Bushaltes

Dinsdagavond mocht ik overnachten in AZ Sint-Lucas. Niks ergs aan de hand: het voelde als op hotel gaan. Ik was één van de vijf gasten in de Slaapkliniek. Normaal gezien is er een wachtlijst tot oktober, maar ik had paardechance: op maandag bleek er op dinsdagavond een plaats vrij gekomen. Ik dus met mijn hoofdkussen in de fietstas daarheen. De verpleegster verbond mijn lichaam via een 20 à 30 kabeltjes met een blauw bakje dat me qua uitzicht en structuur deed denken aan het bakje dat diende om de wissels van een Märklin-speelgoedtrein te sturen. Als naar gewoonte begon ik te babbelen ovet koetjes en fietsjes: altijd boeiend om te horen hoe anderen fietsen in Gent ervaren. Die electrische fiets vond ze haar beste aankoop ooit. Sindsdien kwam ze amper nog met haar auto werken. Ja hoor, er waren voor het personeel voldoende inbraakveilige stallingen, daar èn daar èn daar en ook vooraan. “Want die dure fiets geraak ik liever niet kwijt”. Het gevaarlijkst vond ze de bushaltes waar er plots iemand uit een Lijnbus op het fietspad stapt. Daar moet je als fietser inderdaad èrg attent op zijn. Vooral de late afstappers verwacht je niet. Er loopt een traag programma om daaraan te verhelpen door fietspaden achter bushaltes te leiden. Afgelopen maanden kwam de Parklaan aan de beurt:

09 juni 2020, Parklaan

Je weet wel: de Parklaan is die brede autoracebaan tussen het Citadelpark en de spoorweg, waar er ondanks de breedte geen fietspad geschilderd is.

De bushalte richting station op de Burggravenlaan kreeg dezelfde aanpak:

09 juni 2020, Burggravenlaan

And as a matter of fact: het werd een project voor het totale kruispunt Parklaan / Parkplein / Burggavenlaan:

09 juni 2020, Parklaan / Parkplein
09 juni 2020, Parklaan / Parkplein
09 juni 2020, Parkplein
09 juni 2020, Parklaan / Parkplein

De eindafwerking zag ik nog niet. Het lijkt een zeer doordachte ingreep. Enkel bij de voorrang van rechts heb ik mijn twijfels. Waarom? Omdat er geen lijn zit in de kruispunten die de Lijn anders ingericht wil. Op de vijfhoek Gentbruggestraat / Aannemersstraat / Destelbergenstraat / Cécile Cautermansstraat verdwijnt die voorrang van rechts deze maand:

Hier krijgt een busas 100% voorrang op een fietsas. De Lijn is duidelijk nog geen voorstander van het STOP-principe. Ook bij de Stad zijn er mensen die de neiging hebben om het OSTP-principe te volgen. Consequent is het niet. Het voelt als compromissen sluiten, wat in mobiliteit zelden een goed langetermijnplan is.

Maar bon: er zijn weer een paar stukjes veilig fietspad erbij. Dit hectisch punt is nu een pak veiliger dan voorheen.

09 juni 2020, Burggravenlaan
09 juni 2020, Burggravenlaan

Ondertussen zal het er wel helemaal afgewerkt zijn, zebrapad incluis. Ik nam nog geen tijd om die details te bekijken. Hoe voelt het voor u in deze kalme maanden?

26 juni 2020, Parkplein / Parklaan

Doodsgevaarlijk.

Een paar weken geleden brachten we met de Fietsersbond en Ledeberg Breekt Uit taart naar een paar belangrijke fietswerven rondom Ledeberg. Daarmee wilden we onze appreciatie uitdrukken voor het harde werk van aannemers en ambtenaren. Die appreciatie blijft. Maar wat doe je als daarna blijkt dat het geleverde werk allesbehalve goed is? De taart terug vragen? Natuurlijk niet. Dan leg je de vinger op de etterende wonden. Vandaag wonde nummer één: het gevaarlijke en manke verkeerslichtenbeleid van Agentschap Wegen en Verkeer. Dat is de allerbelangrijkste wonde.

Zondag begon ik te schrijven aan een satirisch stuk over de werf Sint-Lievenspoort. Dat lees je morgen of zo. Bij de observatie van het Sint-Lievenspoortkruispunt viel het me op dat de verkeerslichtenregeling alweer / opnieuw / nog steeds doodsgevaarlijk is. Het gaat om de as waarbij de Hubert Frère-Orbanlaan de Keizervest dwarst:

19jun20, Sint-Lievenspoort
19jun20, Sint-Lievenspoort

Op basis van één observatie durfde ik geen harde woorden te schrijven. Het kon toeval zijn. Ook automobilisten rijden door rood. Maar gisteren kwam dit bericht binnen:

Gisterenavond, op de terugweg van het station, passeerde ik nogmaals. En jawel: alweer “bijna prijs”, ditmaal met twee auto’s.

23jun20, Sint-Lievenspoort
23jun20, Sint-Lievenspoort
23jun20, Sint-Lievenspoort

Deze morgen belde een vroegere collega. Ze fietst vaak met haar zoontje van Ledeberg naar zijn school in Gent Centrum. Ze heeft de vele mails richting AWV over dit kruispunt weggegooid, “want het levert toch niks op. Ze zeggen dat het juridisch in orde is. Alsof dat onnozel klein oranje pinklichtje zichtbaar is. En ze zeggen dat ze naast het voetgangerslicht geen fietslicht mogen zetten.” Het kruispunt Brusselsesteenweg / Land Van Rodelaan is volgens haar even gevaarlijk. Wie als fietser vanuit de De Nayerdreef de Brusselsesteenweg dwarst kan een auto in zijn nek krijgen.

Wij maken reeds een poos de analyse dat goede ingenieurs niet opgeleid zijn als gedragsdeskundige. Maar ze krijgen wel die verantwoordelijkheid. Helaas geven ze zelf nooit aan dat dit niet klopt. De mentaliteit die er heerst is: “als het maar juridisch in orde is”. Niet: “hoe gaan we er van bij aanvang 100% voor dat het 100% veilig is”. Dat bleek afgelopen weken pijnlijk duidelijk rondom de werf op de E17 in Destelbergen / Gentbrugge. Juridisch klopte het allemààl. Om dan maar achter de feiten te blijven zitten.

