. Geen idee wat de plannen zijn voor die straten. Een plan voor een vlakke brede brug werd afgekeurd door Vlaamse administraties.

26sep18, Coupure
De behoefte aan een veilig en comfortabel fietsroutenetwerk is groot. De meeste boze/bezorgde mails in onze mailbox gaan over het gebrek hieraan. De meeste boze/bezorgde mails komen van fietsers van buiten de R40. Wat ook de verkiezingsuitslag wordt: Fietsersbond Gent zal de tolk blijven van het levende ongeduld / ongenoegen.

Slot: deze evaluatie is onvolledig, en doet daarmee het geleverde werk oneer aan. X aantal projecten kwamen hierboven niet aan bod. Een aantal degelijke fietsrealisaties van afgelopen jaren haalden enkel de Fietsbultfotomap op de harde schijf. Idem voor een aantal mindere projecten. Het is geleden van de eerste ambtstermijn van schepen Van Rouveroi (jaren 90) dat er zo intens op het thema fietsmobiliteit gewerkt is. Ook Van Rouveroi was schepen van Mobiliteit èn Openbare Werken, die twee beleidsdomeinen horen samen. Gelijk wie er volgend jaar schepen wordt: deze dynamiek mag niet stil vallen. Of zoals een buurman me vorige week toevertrouwde: “Het is door het Circulatieplan dat ik minder auto rijdt. Dat ik nadenk hoe ik me ga verplaatsen. Vroeger deed ik dat nooit.” Alleen al daarom evalueer ik het gevoerde fietsbeleid van de afgelopen 6 jaar als positief. Want draai of keer het zoals je wil: zolang het autogebruik blijft stijgen, is het fietsverkeer in gevaar. Een goed beleid zoekt met het STOPprincipe in de hand nieuwe evenwichten tussen de verschillende vervoersmodi. Die zoektocht is in Gent intens bezig. Het fietsgebruik stijgt jaarlijks. Dat zie je met het blote oog, en tellingen bevesigen dat. Waarvoor dank, en af en toe applaus. Of honing.

5 september 2018: verbindingsdag (2)

Vorige week woensdag vond de tweede fietsrondetafel plaats.
De eerste rondetafel was een initiatief van de Gentse Politie, en vond plaats half februari 2018.
Fietsersbond Gent organiseerde deze tweede editie.
Het idee was om ambtenaren, wetenschappers en middenveld samen aan tafel te zetten, om zo het contact en interactie te bevorderen.
Ook dit was een verbindingsdag, met als thema: Fietsen buiten de R40
Het programma was:

– verwelkoming door Johan Rommelaere (Politie Gent) en Yves De Bruyckere (Fietsersbond Gent)
– Eva Van Eenoo (VUB): Fietsen in en rond Gent: een toekomstagenda.
– Tim Scheirs (VENECO): Dromen voor de geknipte fietsregio.

05sep18, Fietsrondetafel 2

05sep18, Fietsrondetafel 2

– Q&A Eva Van Eenoo & Tim Scheirs
– Erwin Sucaet (MOW): Fietsbeleid in beweging.

05sep18, Fietsrondetafel 2

– Cédéric De Clercq (Mobiliteitsbedrijf Gent): Inzoomen op het fietsen buiten de R40 vanuit het denken omtrent het stadsregionale fietsroutenetwerk.

05sep18, Fietsrondetafel 2

– Q&A Erwin Sucaet & Cédéric De Clercq
– pauze
– voorstelling werkingsmodellen bewonersgroepen Ledeberg Breekt Uit, Velo-Droom (Sint-Amandsberg), Wondelgem Swingt, Werkgroep Sint-Pieters-Buiten, Critical Mass Gent
05sep18, Fietsrondetafel 2

– rondetafelgesprek Fietsen van de R40 tot over de R4 olv Wies Callens (Fietsersbond vzw)

De haaientanden

Wat een weekend was me dat!
Insiders spraken over de haaientandenoperette.
Het leek een promotiestunt om de haaientand te promoten / bekend te maken.
De dag dat de haaientand de voorpagina haalde!
Rideau!

Waar ging het om?
Zoeken naar eenvormigheid is een prima idee.
Fietsers rechten afpakken is géén goed idee.
Dat laatste is waar AWV Vlaams Brabant in Leuven mee bezig was.
Er is -zowel in Gent als nationaal- nog véél werk om de fiets even gelijke rechten en ruimte te geven als de auto.
In Gent is er afgelopen jaren veel werk verzet.
De volgende uitdaging wacht: “Gent binnen de R40” verbinden met “de wereld buiten de R4”.
De Parkbosbruggen zijn daarin een grote stap.

29juni18, Zoé Borluutbrug (Parkbosbruggen)

29juni18, Zoé Borluutbrug (Parkbosbruggen)

29juni18, Zoé Borluutbrug (Parkbosbruggen)

De onderdoorgang aan de Dampoort wordt een mijlpaal.
Wordt de renovatie door AWV van de brug over de E40 tussen Gent en Sint-Martens-Latem de volgende stap?
Of… ?

