Home

Critical Mass XL

2 mei 2019

Wat begon als een idee voor een fietsfeest voor de nieuwe fietstunnel onder het Dampoortstation groeide uit tot een Critical Mass XL langsheen de kleine ring R40. Hoeveel mensen zouden er zondag 28 april opgedaagd zijn hadden de Chinezen de regen op tijd uit de lucht geschoten? We zullen het nooit weten, tenzij we volgend jaar Critical Mass XL2 organiseren. Want die ringweg is belangrijk voor àlle Gentenaars, voor àlle weggebruikers, èn voor zijn bewoners. Hieronder een selectie foto’s, en de korte samenvatting van het memorandum XL dat u hier helemààl XL kan lezen.

28apr19, Vrijdagmarkt

Critical Mass Gent, Fietsersbond Gent, Velo-droom en Gents MilieuFront presenteren een Memorandum R40 een maand voor de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen.

28apr19, Vrijdagmarkt

We vragen aan alle politieke partijen van de Gentse Gemeenteraad en van het nieuwe Vlaams Parlement om werk te maken van een mensvriendelijk ringweg.

28apr19, Vrijdagmarkt

De R40 moet de modal shift mee waar maken: van automuur naar een veilige ring voor álle weggebruikers.

28apr19, Vrijdagmarkt

Slimme mobiliteit vraagt moderne verkeerslichten, met veiligheid en comfort voorop, met conflictvrije kruispunten en geen moordstrookjes. In het memorandum nemen we u mee op een tocht langs verleden, heden en de gewenste toekomst van de R40. Zet deze bril op: kunnen hier kinderen en bejaarden fietsen?

28apr19, Keizervest
28apr19, Keizervest
28apr19, Keizervest

Noot: we beperkten ons tot de R40. De bypass Nieuwewandeling / Begijnhoflaan / Opgeëistenlaan, Blaisantvest is een ander verhaal. Veel van wat we hier voorstellen is perfect toepasbaar op àlle Gewestwegen.

28apr19, Keizervest

Oost-Vlaanderen telt anno 2018 46 Zwarte Punten. 17 hiervan liggen in Gent. Van die 17 zijn er 7 Zwarte Punten op de R40. Tel daar nog eens twee punten vlak naast de Dampoort erbij. Dat rechtvaardigt een fors budget van de toekomstige Vlaamse regering.

28apr19, Sint-Lievenslaan

We vragen dat àlle oversteekplaatsen van de Sint-Lievenspoort voetgangers- en fietsvriendelijk worden. Daarnaast pleiten we om de nieuwe onderdoorgang door een brug te verbinden met de andere Scheldeoever kant Ledeberg.

28apr19, Sint-Lievenslaan

We vragen dat alle toekomstige “kunstwerken” (bruggen en tunnels) qua fietsinfrastructuur toekomstgericht breed worden ontworpen. Een fietspad kan je later verbreden, een tunnel of brug niet.

28apr19, Heuvelpoort
28apr19, Heuvelpoort

Prioriteit nummer één: “De mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.”

28apr19, Charles de Kerchovelaan

Maak snel werk van een transitie van verkeerslichtentechnieken op de R40. In onze visie komen àlle Gentse verkeerslichten onder 1 hoofdcomputer. Maak zo van de R40 een slimme weg, met slimme, centraal gestuurde verkeerslichten, en met non-stop aandacht voor àlle kruispunten en oversteekplaatsen Daar zal iedereen beter van worden: èn de Lijn, èn voetgangers en fietsers, èn autoverkeer, en hulpdiensten.

28apr19, Charles de Kerchovelaan

Net als in 2017 vragen we dat de wachttijd voor voetgangers en fietsers kort is. 
De oversteektijden moeten haalbaar zijn voor alle voetgangers en fietsers.

28apr19, Charles de Kerchovelaan
28apr19, Charles de Kerchovelaan

De R40 heeft een intens autoverkeer. Een aantal voetgangers- en fietsoversteekplaatsen zijn niet met verkeerslichten uitgerust. Wij pleiten om die oversteekplaatsen allemaal snel van verkeerslichten te voorzien.
De verbinding tussen de Bataviabrug en Doornzelestraat is hier het meest prangende voorbeeld van. Niet- assertieve fietsers (bejaarden, schoolkinderen) hebben dit dringend nodig.

28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan
28apr19, Gasmeterlaan

Onze suggesties:

1. Maak de R40 ook voor fietsers rond. De fietspadloze zone’s van de ring zijn bekend (Palinghuizen, Tolhuisbrug, Heernislaan). Fietssuggestiestroken op een ringweg zijn not done. Een ringweg met intens autoverkeer vereist verhoogde fietspaden, liefst afgescheiden van de autoweg.

28apr19, Kasteellaan
28apr19, Kasteellaan
28apr19, Kasteellaan

2. Pas de ribbeltechniek toe, en voeg afstand toe: In afwachting van de ombouw van aanliggende verlaagde naar verhoogde fietspaden vragen we om op de R40 bij alle belijning tussen autoweg en fietspad de ribbeltechniek te plaatsen, met een zo groot mogelijke afstand tussen autoweg en fietspad.

28apr19, Luc Lemiengrepad
28apr19, Luc Lemiengrepad

3. Tweerichtingsverkeer: Voer tweerichtingsfietsverkeer in in àlle straten binnen de R40 (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat, Dampoortstraat). Fietsers laten omrijden via de R40 is niet gepast. Eenvormige regelgeving cfr. zone 30 binnen de R40 werkt.

28apr19, Luc Lemiengrepad

4. Haakse parkeerplaatsen: Haal fietspaden weg tussen de rijweg en haakse parkeerplaatsen. Leg de fietspaden tussen de haakse parkeerplaatsen en het voetpad. Wacht hiermee niet op een integrale heraanleg van muur tot muur, want dan zijn we vermoedelijk vertrokken voor wachttijden zoals de Verapazbrug.

28apr19, Luc Lemiengrepad

5. Geef fietsers de ruimte:  Op een aantal wegen die aantakken op de R40, bijvoorbeeld de Brugsesteenweg, is er geen ruimte voor fietsers, waardoor fietsers de veiligheid van het voetpad opzoeken. Geef al die wegen ook fietspaden.