In Mobiliteitsbrief 179 (mei 2017) verklaart een directeur -ingenieur van AWV: “Veiligheid primeert op doorstroming”. Dat is vandaag 100% niet het geval op de Sint-Lievenspoort, ook niet voor automobilisten. Het is juridisch ingedekte Russische roulette. En ik ben er -tot het tegendeel bewezen is- niet van overtuigd dat dit na de opening van de onderdoorgang opgelost zal zijn.

Waarom niet? Omdat AWV eigen logica’s bouwt, die via dienstorders topdown doorgegeven worden. Zoals een schepen van mobiliteit uit een verre stad me ooit vertelde: “AWV functioneert militaristischer dan het leger.” Dat maakt dat als er een wijziging in het verkeersreglement zegt dat door een verkeersbord RADR (rechtsaf door rood) perfect veilig mogelijk is AWV durft zeggen: “dat doen we niet”. Liever spenderen ze véél geld aan wat volgens hen de perfecte oplossing is: een verkeerslicht. Daardoor zal het ook jàààààren (of decennia?) duren om RADR op gewestwegen te implementeren. Daar is een woord voor: fietsontradend. Maar als we vragen waarom er geen standaard fietsverkeerslichtjes op ooghoogte komen is het antwoord: “Besparingen”. Het effect: fietsontradend. Dan krijg je op een vernieuwd kruispunt dit:

20jun20, Sint-Lievenspoort

Wie als eerste fietser aan het verkeerslicht wacht kan groen licht zien. Dat licht mag je niet geloven. Daar mag je niet naar kijken. Je moet -in àlle weersomstandigheden- erg omhoog kijken:

20jun20, Sint-Lievenspoort

Niemand kijkt minutenlang omhoog. Een fietsverkeerslicht op ooghoogte vangt dat potentieel misverstand op. Ik hoop erop dat het geen besparing, maar een fout van de aannemer is. Waarom? Omdat er ook bij de verkeerslichten tussen Keizervest / Hubert Frère Orbanlaan en Dierentuinlaan / Sint-Lievenslaan een fout gemaakt is, en geen kleine fout. Ik hoop vurig dat de fout gemaakt werd door de aannemer, en niet door een ambtenaar, want in dat laatste geval zijn we nog làng ver van huis.

De fout is: er staan geen verkeerslichten voor de fietsstroom vanuit Dierentuinlaan richting Hubert Frère Orbanlaan. Bekijk de foto hieronder. De pijlen zijn geschilderd. Op de nagelnieuwe verkeerslichtenpaal hangt geen fietsverkeerslicht. Niet op ooghoogte. Niet hoog in de lucht. Daarom verplicht AWV momenteel de fietsers om af te stappen:

19jun20, Sint-Lievenspoort

Het zijn zeer veel fietsers die hier moeten afstappen. Waarom? Dat lees je morgen.

Er staat daar ook een mysterieus, stomp verkeerslichtenpaaltje:

28mei20, Dierentuinlaan

Afronden: we zijn momenteel in een fase dat veel mensen door het COVID19verhaal overstappen op de fiets. De dagdagelijkse fietsgebruikers van de Sint-Lievenspoort wèten het (meestal): de verkeerslichten zijn er onbetrouwbaar. Onbetrouwbaar in de zin van: “groen is geen groen”. Groen is er niet veilig. Die honderden nieuwe fietsers weten dat niet. Een administratie die deze situatie laat zoals ze is is –laat me beschaafd en vriendelijk blijven– onverantwoordelijk bezig. Een administratie die doorheen deze onveilige werf nog de drukke auto-omleiding van de werf aan de B401-viaduct stuurt is bovendien zéér ongecoördineerd bezig. De norm is: durf je je kind langs hier naar school sturen?

Tot slot: ik weet het. Ook deze gewestelijke administratie is reeds lang onderbemand, wat geen excuus is voor deze Russische roulettes. Over naar de politiek? Of slaagt AWV erin om in deze omstandigheden – zonder de politiek- 100% veilig werk af te leveren?

Fietsrapport 2020

In oktober 2019 hield de Fietsersbond in samenwerking met Het Nieuwsblad en VSV (Vlaamse Stichting Verkeerskunde) een bevraging over het lokale fietsbeleid. Velen onder u hebben ze ingevuld. Voor Gent waren dat 637 personen. De sterkte van zo’n bevraging is dat ze ingevuld wordt door mensen met fietservaring. De zwakte is dat je de beoordeling van de honderdduizenden die niet durven fietsen onmogelijk kan vangen.

We bekeken en vergeleken de uitslagen van de grote 12, de centrumsteden met meer dan 50.000 inwoners. Gent scoort daarin -als naar verwachting- goed, en dat verdient een applaus en dankjewel. Op de 15 vragen scoort Gent geen enkele buis. Dit is zo voor de 6 steden van de kopgroep: Kortrijk, Genk, Mechelen, Gent, Sint-Niklaas en Brugge. Daardoor weten we vooral wie er in deze categrorie zeker niet Fietsstad 2020 wordt: Leuven (1 buis) , Roeselare (2 buizen), Oostende (6 buizen), Hasselt (7 buizen), Antwerpen (ochhere 10 buizen op 15 vakken) en Aalst (ook ochhere 10 buizen).

Op Vlaams nivo bekeken geven de 24.394 fietsers die meededen aan de bevraging geen buizen. Dat moet je met de nodige relativiteit nemen, want bekijk de vele grijze vlakken:

Dat zijn allemaal gemeentes die uiteindelijk geen resultaten hadden, wat mij doet vermoeden dat er niet zoveel fietsers zijn. Minstens: weinig fietsers die meedoen aan deze bevraging.

Je leest er dus de gemiddeldes van de scores. Hoe scoort Gent ten opzichte van deze gemiddeldes? Is Gent ergens zwakker dan het gemiddelde? Nee. In twee aspecten zit Gent knal op het gemiddelde (“ik kan hier aangenaam fietsen”, en “Ook ouderen kunnen hier met een gerust hart fietsen”). Bij de andere aspecten scoort ze hoger dan het gemiddelde.

In de puntenvergelijking onder de 12 centrumsteden scoort Gent boven de 15 gemiddeldes (opgelet: dat is op basis van de rapporten, zonder rekening te kunnen houden met de individuele waarderingen).