Draaide het écht rond haaientanden?
Het grootste probleem rondom de haaientanden zit vervat in het concept “bypass”.
Dat concept maakt elke “eenvormige logica” van een wegbeeld onmogelijk.
Een bypass wil auto’s het voorrecht geven om naar rechts af te slaan zonder langs een verkeerslicht te passeren.
(Dat laatste is essentieel: op een kruispunt mèt verkeerslichten krijgen auto’s een zijweg zonder verkeerslichten. )
Baf!
De eenvormigheid is gaan vliegen.
Wèg is het gelijkvormig wegbeeld.
Gevolg: fietsers verliezen het recht om hun weg rechtdoor mèt voorrang te vervolgen, hierover gaat de Leuvense colère.
Je fietst rechtdoor, en als fietser verlies je dan plots de voorrang.
Want bypasses zijn belangrijker.
Ongeval?
Eigen schuld.

Volgens AWV is dàt veiliger.
Volgens ons draait het hier om autodoorstroming, no more, no less.
Méér auto’s versassen in minder tijd.
Eén van die oplossingen voor de files, die -helaas pindakaas- vooral èxtra autoverkeer aanzuigen, “want dààr gaat het vooruit”.
De bypass is een autolandconcept, dat -indien dat land snel een fietsland wil worden- afgeschaft moet worden.
Een bypass is een truukje dat je kan toepassen in een land met louter auto’s en voetgangers.
Zo kan je inderdaad méér auto’s versassen.
In een stad is een bypass nóg een automuurtje bovenop de bestaande brede autoweg.
De bypass in Leuven werd (in de pers) niet in vraag gesteld, noch door AWV, noch door de stad Leuven.
Zelfs niet op een kruispunt met vaak een massa fietsers.

En onze verkeerslichten op die kruispunten (zowel die van AWV als van de Stad Gent) zijn al zo’n 20e eeuwse rampen, ook de recent geplaatste.
De filosofie lees je voluit in dit mailverkeer met AWV.
Onderwerp: het foute ontwerp van het kruispunt Brusselsesteenweg / Land Van Rodelaan.
Mind my words: dit kruispunt is een zwart punt in opbouw.

Voor het eerst in het bestaan van AWV probeerden ze een fietsopstand te bedwingen door deze communicatie in de aandacht te zetten.
We zijn ze daar dankbaar voor.
Zo kunnen we hun logica begrijpen.
Lees hier hun dienstorder.
Een paar bedenkingen: iemand moet de schrijvers van AWV eens naar IKEA sturen.
Afbeeldingen zet je bij het onderwerp.
Handleidingen / dienstnota’s horen minstens het niveau van IKEA-manuals te halen.
Liefst nog beter.
De verwarring lijkt me hier al te beginnen.
Maar wat helder is: er staan in de dienstnota géén verhelderende tekeningen over bypasses zoals de Naamsepoort in Leuven, of de Brusselsesteenweg in Gentbrugge.
Bewust of onbewust?
Ik gok op het tweede.

Lees nog deze fijne analyse van Bart Wolput over bypasses.
(her)Lees ook de Fietsbult “Vijftig tinten wit”, waarbij Jan bypasses met een fijn mesje fileert.

————————————

Tijdens de operette nam Kees Meerman het in De Morgen van zaterdag 11 augustus op voor de fietsers.
Het is een tekst vol liefde en nuance, om in te kaderen!
En als ik moet kiezen: vooral de laatste drie alineas.
We vroegen Kees de toestemming om zijn opiniestuk hieronder te publiceren.
Merci Kees!

Waarom krijgen fietsers geen voorrang?

Auto’s krijgen voorgang op fietsers op alle kruispunten.
Dat is een nieuwe maatregel van de overheid.
Dit lijkt een bericht uit 1980.
Maar Vlaanderen heeft het gepresteerd om hiermee af te komen anno 2018.
Een hele prestatie.
De uitleg van de overheid voor deze absurde maatregel is: om onduidelijkheid weg te werken.
Op sommige kruispunten hadden fietsers voorrang, op andere kruispunten de auto’s.
Men wil één lijn trekken.
Prima.
Maar waarom dan niet één lijn trekken om fietsers voorrang te geven op alle kruispunten?
En zo trager rijdende auto’s en veiligheid te creëren voor fietsers.

Auto’s rijden snel.
Vaak veel te snel.
Op heel wat kruispunten in Vlaanderen, zeker in de stad, wordt het zicht op een kruispunt geblokkeerd door geparkeerde auto’s, wegwerkzaamheden, een bushokje, elektriciteitskasten of huizen.
Heel vaak zie je die (te) hard rijdende auto niet aankomen.
En de autobestuurder rijdt lekker snel want hij weet: ‘Ik heb toch voorrang, en die fietsers moeten maar aan de kant als ik eraan kom’.

We hebben het afgelopen jaar een zondvloed aan verkeersdoden gehad onder de fietsers in Antwerpen.
Kennelijk is het de ambitie van de overheid om records te gaan breken op dat vlak.