28apr19, Luc Lemiengrepad

Critical Mass Gent, Fietsersbond Gent, Velo-droom en Gents MilieuFront presenteren dit  Memorandum R40 een maand voor de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen. We vragen aan alle politieke partijen van de Gentse Gemeenteraad en van het nieuwe Vlaams Parlement om werk te maken van een mensvriendelijk ringweg. Het is een vervolg op ons pleidooi uit maart 2017: De Gentse kleine ring mag geen stadsmuur worden.
De R40 moet de modal shift mee waar maken: van automuur naar een veilige ring voor álle weggebruikers. Slimme mobiliteit vraagt moderne verkeerslichten, met veiligheid en comfort voorop, met conflictvrije kruispunten en geen moordstrookjes. In dit memorandum nemen we u mee op een tocht langs verleden, heden en de gewenste toekomst van de R40. Zet deze bril op: kunnen hier kinderen en bejaarden fietsen?

Een beetje geschiedenis

R40, alias “de kleine ring”, is de dertien kilometer lange ringweg rondom het centrum van Gent. Een groot deel van het parcours van de R40 was ooit een onderdeel van een stadsomwalling, een échte stenen stadsmuur. Begin 20e eeuw waren dat meestal “stadsboulevards”, brede en groene wandelruimtes, vaak met een tram in het midden. Na de Tweede Wereldoorlog  smeedde de overheid de stadsboulevards aan de rand van de stad samen tot een brede ringweg met tweemaal twee autorijstroken en nauwelijks fietsvoorzieningen. Kermissen en straatfeesten werden onmogelijk, en dus afgeschaft. De tram verdween er grotendeels, enkel op de Martelaarslaan en het Neuseplein ligt nog een tramroute. Deze “kleine ring”-weg groeide uit tot een zware en moordende barrière voor zij die de stad in en uit wilden. Zo werd een stenen stadsmuur een brede automuur, waar de auto baas werd en fietspadstrookjes fietsmoordstrookjes.

Koning Auto

De R40 werd een ‘betreden op eigen risico’ zone. Autodoorstroming was -en is nog vaak- de topprioriteit, belangrijker dan verkeersveiligheid. De bewoners van de ringlanen kregen de indirecte boodschap: “neem de auto, dan pas ben je veilig”. Dodelijke ongevallen op zebrapaden in de jaren 80 en 90 werden “opgelost” door zebrapaden af te schaffen en soms door de middenberm hermetisch af te sluiten. Snelheidscontrole was er niet. Overstekende stromen van voetgangers en fietsers werden als hinderlijk beschouwd. Extra verkeerslichten  (zoals aan de Gandastraat), werden gerealiseerd onder druk van de minister. Volgens  de administratie een slecht idee, want die zouden  het  het autoverkeer stremmen. Iederéén neemt toch de auto?

Beleid

De Belgische staat bouwde de R40 in de Golden Sixties, waarna het Vlaams Gewest de rol als wegbeheerder overnam. Het is de R van Ringweg. Sommige delen van de R40 werden eind 20e eeuw reeds aangepast aan de veranderende mobiliteitsinzichten. Vaak gebeurde dat ten goede, en soms in overleg met de lokale afdeling van de Fietsersbond. Het kruispunt Groot-Brittaniëlaan / Martelaarslaan is hier een voorbeeld van. Ondertussen zijn op het kruispunt de fietspaden te smal en de wachtzones te klein voor de grote stroom fietsers, een situatie die te vergelijken is met de Coupure Links vroeger.

23apr19, Martelaarslaan

Andere delen van de R40 liggen er qua wegprofiel nog bij zoals bij de aanleg in de jaren 60. Meest opvallende hierbij zijn de Tolhuisbrug en het merendeel van de Heernislaan. Voor voetgangers en fietsers zijn dat gruwelijke plekken.

Fietsbeleidsplan

De analyse van de “fysiek-ruimtelijke barrières” wordt uitvoerig beschreven in het baanbrekende “Fietsbeleidsplan” uit 1993. Quote: “Wie durft het nog aan om met de fiets in de buurt van het Dampoortstation te komen?” De analyse uit 1993: “In het fietsbeleidsplan worden een aantal maatregelen voorgesteld die het verkeer binnen de kleine ring en in de verblijfsgebieden net buiten die ring moeten uitdunnen. De kleine ring zelf zal een gedeelte van dit verkeer moeten opvangen. Het zou een gevaarlijke illusie zijn te denken dat, zelfs wanneer een uitgebreid maatregelenpakket van het mobiliteitsplan van Gent kan worden gerealiseerd, het verkeer op de kleine ring zou afnemen. Nochtans is ook voor fietsers die kleine ring een belangrijke verkeersader, zowel als fietsas (als concentrische verbinding rond het centrumgebied) zelfs als omwille van het feit dat, om het centrumgebied te bereiken of te verlaten, het oversteken ervan nu eenmaal noodzakelijk is. Daarom moet de ring verder fietsvriendelijk worden heringericht. Dit betekent meteen dat een snelle afwikkeling van het auto- en vrachtverkeer geen prioriteit kan zijn.” Ondanks de inspanningen van de afgelopen decennia blijft deze analyse 100% actueel.

Stadsboulevard

In 2003, in de tweede bestuursperiode onder burgemeester Beke, maakte het stadsbestuur de keuze om van de R40 een stadsboulevard te maken. Deze keuze maakte verder deel uit van het bestuursakkoord 2006, 2012 en 2018. In het bestuursakkoord 2018 lezen we op pagina 25: De stadsring krijgt op termijn de allure van een stadsboulevard, met meer evenwicht tussen de verblijfsfunctie en de verkeersfunctie. We maken hiervoor een verkeersstudie en voeren een ontwerpend onderzoek, zodat er bij het begin van de volgende bestuursperiode concrete plannen op tafel liggen voor een significante verschuiving van het verkeer van de R40 naar de R4.

Wij vragen om hier niet op te wachten, maar reeds op korte termijn te handelen. Daarvoor vragen we de steun van de toekomstige Vlaamse regering.