In één aspect krijgt Gent de hoogste score van de 12 centrumsteden: “Als een straat (opnieuw) wordt aangelegd, wordt de infrastructuur ook verbeterd”. Gent heeft er 4,4. De volgende is Kortrijk met 3,8. Hier ligt duidelijk de grootste inspanning van Gent. Om deze superscore lichtjes te relativeren: de signalen die wij ontvangen uit Oostakker zijn anders. Daar valt nog veel recht te zetten. Bij “Deze stad moedigt fietsen actief aan” staat Gent tweede na de 4,5 van Kortrijk. Ook dit zijn superscores voor de schepen, het stadsbestuur en de administraties.

De laagste scores van Gent zijn de achillespezen van het beleid: een score van 2,8 voor zowel “Kinderen kunnen veilig naar school fietsen” als voor “Ook ouderen kunnen hier met een gerust hart fietsen”. Dat zijn meteen ook de enigste scores onder de 3. Hier heeft de stad, samen met de véél te véél andere administraties (op vooral Gewestelijk niveau) nog véél werk aan. Het vraagt een mindshift, ook bij de vele ambtenaren van goede wil. Al te vaak stelden we vast dat ambtenaren die reeds jaren zelf fietsen moeilijk die kinder- of bejaardenbril opzetten. Daarom dat wij al jaren hameren om vooral te focussen op de niet-assertieve / fitte fietser. In een complexe stadsmurenstad als Gent dragen zowel de vele Gentse stadsdiensten als De Lijn, Agentschap Wegen en Verkeer, de Vlaamse Waterweg, Infrabel, Monumenten & Landschappen, de Vlaamse Landmaatschappij, Aquafin, Farys, North Sea Port, Oost-Vlaanderen, (wie nog? ook de Gentse Politie, ook de buurgemeentes, ook de nutsmaatschappijen … ) hierin een (te) versplinterde verantwoordelijkheid.

De volgende twee laagste scores (een 3) gaan naar “Ik weet waar ik terecht kan met vragen en klachten” en “ik kan hier comfortabel fietsen”. Gentinfo is duidelijk nog niet bekend genoeg, of moeten we zeggen: slagkrachtig en efficiënt genoeg? Je kan louter bellen of mailen, en als je vanop een lokatie belt houden ze heel soms zelfs de boot af. En jawel: de decennialang opgebouwde achterstand qua wegenonderhoud (zowel bij Stad als Gewest), en de soms verkeerde materiaalkeuzes uit het recente verleden (de Hoogpoort, de Zonnestraat!) laten zich nog steeds voelen. Plus: de (al te vaak) ondermaatse prestaties van sommige aannemers, zowel bij Stads-, Gewest- Provincie- (bekijk de Dendermondsesteenweg) als Gewestwerven. Plus: het verwoestende karakter van de servosturen van bussen en vrachtwagens. Mobiliteit is complex, we weten het.

Wat we ook weten: Gent is na Antwerpen de stad met de meeste oppervlakte, met bovengemiddeld veel stadsmuren (welke doctoraatsstudent wil dat eens berekenen?) En – net als Antwerpen en Oostende- begunstigd met noodzakelijke maar te gevaarlijke tramsporen, daar is werk aan. Ondanks dat scoort Gent het hoogst bij de steden boven de 100.000 inwoners, en dus ook bij de (2) steden boven de 200.000.

Maar: conclusie! Gent scoort in uw beleving bovengemiddeld goed, en daar zijn we het mee eens. 🙂 Er is sinds het eerste Fietsplan uit 1993 heel veel werk verzet. En er is nog massaal veel werk om een echte Fietsstad te worden. Kinderen en bejaarden horen de norm te zijn: wat voor hen veilig is, is zeker veilig voor de anderen. Het blijft de goede kant opgaan. Dat merk je ook aan de perceptie:

Alle resultaten van Fietsrapport 2020 lees je hier. Beschouwingen lees je op de website van de Fietsersbond en ook in Het Nieuwsblad / De Gentenaar.

(U zal merken dat de eindcijfers tussen krant en Fietsersbond soms verschillen. Dat komt omdat in de persberichten die gisteren de deur uit gingen een rekenfout stond)

Mail: afstelling verkeerslichten St Denijslaan-Valentin Vaerwyckweg

From: Marc Steen
Sent: 10/05/2020 10:58:21
To:
Gentinfo@stad.gent;
Cc:
tdwegen@stad.gent;wegen.oostvlaanderen@vlaanderen.be;wegen.oostvlaanderen@vlaanderen.be;tdwegen@stad.gent;mobiliteit@stad.gent;info@projectgentsintpieters.be;tdwegen@stad.gent;
Subject: afstelling verkeerslichten St Denijslaan-Valentin Vaerwyckweg

Goedemiddag,

Recent werd er gewerkt aan de verkeerslichten op de Sint Denijslaan (met kruising Vaerewijckweg). Sindsdien springt het licht voor fietsers die op de St Denijslaan richting station rijden niet langer automatisch op groen. Ook het voetgangerslicht blijft op rood staan. Vreemde situatie omdat dit toch een belangrijke fietsas is.

Zeker in tijden van corona lijkt me dit absurd.

Zou het mogelijk zijn om de afstelling van de lichten opnieuw te bekijken?

Met vriendelijke groeten


Marc Steens

P.S.: dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Begin 2019 deed zich daar hetzelfde probleem voor. Vandaar dat ik ook meteen een aantal andere adressen in CC hebben gezet, kwestie dat het snel opgelost geraakt. Dank voor jullie begrip.


foto Google

Van: Mobiliteitsbedrijf <mobiliteit@stad.gent>
Datum: donderdag 14 mei 2020 14:13
Aan: Marc Steens
Onderwerp: FW: Fwd: MB-20-11570 – afstelling verkeerslichten St Denijslaan-Vaerewijckweg

Beste

Hieronder vindt u het antwoord van het Agentschap wegen en verkeer dat bevoegd is voor deze verkeerslichten.

Vriendelijke groeten

Mobiliteitsbedrijf | Departement Stedelijke Ontwikkeling | Stad Gent

Bezoekadres: Sint-Michielsplein 9, 9000 Gent

Postadres: stadhuis, Botermarkt 1, 9000 Gent

Tel. 09 266 28 00| www.stad.gent/




——————- Original Message ——————-
Van: g@mow.vlaanderen.be
Received: 2020-05-11T13:45:00Z
Aan: mobiliteit@stad.gent;
CC: wegen.oostvlaanderen@mow.vlaanderen.be;
Onderwerp: Fwd: MB-20-11570 – afstelling verkeerslichten St Denijslaan-Vaerewijckweg

Beste,

Op 28 april  werd de aansturing van de verkeerslichten inderdaad aangepast: fietsers en voetgangers moeten nu de drukknop bedienen om groen aan te vragen. Deze aanpassing heeft tot doel de doorstroming op het kruispunt te bevorderen. 