Overal in Antwerpen (of Vlaanderen?) legt men van die rubberen bubbels op de weg; een verhoogd vierkant dat de automobilist moet doen afremmen.
Levensgevaarlijk vind ik die dingen.
Fietsers krijgen maar zo’n 40 centimeter rechts van die bubbel om op te rijden.
Komt nog bij dat automobilisten die zo’n bubbel passeren uitwijken.
Als fietser word ik te pas en te onpas van de weg gereden door de bestuurder die dat niet eens doorheeft.

Ook zijn er voorstellen om in de hele stad een zone-30 te installeren.
Kennelijk vindt de overheid het dus heel belangrijk dat de automobilist minder hard gaat rijden.
Is het dan werkelijk zo erg dat automobilisten vaart moeten minderen aan kruispunten?
Dat ze moeten afremmen, checken of er een voetganger of fietser aankomt en daarna pas mag oversteken?
Is dat zo’n beperking van hun vrijheid?
De overheid laat hier een fantastische, gratis kans liggen om de automobilist trager en gematigder te doen rijden.
Esthetisch en qua veiligheid een veel efficiëntere maatregel dan overal die lelijke, zeer vervuilende, rubberen bubbels te plaatsen!

De afgelopen 20 jaar heb ik het rijgedrag van de automobilist zien veranderen in Antwerpen.
Aanvankelijk werd je van de weg gedrukt en moest je als fietser, trillend over de kasseien, maar zien of je het overleefde.
Nu, 20 jaar later – het moet gezegd – vind ik de gemiddelde bestuurder hoffelijk en beleefd, en stopt-ie braaf en graag voor de fietser.
Een enorm verschil met nog niet zo lang geleden.
Mijn angst is dat als we dit nu gaan veranderen, we weer terug naar af gaan.
Dat de autobestuurder weer in de mentaliteit vervalt; ‘de weg is van ons’.
Dat de fietser opnieuw een tweederangsweggebruiker wordt die van de weg wordt gedrukt.

We moeten met zijn allen gaan fietsen.
Zo simpel is het.
Niks gaat de files oplossen.
Geen Oosterweelverbinding, geen extra rijbanen.
Asfalteer het hele land, maak van Vlaanderen één grote autostrade (is al bijna gelukt).
De files blijven.
De enige oplossing is mensen uit hun auto te krijgen.
De fiets is hierin de hoop voor de toekomst.
En zelfs een beter alternatief dan het openbaar vervoer.
Het vervuilt niet, maakt geen lawaai en neemt veel minder plaats in op de weg.
De overheid moet er dus alles aan doen die fietser op elke mogelijke manier te soigneren, te voorzien, te faciliteren en te knuffelen.

Het zijn zij die de toekomst hebben.
Een overheid is vervangbaar.

————————————————————————-

Afronden met het diplomatische persbericht van de professionals van de Fietsersbond, want ook dat slaat nagels met koppen:

Reactie Fietsersbond op fietsoversteken

De Fietsersbond is verheugd dat minister Weyts terugkomt op de beslissing dat fietsers de voorrang zouden verliezen op kruisingen met gewestwegen. We hopen dat de verdere invoering van de maatregel onmiddellijk on hold gezet wordt, en dat er overleg met de Fietsersbond komt.

Vorige week bleek dat de voorrangsregeling op deze oversteekplaatsen met fietspaden werd aangepast. Daar had vaak de auto voorrang, soms de fietser en soms was het gewoon niet duidelijk wie voorrang had. Volgens het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) leidde dat tot verwarring. En daarom ontnamen ze de fietser daar de voorrang. De doorstroming van de auto had het gewonnen van het duurzame alternatief. Net in een zomer waarin er heel veel gesproken wordt over duurzaamheid en klimaatverandering.

Het klopt dat er onduidelijkheid is. De markeringen zijn verwarrend (kent iedere fietser het verschil tussen lijnen en blokmarkeringen aan oversteken?). Maar fietsers daarom de voorrang ontnemen, op plaatsen waar veelal de voetganger wél voorrang heeft op het zebrapad dat er naast ligt. Dat schept ons inziens niet echt veel meer duidelijkheid, integendeel.

De Fietsersbond eist dat veiligheid prioriteit krijgt op doorstroming van het gemotoriseerde verkeer. Geen én én verhaal, maar echt keuzes maken in functie van duurzame mobiliteit: een veilige omgeving voor de actieve weggebruikers.

De Fietsersbond was eerder betrokken, samen met Fietsberaad Vlaanderen, in de onderhandeling over de nieuwe oversteken. Ons gezamenlijk standpunt is/was duidelijk: eerst een proefproject met evaluatie. Dan verder kijken. Die evaluatie werd niet afgewacht, zo bleek vorige week door de actie van AWV. We hopen dat nu samen met ons wordt gekeken op welke manier de oversteekplaatsen op de meest veilige manier worden ingericht. Mét oog op duurzame mobiliteit.