Oost-Vlaanderen telt anno 2018 46 Zwarte Punten. 17 hiervan liggen in Gent. Van die 17 zijn er 7 op de R40. Tel daar nog eens twee punten vlak naast de Dampoort erbij. Dat rechtvaardigt een fors budget.

 

 

Welke zijn de realisaties van de laatste 5 jaar?

– De fietsonderdoorgang Terplatenbrug tussen Isabellakaai en Stropkaai, open sinds 23 januari 2014. Dit is een prima project, met één constructiefout. Er werd in het ontwerp louter gedacht in functie van een fietsroute, niet in functie van oversteekplaats voor fietsers die op de ring fietsen.

25sep18, 07u41, onderdoorgang Isabellakaai / Stropkaai

– De integrale heraanleg van de zwarte punten Gasmeterlaan / Nieuwevaart  en Nieuwevaartbrug / Palinghuizen: oplevering in 2014. Gasmeterlaan en Nieuwevaart werden fietsvriendelijk aangelegd, met grotendeels tweerichtingsfietspaden. Palinghuizen, deels zonder fietspad, en het kruispunt met de Jozef Guislainbrug blijven een fietshel.

23nov14, 12u26, Palinghuizen

– De onderdoorgang Nieuwevaartbrug maakt deel uit van bovenstaand project, maar de oplevering volgde met vertraging eind 2016. Deze onderdoorgang is een prima oplossing voor een paar fietsstromen.

22dec16, Nieuwevaartbrug

– Het kruispunt Brusselsesteenweg / Vlaamsekaai – Keizervest, met oplevering in 2016. De keuzes voor de herinrichting van Vlaamsekaai & Keizervest blijken van bij aanvang achterhaald: voetgangers en fietsers uit de Viswijk krijgen niet de noodzakelijke verbindingen met handelsas Brusselsesteenweg. De keuze voor fietssuggestiestroken en smallere fietspaden dan voorheen is een zwaktebod. Hier bleven de ontwerpers uitgaan van intens autoverkeer, en deelden fietsers en voetgangers een restfractie toe. Dat bleek een vergissing: het autoverkeer vanuit de Dampoort naar de Brusselsesteenweg is “verdampt” en keerde niet terug. Daarentegen is de verbreding van de Scheldebrug op het kruispunt Brusselsesteenweg / R40 een zeer positieve verademing. Elke weggebruiker krijgt er een eigen plaats toebedeeld.

21dec16, Keizervest

– De aanpassing aan het kruispunt Heuvelpoort in functie van autodoorstroming bij het Circulatieplan met oplevering oktober 2016, leverde ook een aantal verbeteringen voor fietsers op. De fietsoversteek met verkeerslichten richting Sint-Pietersstation is grotendeels prima. Voordien was dit enkel kruispunt enkel “bruikbaar” door assertieve fietsers. De opstelruimte voor wachtende fietsers is helaas te klein, waardoor de wachtenden de flow fietsers richting Martelaarslaan blokkeren. Het wegvallen van afslaand autoverkeer naar de Overpoortstraat is een verademing. Ondanks dat blijft de Heuvelpoort voor fietsers en voetgangers een gevaarlijk punt.  Zo is er niet eens een zebrapad tussen de Charles de Kerchovelaan en de Hofbouwlaan. In de as Hofbouwlaan / Citadellaan worden fietsers vaak verrast door bussen die van de bushalte rechts inschuiven.

26apr19, Heuvelpoort

– Het kruispunt Kasteellaan / Heernislaan, met gedeeltelijke heraanleg Kasteellaan en Heernislaan en bestendiging van de oversteekplaats Gandastraat, oplevering oktober 2016. Hier was méér mogelijk. Zo verwachten we bij een dergelijke heraanleg dat alle aanliggende fietspaden verhoogd worden aangelegd, en in asfalt in plaats van klinkers. Verder is er bespaard op de plaatsing van de verkeerslichten aan de Gandastraat, waardoor auto’s vaak stilstaan voorbij de witte stopstreep, en dus de fietsoversteekplaats deels blokkeren (foto). Met de te verwachten fietsstromen wordt dat problematisch. De vlakheidsnorm werd er door de aannemer niet nauwgezet toegepast. Tot slot: op de as Kasteellaan (Stad) naar Kasteellaan (Gewest) is de gewenste fietslijn richting fietspad niet helder leesbaar, en misschien (?) in conflict met toeristenbussen uit de busparking naast de nieuwe fietstunnel. De wachttijd aan de oversteekplaats Gandastraat is te lang, de oversteektijd te kort. De lichtenregeling werkt niet cfr de principes van AWV: fietsers en voetgangers hebben tezelfdertijd rood.

01apr19, oversteekplaats Gandastraat

Maatregelen aan Sint-Lievenspoort en Bijlokehof in functie van autodoorstroming voor het Circulatieplan leverden ook voor fietsers verbeteringen op (maart 2017). Aan de Sint-Lievenspoort werd de overgang tussen rijweg en vrijliggend fietspad effen gemaakt copy conform de vlakheidsnorm.

27feb17, Keizervest

– De vele extra verkeerslichten op de Dampoort in functie van het Circulatieplan zijn een forse verbetering voor de verkeersveiligheid van àlle weggebruikers, en dus ook van de fietsveiligheid. Ondanks dat zijn er nog vele verbeteringen nodig, enerzijds om de capaciteit te verhogen, anderzijds om de Dampoort ook voor niet-assertieve fietsers haalbaar te maken. Wachtzones zijn soms problematisch klein. De Stad Gent was reeds in 1997 vragende partij voor verkeerslichten. Ondanks het ontbreken van verkeerslichten groeiden de voetgangers- en fietsstromen er. Een paar oversteken zonder verkeerslichten zijn nog niet geschikt voor niet-assertieve fietsers. Er is ook behoefte  aan grotere wachtzones. Het blijft wachten op een dure maar noodzakelijke ondertunneling van de autostroom.

11mei17, Dampoort

– Aan het STAM (Godshuizenlaan) en de bushalte op Einde Were (80 meter, augustus 2018) werden kleine stukken fietspad verhoogd aangelegd.