Met vriendelijke groeten,

G, Projectingenieur elektrische weginstallaties

AGENTSCHAP
WEGEN & VERKEER

Wegen en Verkeer Oost-Vlaanderen

Koningin Maria Hendrikaplein 70 bus 81 – 9000 Gent

Van: Marc Steens
Verzonden: donderdag 14 mei 2020 19:56
Onderwerp: Re: MB-20-11570 – afstelling verkeerslichten St Denijslaan-Vaerwijckweg

Hieronder het antwoord dat ik ook verstuurde naar o.a. Mobiliteitsbedrijf, Agentschap Wegen & Verkeer, Infopunt Gent St Pieters, ..

“Goedenavond,

Ik ben verbluft moet ik toegeven. Zoveel kortzichtigheid had ik niet verwacht in 2020. Ik lees ‘aanpassing heeft tot doel de doorstroming op het kruispunt te bevorderen’. Er wordt dan bedoeld: doorstroming van de auto’s te bevorderen. Eens te meer wordt de zwakke weggebruiker naar de tweede plaats geschoven. Schrijnend, heel schrijnend. Op een korte periode ’s ochtends na is er nooit een probleem met de doorstroming op dit kruispunt. 

Onbegrijpelijk dat deze beslissing zomaar kan worden genomen. Op basis waarvan is deze trouwens genomen? Metingen? Klachten van automobilisten? 

Ik ben ontzettend teleurgesteld. 

Marc Steens”

Mail: drukknoppen

Van: MJ
Verzonden: woensdag 13 mei 2020 20:56
Aan: fietsbult@fietsersbondgent.be
Onderwerp: Drukknoppen

Er hangt nu een sticker op de knoppen aan Dampoort. Deze drukknoppen doen echter al sinds de invoering van het mobiliteitsplan helemaal niks. Waarom niet gewoon wat red tape rond de knop? Onbegrijpelijk.

Coronatip #3: Melopee

Even bij de scholen blijven… . Wie kent er Melopee van Paul Van Ostaijen? Ik niet, tot daarnet. Bij deze:

Onder de maan schuift de lange rivier / Over de lange rivier schuift moede de maan / Onder de maan op de lange rivier schuift de kano naar zee / Langs het hoogriet / langs de laagwei / schuift de kano naar zee / schuift met de schuivende maan de kano naar zee / Zo zijn ze gezellen naar zee de kano de maan en de man / Waarom schuiven de maan en de man getweeën gedwee naar de zee

26maa20, Stadsschool Melopee, Schipperskaai

Aan de Oude Dokken ligt een prachtige nieuwe school, waar de huidige coronacrisis een zoveelste mokerslag was. De derde poging tot opening van Stadsschool Melopee werd om dwingende redenen – iets met een c – afgeblazen. Binnen 2 weken gaan de scholen weer open. Het zou mooi zijn mochten de kinderen en leerkrachten van deze school er vanop dag één perfect veilig kunnen fietsen.

Deze school huisde tot voor kort in de Achterstraat, waardoor een flink deel van de leerlingen vanuit Sint-Amandsberg komen. Op de Kleindokkaai ligt sinds deze herfst een grandioos fietspad dat de nieuwe school verbindt met de Dampoort, dat verkeersmonster tussen Gent en Sint-Amandsberg. Het plan om op de Dampoort kant Koopvaardijlaan een tweerichtingsfietspad te voorzien is helaas -door rioleringseisen- in tijd opgeschoven. Maar – zoals we hier op 9 september 2019 schreven- deze Kleindokkaai zal door velen gesmaakt worden:

02apr20, Kleindokkaai

Schoolkinderen krijgen vanuit de Dampoort tot op de fietsstalling van de school een autovrije, vrijliggende fiets- en wandelroute om duimen en vingers bij af te likken. Merci Stad Gent! Dit pad op de Kleindokkaai ging onmogelijk klaar zijn voor de eerste geplande opening van de school in de herfst. Een geluk bij een immens ongeluk: door die verdomde gesprongen waterleiding in de school kunnen ouders en kinderen van bij aanvang de Koopvaardijlaan – met zijn racend autoverkeer -vermijden. Na de Kleindokkaai volgt de Schipperskaai:

02apr20, Schipperskaai
02apr20, Schipperskaai

Vlak voor de school is het rechtsafslaan richting fietsstalling. Dat metertje is helaas “nog niet ontwikkeld”:

02apr20, Schipperskaai

Het pad erna richting fietsstalling lijkt ook meer op een voetpad dan op een fietspad richting school:

02apr20, tussen Schipperskaai en Koopvaardijlaan

Kijk! Daar naar links is de fietsenstalling:

02apr20, Stadsschool Melopee, Schipperskaai
02apr20, Stadsschool Melopee, Schipperskaai

Die stalling heeft ook een andere toegang, op het nieuwe Kompasplein:

02apr20, Kompasplein
02apr20, Stadsschool Melopee, Kompasplein

Maar vanuit die toegang kan je niet naar de Schipperskaai fietsen, enkel stappen:

02apr20, Kompasplein / Schipperskaai
02apr20, Schipperskaai / Kompasplein

Projectontwikkelen” is iets moeilijks. Elk detail telt. Ergens aan een tekentafel heeft iemand een steek laten vallen. Of gedacht: die stallingen zijn voor de leerkrachten, die trekken hun plan wel. Niet voor de kinderen. Of gedacht: foert, ze moeten maar wachten op de aanleg van de Taxusstraat:

Bron: OpenStreetMap

De perfectie bestaat niet. Maar een stad met de ambitie als Gent moet snel in staat zijn om dat metertje veilig en comfortabel op te lossen. Zeker voor deze met pech overladen school. Desnoods tijdelijk. Daarom: lag dit metertje begin mei nog snel dicht, zodat die kinderen na de lockdown veilig fietsend tot aan de fietsstalling geraken. Het is maar een metertje.