23apr19, Einde Were

– Tijdens een herasfalteringsweekend van de Dampoort in 2018 volgden extra aanpassingen op het kruispunt met de Dampoortstraat. Goed bedoeld, maar allesbehalve “state of the art”. Bizar: 10 jaar na het stopzetten van de exploitatie van de trolleybussen de Lijn heeft rondom de Dampoort nog veel trolleybusinfrastructuur staan (palen en leidingen). Wordt het geen tijd voor een grote kuis? Ook elders in Gent staan er nog palen midden op het voetpad.

08apr18, Dok Zuid / Dampoortstraat

Momenteel in uitvoering (sinds 3 april):

– De Sint-Lievenspoort krijgt een dubbelrichtingsfietsonderdoorgang van de B401, parallel met de Schelde, plus aanpassing van het kruispunt. Uit een parlementaire vraag: “Hierdoor verdwijnt op het kruispunt de fiets- en voetgangersoversteek over de op- en afrit van de B401. Door het verdwijnen van dit conflictpunt ontstaat er extra capaciteit voor het verkeer op de R40. Er zullen dan drie afslaande rijstroken beschikbaar zijn voor het verkeer komende uit de richting Dampoort en twee exclusieve rechtsafslagstroken voor het verkeer komende van de Heuvelpoort (door het verhoogd en deels op een uitkraging aanleggen van het fietspad langsheen deze afrit).” We vragen dat àlle oversteekplaatsen van de Sint-Lievenspoort voetgangers- en fietsvriendelijk worden. Fietsers en voetgangers hebben te weinig ruimte, zowel om te wachten als om over te steken. Door de hoge boordstenen gebruiken voetgangers vaak de fietsoversteken. Autoverkeer dat van de Dierentuinlaan wil afslaan naar Dampoort heeft op hetzelfde ogenblik groen als het fietsverkeer van en naar Ledeberg. Dat is levensgevaarlijk, voor menig fietsers een bijna-dood-ervaring.

09okt17, Sint-Lievenspoort

Daarnaast pleiten we om deze nieuwe onderdoorgang door een brug te verbinden met de andere Scheldeoever kant Ledeberg.

 

Toekomstmuziek

Wat bleef – voor zover ons bekend –  tot op vandaag in de pijplijn zitten?

de vervanging van de fietsoversteek Eendrachtstraat door een oversteek aan de Zalmstraat.

– de Verapazbrug (oorspronkelijk de Handelsdokbrug, dit is vermoedelijk de enige brug die nog voor zijn aanleg reeds twee namen had) tussen Muidelaan en Koopvaardijlaan.Daarbij hoort het verleggen van de R40 van Dok Noord / Stapelplein / Dok Zuid naar Afrikalaan / Koopvaardijlaan. Aangekondigd eind 20e eeuw, aanvang werken momenteel aangekondigd voor 2020. We blijven pleiten voor een 100% conflictvrij kruispunt met de Afrikalaan, en haakse oversteken met de tramsporen.

– de renovatie/aanpassing van de onderdoorgang onder de Rooigemlaan van de Leiekaai naar Malem

03jun14, Leiekaai

– een verbinding tussen het tweerichtingsfietspad op de Antwerpsesteenweg en de Kleindokkaai

– de integrale heraanleg van de Dampoort, steeds aangekondigd als het vervolg op de Handelsdokbrug, alias Verapazbrug.

– een autotunnel onder de Heuvelpoort.

– de aanpak van de fietspadloze Tolhuisbrug.

1apr08, Tolhuisbrug

– de realisatie van de stadsboulevard.

 

Gent en water

Gent, een complexe stad met veel waterlopen

De R40 is één van de ruggegraten van de Gentse mobiliteit. Alle weggebruikers komen er samen: voetgangers, fietsers, auto’s en vrachtwagens, bussen en trams. Maar ook de schippers mogen we niet vergeten. De R40 duikt tot 9 maal over rivieren of kanalen:

  • Dampoort: De Pauwvertakking
  • Keizerpoort: Visserij en Achtervisserij
  • Terplaten: Muinkschelde
  • Ijzerlaan: Leie
  • Brugsepoort: Leiearm
  • Jozef Guislainbrug: Kanaal Gent-Oostende
  • Rabot: Wondelgembrug, Gaardeniersbrug en Tolhuisbrug over het Verbindingskanaal

Op de Vlaamsekaai ligt de R40 zelfs op een soort brugstructuur. Wil dat zeggen dat de Schelde hier deels onder loopt? De aanwezigheid van het vele water maakte en maakt de Gentse mobiliteit tot een hoogst complexe aangelegenheid. Bruggen en tunnels zijn duur, en qua wegprofiel moeilijker aan te passen dan gewone wegen. Mede daarom vragen we dat alle toekomstige “kunstwerken” (bruggen en tunnels) qua fietsinfrastructuur toekomstgericht breed worden ontworpen.

Het water gaf natuurlijk ook kansen. Dankzij die rivieren en kanalen waren er mogelijkheden om fietsers en voetgangers eigen paden te geven onder de R40 door. Een overzicht:

  • De onderdoorgang onder de Rooigemlaan langs de Leiearmverbindt de Leiekaai met Malem. Ze is de oudste onderdoorgang, en wacht op een 21eeeuwse renovatie.
  • Fietsstraat Bijlokekaai gaat langs de Leie onder de Jan Palfijnbrug naar de Henleykaai (gebouwd voor 2000).
11mei17, Bijlokekaai
  • Onder de Jozef Guislainbrug loopt links én rechts van het kanaal een fietsonderdoorgang (gebouwd voor 2000). Op de centrum-oever kunnen fietsers de Groendreef blijven volgen. De overzijde is allesbehalve optimaal. De aansluiting met de onderdoorgang van de Nieuwevaartbrug is een stap voorwaarts.
23nov14, 12u30, Palinghuizen
  • Fietsstraat Visserij gaat onder het R40-viaduct van de Vlaamsekaai naadloos over in de twee Keizerparkbruggen (start bouw: 2007) over de Schelde.
07nov16, Keizerpark
  • Fietsstraat Isabellakaai werd begin 2014 onder Ter Platenbrug verbonden met de Stropkaai. Ze volgt de Muinkschelde.
  • Het dubbelrichtingsfietspad Nieuwevaart gaat sinds 2017 onder de Nieuwevaartbrug richting Palinghuizen en de onderdoorgang van de Guislainbrug.

De mogelijkheden om onder de R40 te duiken zijn ondertussen bijna uitgeput. Naast (en dankzij) de ongebruikte trambrug over het Verbindingskanaal (naar de nog niet gebouwde stelplaats van De Lijn op de Wondelgemse Meersen) ligt sinds 2010 een fietsbrug die Wondelgem verbindt met de Blaisantvest.

13sep09, 17u33, Nieuwevaart

Bijna alle andere fietsoversteekplaatsen zijn lichtengeregeld. In de zone tussen Verbindingskanaal en Dampoort is dat niet zo. Een blinde vlek.

11jun13, 10u55, Dok Noord

Verkeerslichten

De rode loper voor dwarsende fietsers en voetgangers

De verkeerslichten op de R40 zijn er in alle mogelijke opstellingen, van basic eenvoudig tot hoogst complex. Ze hebben één zaak gemeen: ze zijn technologisch verouderd. De aansturing èn de programmatie van de lichten gebeurt op een 20eeeuwse manier: via schakelkasten naast de weg. Het maakt het omslachtig en log om veranderingen door te voeren, en die worden daarenboven niet altijd correct uitgevoerd. Zo bleek in de voorbereiding op het Circulatieplan dat een aantal lichten niet functioneerden zoals gevraagd / verwacht.

De programmatie van verkeerslichten is uiterst complex. Wie de verkeerslichten op de R40 affietst, ziet hoe verschillend deze kruispunten kunnen zijn. Vaak zijn het kruispunten met méér dan de “standaard” twee wegen die elkaar kruisen. Soms is er zelfs tramverkeer bij betrokken. En zelfs de lichten aan Wondelgembrug horen erbij. In totaal zijn er op de R40 30 kruispuntcomplexen of oversteekplaatsen waar verkeerslichten draaien. Dat zijn:

  • Dampoort
  • Gandastraat / Kasteellaan
  • Kasteellaan / Heernislaan
  • Forelstraat /Heernislaan
  • Jan Delvinlaan / Vlaamsekaai
  • Brusselsepoort
  • Sint-Lievenspoort
  • Tentoonstellingslaan / Sint-Lievenslaan
  • Heuvelpoort
  • Kunstlaan
  • Kortrijksepoort
  • Voetgangersoversteek Bijlokekaai
  • Bijlokehof
  • Bernard Spaelaan
  • Rozemarijnstraat
  • Ekkergem
  • Nieuwewandeling
  • Drongensesteenweg
  • Voetgangersoversteek Peerstraat
  • Brugsesteenweg
  • Voetgangersoversteek Groendreef
  • Guislainbrug / Palinghuizen
  • Palinghuizen / Nieuwevaartbrug
  • Elyzeese Velden / Gebroeders De Smetstraat
  • Fietsoversteek Nieuwevaart
  • Wondelgembrug
  • Tolhuis
  • Tramoversteek Muidelaan
  • Voormuide
  • Stapelplein
05mei14, 14u18, Tolhuis

Op deze 30 kruispuntcomplexen telden we drie- à vierhonderd zwart-gele palen met verkeerslichten. Elk kruispunt vraagt een zeer specifieke programmatie, met bijhorende keuzes die gemaakt moeten worden. De wacht- en oversteektijden voor voetgangers en fietsers zijn belangrijke factoren in de barrièrewerking van de R40. In het Circulatieplan stond dat de oversteektijd op de R40 voor voetgangers en fietsers desnoods ondergeschikt was aan de doorstroming van het autoverkeer. Nu het Circulatieplan verteerd is vragen we om de noden te herbekijken in functie van de nieuwe verkeersstromen. De commerciële snelheid van de Lijn is door het plan erop vooruit gegaan. Aangepaste verkeerslichten zouden nu de nu al gestegen commerciële snelheid van de Lijn nóg verbeteren. We zijn medebepleiters van het slimmer en digitaal sturen van onze mobiliteit. Te beginnen met de verkeerslichten! 

Wij vragen:

*Maak snel werk van een transitie van verkeerslichtentechnieken op de R40. In onze visie komen àlle Gentse verkeerslichten onder 1 hoofdcomputer (Nu worden alle verkeerslichten op de R40 aangestuurd door de Vlaamse Gemeenschap). State of the art verkeerslichten zijn van groot belang om de barrièrewerking van de automuur R40 te neutraliseren. Enkel door hierin te investeren kan je een degelijke modal shift aansturen. Fietsers en voetgangers tussen centrumstad en randwijken & buurgemeentes (de dwarsende fietsers) verlangen veiligheid èn comfort (lees: korte wachttijden). Het succes van de onderdoorgangen is hiervan de perfecte illustratie. Infrastructuur trekt gebruikers aan, alwéér.

In de Mobiliteitsbrief nummer 179, mei 2017 lazen we dat er in Antwerpen gewerkt wordt aan een supercomputer. Wat de Vlaamse Gemeenschap in Antwerpen kan, kan ze elders ook. Gent verdient dit ook.

*Maak zo van de R40 een slimme weg, met slimme, centraal gestuurde verkeerslichten, en met non-stop aandacht voor àlle kruispunten en oversteekplaatsen.

Daar zal iedereen beter van worden: èn de Lijn, èn voetgangers en fietsers, èn autoverkeer, en hulpdiensten.

Slimme mobiliteit, vele voordelen

Flexibel handelen: Je kan veel flexibeler inspelen op afwijkende situaties zoals werken, ongevallen, betogingen, een ramp,…

Flexibel monitoren: Je kan veel flexibeler evoluties in stromen opvolgen.

Flexibel aanpassen: Je kan veel flexibeler kleine seconden-aanpassingen doen.

Kostenbesparend: Je bespaart op kosten (gedaan met firma’s die in een camionet moeten stappen om in die kasten aanpassingen te maken).

* Net als in 2017 vragen we dat de wachttijd voor voetgangers en fietsers kort is.
De oversteektijden moeten haalbaar zijn voor alle voetgangers en fietsers.

* De R40 heeft een intens autoverkeer. Een aantal voetgangers- en fietsoversteekplaatsen zijn niet met verkeerslichten uitgerust. Wij pleiten om die oversteekplaatsen allemaal snel van verkeerslichten te voorzien.
De verbinding tussen de Bataviabrug en Doornzelestraat is hier het meest prangende voorbeeld van. Niet-assertieve fietsers (bejaarden, schoolkinderen) hebben dit dringend nodig.