19apr20, Schipperskaai
19apr20, Schipperskaai

Hopelijk maken de verschillende administraties er geen klassiek partijtje armworstelen van. Zoals pendelend Gent meemaakte aan de achterkant van het station, het Koningin Mathildeplein. Dat zwarte verhaal kan vergeten worden, want er is goed nieuws. Na méér dan een jaar fietsonveilig gedoe, gewriemel en gepruts is daar een propere oplossing geasfalteert:

27apr20, Koningin Mathildeplein / Voskenslaan
27apr20, Koningin Mathildeplein

U kent vermoedelijk de reden waarom deze werf op één van de drukste fietsassen van Gent amper hinder veroorzaakt heeft. Iets met een c. Alweer een geluk bij een immens ongeluk.

Coronatip #2

Het Gentse woon-schoolverkeer op de fiets steeg afgelopen jaren zienderogen, met dank aan het Circulatieplan. Dat blijkt uit de jaarlijkse kinderfietstellingen.

22okt19, Graaf Van Vlaanderenplein

Al die kinderen zitten nu in hun kot. Maandag 18 mei 2020 zouden de scholen weer deels heropenen. Even rekenen: 18 mei, dat is 3 weken van hier. Tot dan is er tijd om -zonder al te veel hinder- te werken aan fietsroutes met intens woon-schoolverkeer.

Er zijn op de Gentse hoofdfietsroutes een paar bulten die nog restanten zijn van de oude normen. Ik verklaar me nader: in de 20e eeuw bestond het woord vlakheidsnorm nog niet. En aannemers maken soms – kuch- “foutjes”. En die -kuch-kuch- “passeerden”, want “herbeginnen” gebeurde in de vorige eeuw zelden, ook nu niet altijd trouwens. Ik maak me geen illusies, de totale vlakheid zullen we nooit bereiken. Maar laat er ons wel naar streven. Niet enkel fietsers zijn vragende partij. Ook voetgangers (vooral bejaarden), skaters, rolstoelgebruikers, kinderwagengebruikers, valiezengebruikers, kortom: àlle wielengebruikers zullen een stad met een intens toegepaste vlakheidsnorm omarmen. Ik kan me vergissen, maar naar mijn aanvoelen is AWV (Agentschap Wegen en Verkeer) hier verder gevorderd in het aanpassen van de bedrijfscultuur dan de Stad Gent. Ik zie nog steeds boordstenen met zo’n afgekapt neusje in het straatbeeld verschijnen op plaatsen die bedoeld zijn als op- en afrit voor tweewielers. Daarover later nog eens een Fietsbult met beelden… . Maar hier is het resultaat pico bello:

26apr20, Noorderlaan / Mabel Elwespad (Halfwegpark)
26apr20, Noorderlaan / Mabel Elwespad (Halfwegpark)

Terug naar de coronatip #2. Dit zijn twee lokaties waar er nu de mogelijkheid is om de te hoge boordsteen vlak te zetten:

06apr20, Bijlokekaai
06apr20, Bijlokekaai
23apr20, Graaf Van Vlaanderenplein
23apr20, Graaf Van Vlaanderenplein
23apr20, Graaf Van Vlaanderenplein

Het tweerichtingsfietspad is van de generatie van de fietspaden van de Coupure Links. Steeds vaker kan het fietsverkeer hier in de spitsuren drukker zijn dan het autoverkeer. Op termijn dringt een heraanleg zich op, met meer ruimte voor de fietsers:

23apr20, Graaf Van Vlaanderenplein

Mail: het kan anders

Van: B D K
Verzonden: vrijdag 24 april 2020 14:14
Aan: fietsbult@fietsersbondgent.be
Onderwerp: Het kan ook anders

Mooi weer, Corona-carantaine en een 5 jarige dochter die stond te popelen om haar nieuwe fiets uit te proberen. We gingen fietsen langs het kanaal Gent – Brugge.

We naderden een van de bruggen. Ik zag de vrachtwagen al staan aan de ene kant, werkman met hogedrukspuit aan de andere kant. Ik bereidde mij al voor om over een slang of buis te moeten rijden en wist nog niet goed hoe ik het ging aanpakken met de jonge fietser naast mij.

Maar, het bleek voorbarig. De slang lag niet op de grond. Ze hing op aan de brug en het was geen half, ik-heb-mijn-job-gedaan werk: over de hele breedte hing de slang hoog genoeg om het veilig te houden voor iedereen.

Iedereen blij. Het kan ook anders.

Bierstalbrug

Coronatip #1

Deze titel staat hier al sinds eind maart zon te vangen. Maar first things first, en dat was nu even niet Fietsbult, maar zelfzorg en ouderzorg.

Na de eerste maatschappelijke schok – of was het dreun? – verschenen afgelopen week steeds meer standpunten / analyses over hoe ànders om te gaan met mobiliteit in deze uitzonderlijke dagen. Ik nam nog geen tijd om ze allemaal lezen, maar las wel dat er zowel in Gent als wereldwijd in andere steden gezocht werd naar ingrepen om fietsers en voetgangers meer ruimte te geven. Ruimte om de social distancing bij goed weer ook realistisch en wààr te maken. Herverdelen van de beschikbare straatruimte dus. In de ogen van sommigen zijn dat anti-automaatregelen, en is de Fietsersbond 100% anti-auto. Ze mogen dat geloven, maar ik denk niet dat er iemand droomt van een maatschappij zonder auto’s. Auto’s zijn knap verzonnen machines, die nuttige zaken kunnen vervoeren. Het zijn technische hulpmiddelen, net als boormachines. Ziekenwagens zijn auto’s, het zijn geen statussymbolen. Vuilniswagens ook. Bussen ook. Zo is er een lange lijst. Er zullen dus nog lang zo’n machines rondrijden, en dat wensen we allen. Het probleem zit hem in drie zaken: de dominantie van autoverkeer ten opzichte van voetgangers en fietsers, de te grote inname van de beschikbare straatruimte, én in de vaak onaangepaste snelheid. Luchtvervuiling en verkeersonveiligheid zijn er twee gevolgen van. Er zijn simpelweg tevèèl auto’s, die te snel kunnen rijden. De zwart-wit verdedigers van de auto hebben het hoogst zelden over deze aspecten, maar wèl over het economisch belang stijl “gade gij die mensen in de autofabrieken ander werk geven???”, over vrijheid (vaak een vertaling voor: hoogst individueel comfort, topstereo incluis), en over emoties. Maar kijk: blijf in uw kot wou eigenlijk ook zeggen: blijf uit uw auto. Zo beleefde ik -in de weken na m’n 14 dagen apart op zolder slapen- toch de Gentse straten:

03apr20, Keizer Karelstraat
04apr20, Kasteellaan
04apr20, Brabantdam
04apr20, Franklin Rooseveltlaan
04apr20, Zuidparklaan
07apr20, Gentbruggebrug
11apr20, Sint-Lievenslaan

Bekijk deze kaarten van Tomtom. How bizar! Onwerkelijk, want voor velen is dit géén prettige realiteit. En ook wel: zalig! Zoveel meer stilte, zonder het uitroepteken van al die draaiende motoren. Zoveel minder risico op ongevallen: je hoort als voetganger en fietser die paar auto’s van ver afkomen. Openbaar vervoer hééft de openbare ruimte. En: je zou bijna wensen dat nu – tout suite – maintenant alle wegenwerven van het land tezelfdertijd in uitvoering kunnen gaan. Die rioleringswerken aan de Dampoort met de aanleg van een tweerichtingsfietspad ? Who cares? Het herasfalteren van het centrale kruispunt van de Sint-Lievenspoort? Toch geen enkel probleem? Ze werken er momenteel aan de verkeerslichten als was het een kruispunt in een dorp. Ook zonder verkeerslichten kon je er veilig oversteken:

07apr20, Sint-Lievenspoort

Het allerbelangrijkste aan werven is: kan het veilig verlopen voor àlle werkmensen, met respect voor de nieuwe leefregels? Een werf is steeds een risicovolle werkplek geweest, maar zo’n virus er bovenop kan men er missen als vriesweer. Toen op 1 april de eerste berichten over werfhervattingen in de kranten verschenen hoopte ik dat het zou lukken om de werven van de Louisa d’Havébrug en de onderdoorgang van de Sint-Lievenspoort verder te zetten. Mijn eerste gezondheidsfietsritjes gingen langs die verlaten werven:

26maa20, Stropkaai
01apr20, Sint-Lievenspoort

Nope. Maar op vrijdag 3 april zag ik -hoera!- de eerste beperkte werfactiviteit aan de Sint-Lievenspoort. De social distancing op de werf was zéér leesbaar:

03apr20, Sint-Lievenslaan

En de werf aan de Louisa d’Havébrug volgde de week erna, vorige week dus. Bij mijn eerste passage op 26 maart was het me al opgevallen hoe corona-onvriendelijk deze werf achtergelaten was. Uiteraard: onbewust. Voetgangers en fietsers hadden ter hoogte van de werf een smalle passeerstrook.

26maa20, Stropkaai

In normale tijden kon ik daar mee leven. Als deze oplossing van vier tegels breed maakte dat zo’n belangrijke werf vooruit ging, dan moesten fietsers maar even wachten tot de fietsers en voetgangers van de andere kant gepasseerd zijn. Want fietsers met een fiets aan de hand kunnen elkaar amper / niet dwarsen.

01apr20, Stropkaai

15apr20, Stropkaai

Dacht ik. In coronatijden is dat anders. Vandaar deze coronatip #1. Maak social distancing ook op deze drukke fiets- en wandelas tussen kernstad en groenas realistisch en wààr. Het kan, want deze kraan is vlot manipuleerbaar. Ze kan -minstens elk weekend, misschien ook langer- even “opgeplooid” worden. Het kan, want er zijn weer bouwvakkers aanwezig. Het kan, want de kraan wordt amper gebruikt (ik zag het sinds de lockdown nog niet), soms zelfs vervangen door de 100% mobiele kraan:

07apr20, Stropkaai
07apr20, Stropkaai

Of zoals Frank Focketyn in 2000 elke keer weer mocht zeggen: “Een kleine moeite door Vermaelen Projects… betekent misschien een wèèèreld van verschil”. Zeker in coronatijden, waar fietsers en voetgangers afstand willen houden. In de gloria!

Beschermingspak

Het zijn bizarre, maar leerzame tijden. Komende decennia zullen we allen mondmaskers bij type kunnen benoemen. Beschermingspakken zullen in de kleerkasten op anderhalve centimeter naast de winterjassen hangen.

De bouw komt weer op gang, en dat is goed. Zolang het voor die bouwvakkers veilig werken is natuurlijk … . Welke bouwbranche is de meest veilige? De zandstralers en verfspuiters. Zij zijn al jààààren vertrouwd met mondmakers en beschermingspakken. Logisch dus dat de werf van de “kemelbrug”, officiëel de Sint-Jorisbrug, verder loopt. Reinigen en herschilderen is de boodschap. Daardoor is de onderdoorgang tussen Nieuwbrugkaai en Koning Willem I-kaai afgesloten voor alle fietsverkeer:

02apr20, Koning Willem I-kaai

De omleiding is even kort als het origineel. 🙂 De brug is Christogewijs ingepakt. Daar kan geen coronasplintertje aan!

02apr20, Sint-Jorisbrug

In één beweging wordt ook het wegdek van de onderdoorgang vernieuwd:

02apr20, Nieuwbrugkaai

Dat was elf jaar geleden helaas niet state of the art aangelegd. Maar kijk hier hoe blij we er in 2009 mee waren…

Er is een pak minder fietsverkeer. En een pak minder autoverkeer. Het afsluiten van de onderdoorgang komt dus – bij toeval- op een goed moment. Al blijft het uitkijken voor het groter aantal “laagvliegers” in de Gentse straten.

De eindeloze quiz

Politiek is een eigenaardig bedrijf. De kloof tussen het interne verhaal en de externe communicatie is er vaak groot. Deze onwezenlijke coronatijden geven meer inzicht in het politieke bedrijf. De specialisten geven de input, soms met verschillende mogelijke scenario’s. De politici maken hieruit de keuzes. En ze “leggen accenten“. Een goede politicus is in de eerste tweede plaats vooral een goede communicator. Het voordeel van deze coronacrisis is dat we nu ook nonstop de specialisten hun kennis kunnen horen. Dat is nieuw. En dat helpt om te objectiveren.

Politiek is een hard bedrijf. Als een politievakbond op de frontpagina van een populaire krant om duidelijker regels mag vragen is het aan “de politiek” om hierop te reageren. Het Nieuwsblad focuste vandaag met haar kop op de fietsers: “ZELFS POLITIE WEET NIET HIE VER WE MOGEN FIETSEN”.