 

De bewoners en de gebruikers van de R40.

Het is te gek voor woorden dat mensen die vlakbij de ring wonen (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat) niet naar het centrum mogen fietsen. Je treft deze mensen dubbel: ze krijgen grote auto- of tramstromen te slikken, maar worden verplicht om via een grote omweg richting het centrum of richting de ring te fietsen.

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen publiceerde Fietsersbond Gent deze wenslijst met drie topprioriteiten.

Prioriteit nummer één:

“De mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.”

Mensen willen pas fietsen als het veilig kan maar dit vraagt helaas nog véél werk. Een voorbeeld? Op de fietspadloze Heernislaan fietsen de bewoners en hun bezoekers op het voetpad, en wie zal hen dit afraden?

Onze suggesties:

1. Maak de R40 ook voor fietsers rond.
De fietspadlozezone’s van de ring zijn bekend (Palinghuizen, Tolhuisbrug, Heernislaan). Fietssuggestiestroken op een ringweg zijn not done. Een ringweg met intens autoverkeer vereist verhoogde fietspaden, liefst afgescheiden van de autoweg.

 

15mei14, 07u35, Heernislaan

Kortom: de filosofie die begin deze eeuw reeds toegepast werd op kruispunten moet doorgetrokken worden naar de fietspaden tussen de kruispunten. De Gasmeterlaan en Nieuwevaart voldoen aan die vraag.

23nov14, 12u41, Gasmeterlaan

2. Pas de ribbeltechniek toe, en voeg afstand toe: In afwachting van de ombouw van aanliggende verlaagde naar verhoogde fietspaden vragen we om op de R40 bij alle belijning tussen autoweg en fietspad de ribbeltechniek te plaatsen, met een zo groot mogelijke afstand tussen autoweg en fietspad.

3. Tweerichtingsverkeer: Voer tweerichtingsfietsverkeer in in àlle straten binnen de R40 (Rozemarijnstraat, Hector Van Wittenbergestraat, Kortrijksepoortstraat, Dampoortstraat). Fietsers laten omrijden via de R40 is niet gepast. Eenvormige regelgeving cfr. zone 30 binnen de R40 werkt.

14okt11, 16u35, Rozemarijnstraat

4. Haakse parkeerplaatsen: haal fietspaden weg tussen de rijweg en haakse parkeerplaatsen. Leg de fietspaden tussen de haakse parkeerplaatsen en het voetpad. Wacht hiermee niet op een integrale heraanleg van muur tot muur, want dan zijn we vermoedelijk vertrokken voor wachttijden zoals de Verapazbrug.

5. Geef fietsers de ruimte:  op een aantal wegen die aantakken op de R40, bijvoorbeeld de Brugsesteenweg, is er geen ruimte voor fietsers, waardoor fietsers de veiligheid van het voetpad opzoeken. Geef al die wegen ook fietspaden.

 

 

Conclusie

De R40 is een complexe en intens gebruikte verkeersader voor àlle vervoersmodi. We vragen dat àlle modi een optimale zorg krijgen. Dat kan in eerste instantie door een snelle uitrol van intelligente verkeerslichten, en de plaatsing van extra lichten. Er moet werk gemaakt worden van conflictvrije kruispunten, de moordstrookjes op de ring moeten verdwijnen en de doorstroming voor allen geoptimaliseerd.    Met onze prioriteit nummer 1 voorop: de mogelijkheid voor èlke Gentenaar om veilig en comfortabel van en naar huis te fietsen, ook zij die op de R40 wonen.

Moet kunnen, toch?

                                                    ——————————

Noot: we beperkten ons tot de R40. De bypass Nieuwewandeling / Begijnhoflaan / Opgeëistenlaan, Blaisantvest is een ander verhaal. Veel van wat we hier voorstellen is perfect toepasbaar op àlle Gewestwegen.

Uitnodiging

24 april 2019

Agentschap Wegen en Verkeer beheert alle verkeerslichten op de kleine ring R40.
Op sommige kruispunten trekken ze momenteel de aandacht op de drukknoppen:

23apr19, Nieuwevaartbrug

Met zekere verbazing keek ik naar het verkeerslicht dat me nog nooit opgevallen was:

23apr19, Nieuwevaartbrug / Palinghuizen.

De pijl is een soort van uitnodiging: “kom duw op mij”.
Aan de verkeerslichten Gandastraat / Kasteellaan hing er geen pijl, en duurde het vanavond rond 22 uur na de druk op de knop een minuut voordat het groen werd.
Daarna krijgen zowel voetgangers als fietsers 12 seconden groen.
Donderdag gaat de aansluitende tunnel onder de Dampoorsporen open.

07apr19, Kasteellaan / Dampoortfietstunnel


Het zou me verbazen mocht deze lichtenregeling tegen dan niet aangepast zijn aan de te verwachten grote fietsersstroom.

Volgende week donderdag is het 25 april.
Dan opent de fietstunnel onder de Dampoorttreinsporen officiëel zijn “deuren”.
Daarna is het zondag 28 april.
Dan is er om 14u vanop de Vrijdagsmarkt een Critical Mass XL, een fietstocht langs de 13 kilometer lange kleine ring, met als eindpunt een collectieve duik in de nagelnieuwe de fietstunnel. (het Facebookevent staat hier, meer details leest u op vrijdag 26 april op Fietsbult)

Op 25 april krijgt Sint-Amandsberg een zesde doorbraak onder de spoorlijn Gent-Antwerpen richting Gent.
Kwisvraag: waar zijn die vijf bestaande doorgangen?
– Jan Delvinlaan.
– Forelstraat
– de vier Dampoortbogen
– Een werktunneltje tussen Spijkstraat (?) en Koopvaardijlaan
– Hogeweg
De verwachting is dat deze fietstunnel snel een grote stroom fietsers zal aantrekken.
Hopelijk zijn de verkeerslichten aan de Kasteellaan / Gandastraat hierop voorzien.

Het voelt een beetje bizar dat de nieuwe pijl aan Dampoortstation wijst naar Gent Centrum en Gentbrugge, en niet naar Sint-Amandsberg:

15apr19, Dampoortstation

Dat komt omdat het tunneltje uitkomt op het snijpunt van een uiterste hoek van Gent (het eerste deel van de Dendermondsesteenweg is 9000 Gent), en de meest Zuidelijke wijken van Sint-Amandsberg rondom Dendermondsesteenweg (met postcode 9040).
Gentbrugge kan je bereiken via de as Bijgaardepark – Denderlaan – Jan Delvinlaan – Vlaamsekaai – Saskes, of via de oversteek aan de Gandastraat, en zo verder via Kasteellaan en Eendrachtstraat naar de Saskes.

Tussen alle fietstallingen, en knal op de fietsroute naar de fietstunnel naar Gentbrugge en Gent Centrum zit er nog een kleine autoparking-enclave met 20 à 30 plaatsen:

15apr19, Dampoortparking


Zou dat de bedoeling zijn?

15apr19, Dampoortparking

15apr19, Dampoortparking

In de hoek van het terrein ligt nog een stapel fietsstallingsdaken stof te vergaren / te wachten op een locatie.
Mogen we hopen dat die hier opgebouwd worden?

15apr19, Dampoortparking

Nog een Dampoortstallingsnieuwtje: op 3 mei wordt er een electriciteitsleiding gelegd voor een toekomstige nieuwe stek van de Fietsambassade.
Daarom moeten flink wat fietsstallingen tijdelijk ontruimd worden, vermoedelijk voor korte tijd.
De stallingen zelf zouden blijven staan.

15apr19, Dampoortparking


Wie de oude “tijdelijke” barakken, ooit geplaatst door Max Mobiel, qua comfort en isolatie van naderbij bekijkt weet dat ze (hoogst) dringend mogen vervangen worden.
Het grappige Nie neute, nie pleuje-bord dat er zaterdagavond nog stond is er helaas niet meer te vinden:

13apr19, Dampoortparking

Heb je dat ook?
Dat als er iets plaats vindt waar je eigenlijk héél héél blij zou moeten mee zijn, dat dan eerst de ergernis uit het rotte verleden naar boven spuit?
Dat je jezelf bijna moet verplichten om blij te zijn?
Dat lukt meestal pas als de frustratie over wat niet was plaats ruimt voor de blijdschap over de andere toekomst.
Ik heb dat soms.

De schop die de grond raakt is het belangrijkste moment om van een gevaarlijk punt iets anders te maken.
De openstelling is het tweede belangrijkste moment.
Vorige week ging de schop in de grond.
Pas dan weet je dat er hoop is.
Tot aan de opening van de onderdoorgang onder de autostrade B401 is de Sint-Lievenspoort één van de ergste stadsmuren, waar fietsers en voetgangers oversteken op eigen risico.
Het is dè plek bij uitstek waar bleek dat de Vlaamse overheid de auto centraal bleef stellen in haar mobiliteitsbeleid.
Waar bleek dat verkeerslichtenbeleid een restant was uit de vorige eeuw, zonder middelen, en zonder mankracht.
Een middelgrote Nederlandse stad als Maastricht heeft méér kruispunt- en verkeerslichtenambtenaren in dienst dan de Vlaamse Overheid voor zijn ganse grondgebied.
Als er in Vlaanderen vergaderd wordt over de herinrichting van een kruispunt, dan is zonder een verkeerslichtenspecialist aan tafel.
Waar automobilisten luid claxoneerden naar overstekende fietsers, en waar je het ze niet eens kwalijk kon nemen omdat hun blik enkel het tweede licht op rood kon zien, en niet het eerste licht, dat voor fietsers op groen stond.
Waar de palen herschilderen in geel en zwart een prioriteit was.

Genoeg!
De schop zit in de grond, en daar ben ik blij om.
De helse oversteek van de Sint-Lievenspoort krijgt een onderdoorgang.
Vanaf dan fietsen we onder de hel.
Daarna is het hopelijk de beurt aan de hel van het Tolhuis.

05apr19, Sint-Lievenslaan

05apr19, Sint-Lievenslaan

05apr19, Sint-Lievenslaan

05apr19, Sint-Lievenslaan

05apr19, Bovenschelde

05apr19, Bovenschelde

05apr19, Sint-Lievenslaan / Bovenschelde

05apr19, Bovenschelde

05apr19, Bovenschelde / Sint-Lievenslaan

05apr19, Bovenschelde

Hier blijft het wachten op een verhoogd tweerichtingsfietspad. Er is plaats zat:

05apr19, Bellevue

05apr19, Keizervest

05apr19, Bovenschelde, kant Keizervest

Conflictpresentatie

5 april 2019

Kristof is een nieuwe stem op Fietsbult.
Veel leesgenot!

Vorig jaar ging ik naar een infoavond waarop de voorontwerpplannen werden getoond voor de heraanleg van de Alfons Braeckmanlaan. Ik hoorde daar voor het eerst de term “conflictpresentatie”. Afgaande op de naam en op de plannen die ik zag leidde ik af dat men kruisende weggebruikers (bijvoorbeeld fietsers die een weg met auto’s kruisen) via de weginrichting doet vertragen of stoppen, en wel op zo’n manier dat men elkaar makkelijk in het blikveld krijgt. Met andere woorden: het ‘conflict’ (de kruising) wordt duidelijk gepresenteerd aan de ‘conflicterende’ weggebruikers.

Ik moet steeds terugdenken aan deze term wanneer ik ter hoogte van het UZ de Zwijnaardsesteenweg kruis om de De Pintelaan in te rijden.

20190326_084937.jpg

Na het oversteken van de Zwijnaardsesteenweg volgt er een paar luttele meters fietspad waarna je de rijweg moet kruisen om op het hobbelige klinkerfietspad tussen de bomen te komen. De voorrangssituatie is mij hier niet volledig duidelijk; ik vermoed dat het autoverkeer voorrang heeft, tenzij hier de voorrang van rechts geldt. In ieder geval, als fietser moet je quasi achterom  kijken om te zien of er een auto aankomt. Dat lijkt me een conflictpresentatie voor mensen met een soepele nek. Er zijn dan ook wel wat fietsers (die misschien net als ik een wat stijvere nek hebben) die de vlucht vooruit nemen, een paar meters op de rijweg rijden en links het fietspad oprijden.