Applaus op de redactie van deze krant, want ze scoren! In medialandschap wil dat zeggen: hun voorpagina domineert het nieuws de rest van de dag. Het VRT-middagnieuws haakt hierop in, en legt de minister het vuur aan de schenen. De minister uit Aalter pareert met “De speeltijd is voorbij” en zet individuele lange fietstochten gelijk aan privéfeesten. Communicatief is dat een flater.

Alle (àlle) partijen te lande schoven vorig jaar op in de richting van fietsvriendelijk beleid. Sommigen met woorden, anderen met woorden èn daden. CD&V, de partij van de minister, profileert zich als een èchte fietsvriendelijke partij. Dat zegt niet àlles. De meeste weerstand om te evolueren zit altijd in de eigen partij. Sommige CD&V-burgemeesters leveren grandioos pionierswerk. Anderen doen het omgekeerde. Wie Aalter kent weet dat het één van minst fietsvriendelijke gemeentes te lande is. De empathie en kennis over wat een stad of gemeente nodig heeft om uit te groeien tot ander mobiliteitsgedrag is er ver te zoeken.

Marc Van Ranst moet ik u niet meer voorstellen. Afgelopen twee weken zat ik in isolatie, en had daardoor tijd met hopen om via hem urenlang bij te leren over de do’s en don’ts van virussen groot en klein. Maar ik keek met evenveel interesse naar hoe Van Ranst meesterlijk in staat was om zijn mening te geven zònder de verantwoordelijke politici in de wind te zetten. De topprioriteit van nationale politici is om gezichtverlies te vermijden. De perceptie is het belangrijkste. Een frontale aanval op een nationale politicus werkt meestal contraproductief. Wie bij politici gehoor wil krijgen moet zijn boodschap vriendelijk doen landen. Van Ranst heeft op dat vlak een andere reputatie. Maar hij maakt afgelopen maanden duidelijk een verschil tussen de zéér vrij sprekende mens en de verantwoordelijkheidslievende viroloog. Zo ook vanavond in De Afspraak. Geen frontale aanval op de minister. Wel een helder betoog: “In deze crisis moeten we de ware virologische leer volgen. … Het aantal kilometers dat je fietst haalt niks uit.”

26maa20, Stropkaai

Gisteren maakte ik na een halve dag thuiswerk mijn eerste virusvrije wandeling met de teerbeminde. De zon scheen. Het advies na twee weken uitzieken was: bewegen. Vanavond maakte ik mijn eerste fietstocht doorheen de stad. Het viel telkens op hoeveel mensen er stappend of fietsend op straat waren. Het viel me nog méér op hoe àl die verplaatsingen te voet of per fiets per twee of per gezinnetje gebeurden. Ik zag geen enkele, maar dan ook geen enkele groep.

25maa20, Scheldekaai

Wat wel opviel: je kon het verschil zien tussen fietsers en wielertoeristen. Fietsers genoten van het weer, en van bewegen. Wielertoeristen genoten van het weer, en van snelheid. Soms ongepast (te) snel laverend tussen fietsers, wandelaars en joggers. Wat is het verschil tussen een sportieve loper en een sportieve fietser?

26maa20, Verlorenkost

Een sportieve loper verplaatst zich traag. Of heb jij al veel lopers vollen bak door de stad zien lopen? Daar kunnen wielertoeristen iets van leren. In een stad is trààààg de norm. Professor dr. Peter Adriaenssens hield in De Afspraak een grandioos pleidooi: “Wees wijs! En beweeg mee!” Fysiek èn mentaal bewegen is het belangrijkste. Alléén al dààrom herhaal ik zijn vraag om “de eindeloze quiz” – mag het 25 of 50 kilometer?- te stoppen. Geef de mensen die liever sportief fietsen de buiten. Laat ze niet rond de stedelijke kerktorens draaien. Bij sommigen is de afstand belangrijker dan de snelheid. En de specialisten zeggen: het is virusvrij gezond.

Bahamontes is een wielertijdschrift. Ze dropten vandaag een brief aan de minister op Facebook. Net als Van Ranst kennen ze hun wereld. Ze hebben – afgaande op onderstaande tekst- de kennis en empathie om te weten wat een politicus nodig heeft:

Beste meneer De Crem, liefste Pieter (ja, we blijven vriendelijk),

Laten we het eens over je recente woorden hebben. ‘Fietstochten van 50 kilometer kunnen niet meer.’ Eerst en vooral: neen, wij zijn geen virologen. En eigenlijk zijn zij het die over dit soort belangrijke, specifieke dingen moeten beslissen. Dus als zij ons straks zullen tegenspreken, leggen we ons daar meteen bij neer. (En eigenlijk nemen wij met Bahamontes sowieso niet graag standpunten in, zeker niet als er politiek mee gemoeid is, maar soms moet het dus een keertje.)

Maar toch al even een paar bedenkingen. Waarom zou een fietstocht van 50 km niet meer mogen? Verspreidt het virus zich sneller eenmaal het weet dat de houder zich buiten een bepaalde perimeter van zijn huis bevindt? En houdt het virus zich koest als je onder je eigen kerktoren blijft? Dat dachten we dus niet. Is het niet veel verstandiger gewoon strenger te zijn inzake het fietsen in gezelschap? Dat kan de politie ook makkelijk(er) controleren, want daar draait het, begrijpelijkerwijs, om. En dus: enkel nog ‘alleen gaan fietsen’ is toegestaan, of met iemand die onder hetzelfde dak woont (dat gaat de Corona-verspreiding wel degelijk tegen).

Maar alstublieft: laat ons blijven bewegen, laat ons blijven fietsen (en niet enkel rondjes onder onze kerktoren). En straf niet zij die zich aan de regels (willen) houden, maar zij die er hun voeten aan vegen.

Waarvoor dank! #ridealone #ridesolo #beatcorona #fuckcorona

Sportieve Groet,

De steeds alleen fietsende Adelaar

11dec19, Lady T

Lady T is een straffe madam. Om 14u19 stuurde ze ons dit bericht, gevolgd door “Nu ween ik echt“. 47 Whatsappberichtjes later stuurde ze om 20u20 deze tekst:

Volledig eens met Bahamontes. Als reactie op de uitspraken van Pieter De Crem vandaag, mijn persoonlijke beleving.
Outside is free. Fietsen is mijn vrijheid. Fietsen is momenteel nog meer dan anders mijn mentale en fysieke uitlaatklep, mijn manier om op te laden. Ja, voor mij is fietsen essentieel. Al is het gewichtig dat woord in de mond te nemen dezer dagen.
Als maatschappelijk werker binnen ouderenzorg is het de voorbije weken heel hectisch geweest. Corona is continu aanwezig en beheerst de volledige werking in het LDC en ons team. We doen alles om de meest kwetsbaren te blijven ondersteunen, in moeilijke omstandigheden.
Ik besef zeker dat ik niet de enige ben die hectiek ervaren heeft. Corona beperkt momenteel ieders vrijheid en geeft vele mensen zorgen. De fiets gaf me steeds de nodige zuurstof.
Na de oproep om te blijven bewegen en sporten vrees ik nu helaas een andere boodschap. Een strikte maatregel: fietsen in een bepaalde perimeter van de woonplaats. Maar zeg nu zelf, dit laat ons nog dichter op elkaar zitten? In ons volgebouwde Vlaanderen is er al weinig open ruimte. Vanuit de stad zal het moeilijker zijn om rustige wegen op te zoeken. Nog meer mensen op een kleinere oppervlakte.
Laat ons uitzwermen op onbevolkte wegen. Laat ons zuurstof en immuniteit tanken. En drive om verder te doen met deze strikte manier van leven. Ik ben de eerste om richtlijnen van social distancing te volgen, mijn sociale cirkel tot het minimum te beperken (mijn lief en mijn collega’s) en zoveel mogelijk in mijn kot te blijven. Het sociale aspect van het fietsen (met mijn geliefde Vitesse peleton) berg ik met pijn in het hart, maar evenveel inzicht in de noodzaak ervan, op. Maar deze uitspraken begrijp ik niet.
De beslissing moet uiteraard nog vallen, ik hoop op gezond verstand. Dit is mijn kleine persoonlijke boodschap in coronaland.

Straf, en helder. Daar word deze vader stil van.

Het wordt uitkijken naar de wetenschappelijke adviezen die minister De Crem opvolgt, en daarna helder en wetenschappelijk communiceert.

Mail: F7 Fietssnelweg of Slijkweg Gent-Deinze?

Van: Koen Puttemans
Verzonden: donderdag 27 februari 2020 11:00
Aan: fietsbult@fietsersbondgent.be
Onderwerp: Fwd: F7 Fietssnelweg of Slijkweg Gent-Deinze?

Beste, Ik forward u deze mail in reactie op de vraag ” welke was de laatste plas die jij meldde?  ” in het laatst verschenen artikel  Plassen 
MVG, Koen

————————————————————–

Van: Koen Puttemans
Verzonden: woensdag 5 februari 2020 16:28
Onderwerp: F7 Fietssnelweg of Slijkweg Gent-Deinze?

Beste,

Hopelijk staat u mij toe dat ik mij in deze mail rechtstreeks tot u richt, omdat ik vermoed dat de oplossing voor onderstaand probleem wellicht enkel op een hoger politiek niveau kan worden gevonden (vermoedelijk via een parlementair initiatief?)

Hoewel het probleem op het grondgebied Gent zich nu al bijna 4 jaar stelt, ontstond dit doordat de Vlaamse Administratie Onroerend Erfgoed destijds heeft besloten dat een deel van het traject van de F7 moest worden uitgevoerd in “halfverhard gestabliseerd porfier”. Het probleem is dat deze halfverharding mijns inziens absoluut ongeschikt is voor een fietssnelweg. Iedereen die in het natte seizoen (midden oktober – mei) al eens de stukken van de F7 in deze halfverharding is doorgefietst (300m van Zoë Borluutbrug tot Rijvisschestraat + 1100m Oudespoorweg van Rijvisschepark tot Klossestraat), heeft het ongetwijfeld al aan de lijve ondervonden:

Schoenen en fiets zijn bij natte ondergrond steeds weer besmeurd met een grijze, kleverige slijkmassa.

Omdat ik 2 x per dag deze route fiets, is dit in mijn geval sinds midden oktober bijna iedere dag zo geweest.
Want deze halfverharding heeft blijkbaar de eigenschap om de neerslag zeer lang vast te houden: als alle omliggende straten al lang zijn opgedroogd, blijven deze stukken nat en bijgevolg zelfs slijkerig.
Zo kan ik op de terugweg ’s avonds gegarandeerd een tweede maal ‘genieten’ van het opspattende water/slijkmengsel dat er nog ligt omdat het bijvoorbeeld 18 uur eerder eens geregend heeft.
(Naar mijn aanvoelen krijg je dus in plaats van de gemiddelde 7% regentijd, minstens 70% ‘smurrie-tijd’ op deze stukken van de fietssnelweg F7.
Deze kleverige grijze massa hecht zich daarenboven ook nog eens zo goed vast, dat ze niet eenvoudig kan worden weggespoeld, maar er daadwerkelijk moet worden vanaf gewreven.
En kettingen, tandwielen en kogellagers houden hier absoluut niet van…



Maar er is meer, we kennen namelijk ook nog een ‘droog seizoen’: perioden met weinig of geen neerslag.
Bij aanhoudende droogte ontstaan er hier onaangename stofwolken, in het bijzonder wanneer er hier ‘snel’ wordt doorgefietst (wat te verwachten valt op een fiets’snel’weg natuurlijk).
Ook deze stofwolken zijn niet echt de beste vrienden van kettingen, tandwielen en kogellagers…

Daarom vermoed ik dat deze uitvoering veel minder “gestabiliseerd” is dan de bedoeling was, en denk dat deze best vervangen wordt door een duurzamer en comfortabeler alternatief.

En omdat beelden vaak meer vertellen dan bovenstaande tekst, stuur ik u in bijlage nog een kleine selectie van een aantal foto’s die ik vorige week bij valavond maakte (sorry voor de matige kwaliteit) van de besmeurde fietsen van passanten.

Ik heb bovenstaande ook reeds doorgegeven aan de wegbeheerder van de Stad Gent, maar zoals gezegd kan deze weinig ondernemen wegens de eis van de Vlaamse Administratie Onroerend Erfgoed.

Daarom hoop ik dat u uw volle politieke gewicht in de schaal gooit om hierin een doorbraak te realiseren, want dat slijk komt er nu al bijna letterlijk langs mijn oren uit 😉

Sportieve fietsgroeten,

Koen Puttemans 

————————————————————–