20190326_085059.jpg

Dat is ook niet geheel onlogisch. Als je aan de Zwijnaardsesteenweg voor het rood stond is de kans groot dat, wanneer het licht op groen springt, zich ook een rij auto’s op gang trekt die je eerst moet laten passeren vooraleer je kunt oversteken.

Misschien was het beter geweest die eerste paar meters om te vormen tot een stukje fietsstraat?

Een nog moeilijker geval van conflictpresentatie doet zich voor op een eerder stuk van mijn woon-werktraject, namelijk waar de Nijverheidskaai uitkomt op de Waterkluiskaai, ter hoogte van Gentbrugge-brug.

20190212_083543.jpg

20190212_083239.jpg

Komende van Gentbrugge-brug is het soms een huzarenstuk om het fietspad langs de Schelde op te rijden. Hier ontbreekt zelfs een visuele oversteekstrook. Achteropkomende auto’s proberen je soms nog in te halen in de bocht en het is uitkijken voor tegenliggend verkeer dat van achter de bocht komt (en soms nog eens de bocht afsnijdt). Ook hier kiezen vele fietsers voor de assertieve aanpak: rijden in het midden van de rijstrook zodat achterliggende wagens hen tenminste al niet kunnen inhalen.

20190212_083553.jpg

20190212_083243.jpg

Al helemaal te gek vind ik de oversteek voor wie al op de Waterkluiskaai rijdt, komende van Gentbrugge-brug en de oversteek wil wagen naar het fietspad.

20190212_083428.jpg

Daar trotseert de dappere fietser immers 3 autostromen: de achterliggende, de tegenkomende, alsook auto’s die vanuit de Nijverheidskaai linksaf draaien (en jou de voorrang soms afsnijden). Qua conflictpresentatie had dat beter gekund.

De buurvrouw

3 april 2019

Op weg naar huis staat links in de verte een ziekenwagen dwars over de weg.
Het zal toch niet waar zijn?
Doet de Dampoort alweer haar rotte reputatie “eer” aan?
Naar huis, of toch even passeren?
Een witte 4×4 van een duur Duits merk met een dure nummerplaat staat voorbij het het kruispunt, iets verderop.
Schuin.
Een vrouw wordt door ambulanciers verzorgd.

02apr19, Antwerpenplein

Hoe zou het haar zijn?
Op HLN.be wordt de chauffeur geprezen omdat hij geen vluchtmisdrijf pleegde.

02apr19, Antwerpenplein

Maar ik ken dat kapsel… en die jas… het is precies een buurvrouw uit de straat…
Jawel ze is het.
Dju!

Dag mevrouw, hoe is het?
Oh, zijdet gij?
Gaat het?
Geen pijn pijn aan uw hoofd?
Mijn hoofd is goed, maar zovéél zéér aan mijn been!
Hij – den dienen daar- kwam veel te rap van de Dampoort, en hij had mijn achterwiel mee!

Zal ik uw man verwittigen?
Jaaaa, want hij neemt zijn telefoon niet op.
Zeg me nog eens uw huisnummer?
…… Ja, en zegt hem dat ik mijn papieren niet mee heb.
Mijn been doe zo zeer.

Het been is ingepakt.
Een ambulancier brengt haar hoofd omhoog, waarbij ze roept van de pijn.
Naar welk ziekenhuis wordt mevrouw gebracht?
Ik woon in haar straat, en zal haar man verwittigen.
Sint-Lukas.
De politie arriveert.

Ik breng mijn fiets naar huis, omhels mijn teerbeminde -die naar haar werk vertrekt- een paar seconden langer dan bij andere thuiskomsten, vertel haar nog snel het verhaal, stap naar het huis van de buurvrouw, en vind de man niet thuis.
Ook de directe buren kunnen me niet helpen.
10 à 20 minuten later zie ik hem wel, hij komt dan net met per fiets terug van het kruispunt.
Ik vraag of er overtreden snelheid in het spel was?
Hij reageert innemend en rustig: “Ik ken de omstandigheden niet, laat ons afwachten.”

Ik ga naar huis, eet, en zet de tv aan.
Het is De afspraak, bekijk het hier.
Het gaat over Brussel.
Maar even vaak over de rest van het land.

02feb19, De Afspraak


Daar vallen zinnen als:
– Autodoorstroming is belangrijker dan verkeersveiligheid.
– Het gaat over hoe wij als maatschappij onze stad, onze samenleving inrichten.
– Met de groei van onze steden moeten we gewoon het autoverkeer gaan beperken.
– Over 50 jaar kijken we terug naar deze tijd, en kunnen mensen zich niet voorstellen hoe roekeloos we met onze kinderen, met onze infrastructuur zijn omgegaan.
– Het is niet omdat je op een fiets zit dat je een heilige bent.
– Het ISA-systeem geeft aan als je te snel rijdt.
– Apparatuur om te verkennen, om te zien of er voetgangers zijn, kosten héél kleine bedragen; daar kan een sierstrip op een auto een veelvoud van zijn.
– Waarom kan je een auto kopen die 300 kilometer per uur kan rijden?
– Het enige alternatieve politieke objectief is nul verkeersdoden.
– Hoffelijkheid is iets ontzettend belangrijk.
– De politiek van de hoffelijkheid kan moeilijk rechtstreeks geimplementereerd worden in de geesten van de mensen. Je moet het doen via de ruimtelijke infrastructuur, politietoezicht en technologie in de auto’s. Hopelijk krijg je zo de hoffelijkheid.

Buurvrouw is een niet assertieve fietser.
Steeds op haar hoede.
Steeds traag.
Vaak zie ik haar te voet oversteken.
En toch…
Ze leeft nog, en daar ben ik blij om.

18 na 1.
Buurman mailt.
Ben net terug van het ziekenhuis.
B stelt het relatief goed.
Ze heeft wel een complexe breuk van het bovenbeen.
Voorlopig hangen er gewichten aan en normaal wordt ze morgen geopereerd.

Had ISA dit ongeval kunnen voorkomen?

%d bloggers liken dit: