Mental shift

Er wordt vaak gesproken over de modal shift. Dan gaat het over verandering in mobiliteitsgedrag. De mental shift is even belangrijk, zeker bij professionele chauffeurs.  Deze week nog kregen we bericht van een politieauto die in fietsstraat Coupure niet achter de fietsers bleef, maar voorbijstak. Van professionals mag je professioneel gedrag verwachten. Zij hebben de voorbeeldfunctie. Aannemers horen daar ook bij. Bizar en onthutsend hoe personeel van aannemers anno 2020 nog steeds op fietspaden parkeert, zelfs op fietspaden die ze de maanden ervoor zelf legden en schilderden.  Terwijl vlak ernaast – op dezelfde foto- er een werfparking ligt. Terwijl ze vlakbij werken aan een nagelnieuw fietspad. Terwijl er in de spits honderden fietsers passeren. Groot en klein.

05okt20, Rozebroekslag

Los van de wet: zo’n onprofessioneel gedrag is doodzonde. Tot er iets fataals gebeurt. Dan is het plots onvergeefijk, wat wil zeggen: onmogelijk om nog te vergeven. Dan blijft de schaduw er voor altijd.

05okt20, Rozebroekslag

Vooruit (2)

Soms vraagt een mens zich af: waarom gaat dat hier niet vooruit? Dan heb ik het over wegenwerven. De waarheid is vaak: aannemer x heeft (te) veel werken aangenomen (om goed te zijn), en probeert als een volleerde jongleur zijn mensen te spreiden over de verschillende werven. Een aannemer is zelden gefocust op het zo tijdsefficiënt mogelijk werken voor de buurt, of voor de weggebruikers.  Of om de omleidingshinder voor u en vele anderen op een snelle manier op te heffen. Dat zie je enkel bij autostradewerven.

Toegegeven: er zijn veel externe factoren zoals de weersomstandigheden of leveranciers die planningen verstoren en complex maken. Vandaag hoorde ik nog het verhaal van de plaatsing van een fietsbrug over een spoorlijn. Toen de immense kraan op zijn plaats stond bleek ze niet te funtioneren zoals het hoort: ze kon niet roteren. Een andere kraan mocht als exceptioneel transport in het weekend niet zonder vergunning de weg op. Gelukkig lukte het om de vergunningen op een zaterdag toch te regelen, en gelukkig was Infrabel soepel om dit werk ook op zondag toe te laten. Dat kon doordat Infrabel dat weekend nog andere werken aan die spoorlijn ingepland had. Eind goed al goed dus…

Wat zou er hier aan de hand zijn? Een mooi, nieuw fietspad ligt afgesloten te wachten op de fietsers. Of is het omgekeerd?

09sep20, Rozebroekslag
09sep20, Rozebroekslag
09sep20, Rozebroekslag

Er zit flink veel fietsverkeer op het smalle omleidingspad doorheen het park.

09sep20, Rozebroekenpark

9 dagen later: same story.

17sep20, Rozebroekslag

Een buurtbewoner klaagt: Het gaat niet vooruit. Ik heb al drie mails naar Farys gestuurd, zonder antwoord.

17sep20, Rozebroekslag

Dat maakt een mens nieuwsgierig.  Soms is het geen planningsprobleem, maar iets anders. Iets met een b en een lunder. Zoals deze:

17sep20, Rozebroekslag
17sep20, Rozebroekslag

Op zo’n moment hoop je dat dit niet goedgekeurd geraakt. Wat het geval was:

03okt20, Rozebroekslag
03okt20, Rozebroekslag

Vandaag werd het asfalt gegoten.  Ik vroeg een buurvrouw van de werf wanneer haar straat klaar zou zijn. Haar antwoord: nooit, denk ik. Het asfalt was nog warm, dus bleef ik aan de kant:

05okt20, Rozebroekslag

Eén van de acht putdeksels had last van krampen:

05okt20, Rozebroekslag
05okt20, Rozebroekslag

Het visuele doet er niet toe. Zolang ze veilig aan de gas kunnen, en zolang kinderen hier veilig overheen kunnen fietsen is het ok.

En ik weet het: dit was (en is) een werf die de volledige buurt (tot in de Heiveldstraat), fietsers èn automobilisten te lang heeft doen omrijden op een manier die zeer kantje boordje was.

Ook dit asfalt is ondertussen gegoten:

03okt20, Victor Braeckmanlaan

Jammer dat dit stukje moordstrookje op deze gewestweg niet in één beweging vervangen werd door een aanliggend verhoogd fietspad naast het voetpad. Een gemiste kans.

03okt20, Victor Braeckmanlaan

Is het nu 5 à 15 jaar wachten tot deze laan integraal heraangelegd wordt? Of kan het sneller?

Nog een tip voor de stad, ik vermoed: de Groendienst.  Deze oldscool paaltjes op het oude pad verliezen hun functie, en zijn dus zonder nut:

17sep20, Rozebroekslag

Is het geen idee om die weg te halen voordat deze fietsas weer in zijn volle drukte in gebruik genomen wordt? Dat is alweer een omleiding uitgespaard. Graag gedaan!

Werfnieuws: Onderdoorgang Drongensesteenweg

De werken aan de onderdoorgang aan de Drongensesteenweg waar deze het Westerringspoor / F-route F400 kruist zijn intussen goed van start gegaan. We verheugen ons op de afwerking van deze missing link.

Via lokale omleidingen wordt de doorgang voor fietsers gegarandeerd. We kregen verschillende e-mails over de omleidingen en bekeken zelf de situatie ter plaatse.

Luc DR kwam uit de Bourgoyen en kon vlot zijn weg vervolgen richting Watersportbaan: “Voor mij is alvast de omleiding voor de fietsers een dikke duim omhoog waard.👍”

Ook komende van de Watersportbaan is duidelijk aangeduid waar je heen moet. Het is alleen spijtig dat deze borden geplaatst zijn aan het einde van het Alice Béviairepad, dat afgesloten is voor de werken. Fietsers die de omleiding volgen komen uit de Nadine Crappéstraat, waar we geen wegwijzers gevonden hebben.

Roland fietste van Gent naar Drongen en had een minder goede ervaring. Fietsers moeten hier, als de auto’s afbuigen, nog even rechts van de weg blijven tot aan de werfverkeerslichten en daar oversteken:

Toen Roland er passeerde was dat echter nogal moeilijk:

De obstakels zijn na zijn melding gelukkig verwijderd:

Maar fietsers worden nog steeds geacht een overtreding te begaan tegen het verkeersbord D1 (witte pijl op rond, blauw bord). Daarna komt de oversteekplaats met werfverkeerslichten, maar eerst nog een twijfelachtige combinatie van verkeersborden C3 en een soort hybride C11/C19.

Vergis je niet: de oversteek tot aan het eerste verkeerslicht (voor fietsers) ligt nog volledig in de werfzone en mag je oversteken als het op rood staat. Het springt immers pas op groen als je duwt op de bedelknop, die op dat eerste verkeerslicht staat:

Wel positief: het gaat om een echte drukknop van een voldoende groot formaat, waardoor je ze zonder moeite met je elleboog kan indrukken, en ze is zo ingesteld dat je al binnen een tiental seconden groen krijgt.

Hierna komt een erg scherpe bocht naar rechts (zeker als ook het zebrapad in gebruik is), maar dan bereik je het deel dat in de brochure over de werken beschreven werd als volgt:

Het fietsverkeer parallel met de Drongensesteenweg verloopt tijdens de werken op een tijdelijk breed dubbelrichtingsfietspad.

Joepie! Alhoewel… Met de rolmeter in de hand bleek het dubbelrichtingsfietspad 125 cm breed te zijn, op sommige plaatsen nog beperkt door de aanwezigheid van signalisatie. Hier kom je beter geen tegenligger tegen, laat staan één met een bakfiets of fietskar, of terwijl je nog op de oversteekplaats staat en het licht voor de auto’s weer op groen springt. De beschikbare ruimte is uiteraard beperkt, maar dit is een zwaktebod.

De volgende pijl wijst de Nadine Crappéstraat in, al moet een fietser hier rechtdoor rijden.

Het is dan ook weinig verrassend dat niet alle fietsers de uitgewerkte route weten te vinden en tussen de auto’s terechtkomen:

Fietsers vanuit Drongen, ten slotte, krijgen wel weer goede signalisatie. Richting R40 kunnen ze hun gewone route volgen; richting Bourgoyen steken ze aan de eerste verkeerslichten over en kunnen het bestaande fietspad tegen de richting in volgen tot aan de Boerse Poort. Dit is ook vrij smal, maar gezien de vrije ruimte aan beide kanten is er minder schrikafstand nodig.

Vroeger merkten we regelmatig dat fietsers helemaal vergeten werden bij de planning van wegenwerken en hun eigen weg maar moesten zoeken. De positieve evolutie op dat vlak stellen we zeer op prijs. We merken echter wel op dat de signalisatie ter plaatse en de maatvoering vaak wel nog beter kunnen. We hopen dat daarin in de nabije toekomst ook grote stappen vooruit kunnen gezet worden en dat fietsers niet alleen in de theorie maar ook in de praktijk veilig en vlot langs wegenwerken kunnen passeren. Er staan de komende jaren immers nog heel wat grote en belangrijke werven op stapel.

Kroniek van verandering

7 febuari 2013. Iris Aper, 21 jaar, sterft na een aanrijding door een dronken automobilist.

7 maart 2013. Fietsersbond Gent organiseert een dodenwake. Zoveel verdriet, zoveel machteloosheid. Ook in 2020 brengen de ouders van Iris af en toe bloemen naar de ghostbike op het Graaf Van Vlaanderenplein.

April 2013: kersvers schepen Filip Watteeuw beslist met het Gentse stadsbestuur om in te grijpen, en het autoverkeer te bannen van het Woodrow Wilsonplein.  Het plein was in de schoolspitsuren (net op de drukste uren van het fietsverkeer) verworden tot een autoparking met bijhorende file, vooral met auto’s van ouders van leerlingen van het Sint-Barbaracollege in de Savaanstraat.

14maa13, 12u21, Woodrow Wilsonplein

Juni 2013: de meningen op het Sint-Barbaracollege zijn verdeeld. Er lopen twee petities. Fietsbult publiceert de twee standpunten. De roep tot verandering is groot: fietsers en voetgangers willen meer veiligheid. De roep om de auto àlle ruimte te blijven geven is even groot.

30 september 2013: het Woodrow Wilsonplein wordt door een knip autovrij. De hoofdfietsroute daarlangs wordt fenomenaal veiliger.

20 april 2017: onder impuls van een jonge garde bouwt Sint-Barabara aan een mobiliteitstransitie. Fietsbult is getuige van dit knap werk!

September 2020: het Sint-Barbaracollege opent de schoolpoorten met een woonerf voor de deur, een onderdeel van de Bagattenstraat-clusterwerf.

01sep2020, Savaanstraat

De school onderging een mobiliteitstransitie, en lijkt tevreden. Het fietsgebruik zwelt jaar aan jaar. Afgelopen zomer zijn er zelfs leerlingen uit de buurgemeentes die van hun ouders een elektrische fiets kregen om naar school te peddelen (niet dat we hier fan van zijn of hiervoor pleiten… ). De Savaanstraat is geen grauwe, versleten doorgangsstraat meer, maar evolueert naar een rustige woon- en schoolstraat. Het is enkel nog wachten op de afwerking met het openbaar groen en straatmeubilair.

07sep20, Savaanstraat

Werfnieuws: oprit & afrit E40 richting Oostende in Drongen

Agentschap Wegen & Werkeer voert “aanpassingswerken” uit op Deinsesteenweg ter hoogte van de oprit en afrit van de E40 richting Oostende in Drongen, “om de verkeersveiligheid van fietsers te verhogen”. Het is ons niet duidelijk wat de werken inhouden, al lijkt het erop dat de oprit ingesnoerd wordt. Dat zou zeker welkom zijn: de huidige oversteek van ongeveer 70 meter is een niet te onderschatten hindernis, zeker omdat fietsers bij groen ook rekening moeten houden met bestuurders die de snelweg oprijden. Dat is allesbehalve conflictloos.

Bij deze werf moeten fietsers aan de kant van de oprit en afrit (dus richting Gent fietsend) omrijden; fietsers richting Baarle en Deinze kunnen hun gewone route blijven volgen. Voor de fietsers richting Gent kondigde AWV van bij de start van de werf een omleiding aan.

Afgelopen weekend bekeken we de situatie ter plaatse. De omleiding begint goed:

Jammer genoeg houdt het daar op. Geen wegwijzers meer aan het rondpunt met Ter Rivieren, aan het kruispunt met de Weegbreestraat, of aan het kruispunt met de Ernest Solvynsdreef, maar gelukkig nog wel een laatste wegwijzer op het kruispunt met de Keuzekouter. Deze stuurt je dan terug naar de Deinsesteenweg, voorbij de werken.

Ook jammer: voor fietsers die uit de Brouwerijstraat komen, wordt er niets aangegeven, zelfs niet dat het fietspad verderop afgesloten is. Dat blijkt pas als je de snelweg over bent, aan het kruispunt met de Baarleveldestraat. Wellicht gaat men ervan uit dat enkel buurtbewoners daar fietsen en die maar moeten weten waar ze heen moeten.

Fietsers vanuit de Baarleveldestraat mogen volgens de website van AWV tegen de richting fietsen op het fietspad aan de noordzijde van de weg. Vanuit Gent werd echter op geen enkele manier aangegeven dat je een tegenligger kan verwachten, terwijl het fietspad eigenlijk hoe dan ook te smal is om elkaar veilig en comfortabel te kruisen. Deze fietsers komen dan uit op een kruispunt dat sinds kort met lichten geregeld is en waar voetgangers nu veilig kunnen oversteken. Overstekende fietsers werden hier echter vergeten. Een gemiste kans.

Ernest Solvynsdreef x Deinsesteenweg x Raapstraat

Al bij al zijn we blij dat voor de meeste fietsers een volwaardige omleiding wordt uitgedacht, maar hopen we in de toekomst op meer aandacht bij de uitvoering.

Niets is zeker

Het enige wat zeker is is dat niets zeker is. En toch proberen we ons leven en onze maatschappij te omringen met zekerheden. Bijvoorbeeld door planningen. IJkpunten in kalenders helpen daarbij, zeker in de bouw. Een desastreuze verbouwing kan de laatste twee weken voor de opening van de winkel of de verhuis van de bewoners miraculeus afgewerkt geraken. Al ken ik voldoende gebouwen waar ze 10 jaar na de opening nog steeds de kinderziekten aan het wegwerken zijn.

Het bouwverlof is een belangrijk ijkpunt, zeker in de lokale wegenbouw. De start van het schooljaar is er nog zo één. Begin juli was een werknemer van de aannemer van de Louisa d’Havébrug nog helder optimistisch: 1 september ging de brug open, tegen de opening van de scholen. In de eerste helft van augustus kwam vanuit de Stad het signaal dat de opening gepland werd op maandag 7 september. Vrijdag klonk het uit de werfmonden “Noch eine Monate!” of “The end of the month.” (lees de update onderaan dit bericht) Via Ledeberg Breekt Uit hoorden we dat er nog balustrades ontbraken. Dat blijkt te kloppen:

01sep20, Louisa d’Havébrug kant Stropkaai

Is het de onderaannemer die zich vergist / verblunderd heeft? Of komt het goed uit voor de hoofdaannemer? Of allebei?

01sep20, Louisa d’Havébrug kant Stropkaai

Aan de overkant is de aansluiting met Ledeberg via de Henri-Joseph Reystraat (naast de Zuiderpoorttoren) zo goed als klaar:

30aug20, Marie Sassepad

01sep20, Marie Sassepad & Louisa d’Havébrug

01sep20, Marie Sassepad

Op het eerste zicht lijkt dat een rotonde, gevolgd door een soort shared spaceplein. Die rotonde wordt naar ik vermoed eerder een soort kruispunt, ik ben benieuwd.

Komende jaren zal het er tijdens de renovatie van de Stropbrug best druk zijn. Ik vermoed zelfs dat de shared spacebrug met zoveel voetgangers en fietsers in de spitsuren eerder smal zal aanvoelen. Laat ons afwachten… .

De aansluiting met het jaagpad richting Gent en richting Merelbeke ligt er nog niet. Richting Gent is het een kwestie van aan te sluiten op het jaagpad.  Dat kan snel gaan.

05sep20, Marie Sassepad

Of wordt het wachten op een ander plan, en voor fietsers behelpen langs het voorlopige fietspad?

05sep20, voorlopig en definitief Marie Sassepad

Richting Merelbeke is voor mij een verrassing.

05sep20, Bellevuestraat / Marie Sassepad

Het lijkt nu alsof het wachten is op de aanleg van het Zuiderpoortpark, of vergis ik me?

visualisatie uit 2016 (bron: website Stad Gent)

Deze laatste werffase kant Ledeberg is afgelopen weken eerder rommelig en erg fietsonvriendelijk. Stijl: wees blij dat er iets nieuws komt, en trek ondertussen uw plan…

01sep20, Heni-Joseph Reystraat

De asfaltweg ligt er symbolisch, want als fietser moet je naar links over de aarde en de boordsteen:

05sep20, voorlopig Marie Sassepad & Heni-Joseph Reystraat

05sep20, Heni-Joseph Reystraat & voorlopig Marie Sassepad

05sep20, Heni-Joseph Reystraat

De plaatsing van de nieuwe verkeersborden is simpelweg fout. Zo’n bord plant je niet op het fietspad. Dit is bovendien een bocht waar in de spitsuren honderden fietsers zullen passeren:

05sep20, aansluiting Marie Sassepad met fietpad op de Henri-Joseph Reystraat

Terug naar de andere oever van de Bovenschelde. Het werfdeel van de Stropkaai (tussen Sint-Juliaanstraat en Lentestraat) kreeg ondertussen een verse laag asfalt:

30aug20, Stropkaai & Louisa d’Havébrug

Ook dat is een verrassing. Dit wordt een fietsstraat, dus had ik hier rood asfalt verwacht. Misschien omdat de combinatie van zwart asfalt en verf goedkoper is dan rood asfalt?

01sep20, Stropkaai & Louisa d’Havébrug

Is dat omdat deze weg tijdelijk is, en hier op lange termijn een park komt? Twee wandelaars vertelden me zondag over de plannen voor dat park, en over de toren van 10 verdiepingen die de Broeders van Liefde er willen bouwen. Wordt die toren het broertje of het zusje voor de toren op de kop van Filips De Goedekaai?

Als dit alles klopt wordt dit op termijn de volgende plek waar Gentenaars aan het water kunnen verpozen. Voor het zover is zal die torenwerf nog flink wat werfverkeer teweeg brengen. Als hij er ooit komt, want dat zijn van die ziekenhuisplannen die onderweg kunnen struikelen. Het enige wat zeker is is dat niets zeker is. Dat weten ze ook in Rome.

In ieder geval: de Stropkaai is weer open voor alle verkeer.

06sep20, Stropkaai

06sep20, Stropkaai

Oh ja, ook het vervolg van de Stropkaai heeft een asfaltbeurtje nodig, een nieuwe fietsstraat waardig:

01sep20, Stropkaai

Nog een oh ja…  De Stropkaai kant Stropbrug is sinds kort voor auto’s  eenrichtingsverkeer:

06sep20, Stropkaai

Laatste oh ja…  de werf Stropbrug / Burggravenlaan laat volgens een werkman nog een paar weken op zich wachten. “Ze zijn nog aan het vergaderen.”

Update: de Stad communiceert deze morgen dat de Louisa d’Havé op maandag 21 september opent. Op de middag. Feestje?

Melding: Poortakkerstraat

Vorige week kon je hier lezen hoe het fietspad in de bocht van Dok-Zuid naar Stapelplein al bijna 2 maand ingenomen wordt door een torenwerf. Frans legde een link tussen de Loop en de Oude Dokken. Ik deel die link / mening niet. Over het algemeen is het projectmamagement van de Oude Dokken ok. Bij de Loop blijft het vaak huilen met de pet op. Hopelijk komt er met een nieuwe directie bij Sogent daar spoedig verandering in.

Soms zijn er lichtpuntjes, zoals de aanleg van een fiets- en voetpad in de Amelia Earhartlaan in 2019 (zie de Fietsbult van 9 oktober 2019).

27aug20, Amelia Earhartlaan

Negatief: dat is x aantal jaar na de aanleg van de autorijweg en de projectontwikkeling. Positief: het ligt er nu.  En het is vrijliggend en breed. Ter herinnering: dit is een bouwproject dat klanten degelijke fietsinfastructuur naar alle windrichtingen beloofde. (foto’s van deze blinkende brochures staan halfweg de Fietsbult van 9 februari 2018). Nog positief: de “oprit” naar het nieuwe fietspad is degelijk gedaan cfr de vlakheidsnorm:

03jun20, Amelia Earhartlaan

Bij het voetpad werd het wat krakkemikkig. De oprit naar het fietspad aan de overkant is – helaas-  nog 20e eeuws, en momenteel zelfs opgebroken:

03jun20, Poortakkerstraat

De Loop blijft groeien, en het blijft verbazen hoe groot de macht van de aannemers / projectontwikkelaars is. Ze kunnen er een fietspad zomaar opbreken, zonder signalisatie die naam waardig. Op drie maand tijd minstens twee maal. Who cares? Passeert daar echt niemand van Sogent?

27aug20, Amelia EarhartlaanEind augustus is er nog sprake van een minimum aan signalisatie. Fietsers krijgen geen hulphellingetje om weer op op het fietspad te geraken.

27aug20, Poortakkerstraat

27aug20, Poortakkerstraat

 

27aug20, Poortakkerstraat

Begin juni was er niet eens signalisatie:

03jun20, Poortakkerstraat

 

03jun20, Poortakkerstraat

Ok, de Poortakkerstraat heeft niet de verkeersintensiteit van de R40, maar wèl de traffiek van en naar het rijexamencentrum. En de Belg, hij trok zijn plan:

03jun20, Amelia Earhartlaan

03jun20, Poortakkerstraat

03jun20, Poortakkerstraat

03jun20, Poortakkerstraat

Het zou kunnen dat het spelleke van de vrolijke nutsmaatschappijen hier weerom zijn gang gaat. Maar ook dàn is het aan de bouwheer en hoofdaannemer om hun verantwoordelijkheid op te nemen, en een fietsveilige oplossing te eisen. Idem voor Sogent.

 

 

Melding: de racebocht

Het kwam deze week in het nieuws: de Gentse politie flitste op Dok-Zuid in 2 uur tijd 200 chauffeurs. De snelste ging aan 97km/uur. Zes bestuurders verloren hun rijbewijs.

07aug20, Dok-Zuid

Dat gedrag zal nooit / nooit stoppen.  Tenzij er nonstop flitspalen komen. Of tenzij er trajectcontrole komt. Of tenzij ISA zijn intrede doet. U kent ISA ongetwijfeld. Intelligente Snelheids Adaptatie maakt dat een voertuig niet sneller kan rijden dan de toegestane snelheidslimiet. Zolang ISA niet standaard verplicht wordt kan de marketingmachine die racen als sport promoot verder slachtoffers maken, en kunnen we fluiten naar een stad waar de bewoners belangrijkers zijn dan zij de enkelingen die  leven volgens “Het recht van de snelste”. Kan iemand me vertellen hoever het met ISA staat in het Europees Parlement? Ondertussen is het behelpen met arbeidsintensieve politiecontroles. Mochten die er niet zijn, de racekraan ging wijd open…

Dok-Zuid is dus één van de vele Gentse raceplekken. Er zijn er nog. Vooral bochtige wegen in het havengebied trekken racers aan. Want racers willen snelheid èn bochten. Net als op tv. Net als in de film, ik wil het. Net als in hun games. Net als in de -kuchkuch- racesport. (de dag dat het opgenomen wordt in de Olympische spelen is het een sport, anders niet).

Als voetganger of fietser ben je 100% weerloos tegen dit soort geweld, zeker als er alcohol in het spel is. Een haagje houdt dat kaliber niet tegen. Wie de terugkerende schade aan de metalen ballustrade en betonblokken aan de zwaaikom van de Dampoort in de gaten houdt weet voldoende. Er zijn meerdere redenen waarom de middenberm van de kleine ring uit betonblokken bestaat. De kranten staan vol met ongevallen door “onaangepast rijgedrag”, het hedendaags eufemisme voor “overdreven snelheid”

Bon, net in de eerste bocht van Dok-Zuid is het fietspad reeds meer dan een maand gekaapt door de aannemer van de woontoren. Twee verkeersbordjes moeten volstaan om dat aan te duiden:

27aug20, Dok-Zuid

Welk bord trekt de meeste aandacht?

 

27aug20, Dok-Zuid

Excuus: bij hevige wind is er maar één verkeersbordje meer:

27aug20, Dok-Zuid

27aug20, Dok-Zuid

27aug20, Dok-Zuid

Hoe komt het dat op bijna twee maand tijd geen enkele politiepatrouille zo’n werf meldt? Hoe komt het dat een aannemer hier zomaar mee weg komt? Hoe komt het dat de tientallen Gentse ambtenaren die er passeren dit niet melden? Ik hoop dat ik me vergis. Ik hoop dat de politiepatrouilles dit gemeld hebben. Ik hoop dat ambtenaren dit gemeld hebben. Maar ik vrees ervoor. Die cultuur is er niet. Als burger mag je zeker melden, hoe vaak kreeg ik dat al niet te horen. Het lijkt een recht waar je blij moet om zijn. En jawel, hoe vaak deed ik het al niet. En hoe vaak las ik geen melding aan Gentinfo. En ik wil het blijven promoten. Maar je merkt dat er blokkages in het radarwerk zitten. Je merkt dat vele onderdelen van de overheid liefst de andere kant opkijken.

07aug20, Dok-Zuid

07aug20, Dok-Zuid

07aug20, Dok-Zuid

07aug20, Dok-Zuid

07aug20, Dok-Zuid

07aug20, Dok-Zuid

Wat Gent nodig heeft is een gespecialiseerde Stadswacht voor voetpaden en fietspaden, met haar op de tanden. Een Stadswacht die rondfietst langs alle bouw- en wegenwerven, ze actief nakijkt, en een mandaat heeft om bij onveilige toestanden in te grijpen. Gent is ook de komende 10 jaar nog steeds een immense bouwwerf. Aannemers weten dat ze er vaak mee wegkomen. Vooral de nutsbedrijven gaan hun gangetje op een ongecontrolleerde manier. Als ik de foto’s van de afgelopen maanden bekijk zou het wel eens kunnen zijn dat de aannemer van deze woontoren zijn paraplu kan opsteken naar Fluvius, of is het omgekeerd?  Of naar de onderaannemer, van de torenbouwer of van de nutsmaatschappij. in de bouw zijn er paraplu’s genoeg. Mocht er nu eens evenveel verantwoordelijkheid als paraplu’s zijn?

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

04jul20, Dok-Zuid

Grosso modo is in Gent de kwaliteit van werfsignalisatie erop vooruit gegaan. Volgende week tonen we een goed voorbeeld. Maar het blijft even vaak een vilein spelletje paraplu opsteken tussen overheid, aannemers, nutsmaatschappijen en de – vaak onkundige- signalisatiefirma’s. Op de Loop ligt nog zo’n flagrant voorbeeld. Ook dat is voor volgende week.

Tot slot, wie goed keek zag op één foto de in- en uitrit van wat een ondergrondse parkeergarage lijkt. Die ligt… vlak na de bocht:

07aug20, Dok-Zuid

Ik vrees dat dit bouwontwerp een kroniek van aangekondigde verkeersongevallen is.

 

Vlot het Keizerpark in

Namens de redactie: welkom op Fietsbult, Stijn!

Emiel Hullebroeck (1878-1965) was een Gents componist en een vooraanstaand figuur in de Vlaamse romantische liedbeweging. Vele Gentse fietsers reden reeds over zijn plein. Het is de toegangspoort om vanuit Gentbrugge via het Keizerpark en de Visserij naar Gent te fietsen. Op deze beperkte oppervlakte kruisen verkeersstromen uit 5 richtingen elkaar. 55 jaar na zijn overlijden wordt Emiels plein grondig aangepakt. De werf is bijna af, het beton is droog. Als Emiel een fietser was, zou hij er wellicht blij mee zijn.

26 augustus 2020, Emiel Hullebroeckplein

Wat een verademing! De vorige versie van dit plein blonk uit in vervelende niveauverschillen en werd lang getekend door de werf van een aanpalend gebouw. Onoordeelkundig geplaatste paaltjes, betonblokken en hekjes perkten de bewegingsruimte in. De nieuwe versie straalt rust en eenvoud uit. De beschikbare oppervlakte werd bijna volledig in beton aangelegd om de beschikbare ruimte aan de weggebruiker te geven. Met de vele subiele niveauverschillen was het wellicht geen sinecure om dit zonder hobbels te realiseren. We hopen vurig dat de vroegere paaltjes en hekjes niet worden teruggeplaatst. Fietsers, steppers en skateboarders zullen op deze shared space hun snelheid moeten aanpassen aan de vele voetgangers die hier passeren.

Juni 2017, Emiel Hullebroeckplein, (c) Google Maps

Een specifieke verbetering is de rijlijn voor de fietsers komende van de Kerkstraat / Neerscheldestraat. Vroeger duwden paaltjes en betonblokken de fietsers naar binnen. Hierdoor werd de breedte van de fietsbrug verderop eigenlijk niet volledig gebruikt. Dat is verleden tijd: wanneer de werf af is, kan je rechtdoor de brug op fietsen. Het blijft natuurlijk wel opletten voor verkeer van rechts langs het water.

Emiel Hullebroeckplein gezien vanaf de Kerkstraat/Neerscheldestraat, juni 2017 en augustus 2020

De plantenbak rechts op de foto hieronder is het vermelden waard. Vroeger moest je hier je vaart tot een slakkengang verminderen om achter de blinde loodrechte hoek rechts te piepen of er geen fietsers komen. De plantenbak verbetert de zichtbaarheid merkelijk – hoewel een blinde hoek op een hoofdfietsas natuurlijk blijft wringen.

26 augustus 2020, Emiel Hullebroeckplein

Tot slot: nu het plein van Emiel is aangepakt, kan nagedacht worden over de aanvoerroutes in de buurt.

Een deel van Gentbrugge fietst Gent in langs de Oude Brusselseweg, die recent een fietsstraat werd en wacht op een heraanleg in die zin. Langs deze route kom je, weliswaar via bovenvermelde blinde hoek, op het vernieuwde Emiel Hullebroeckplein terecht.

Een ander deel fietst langs de Kerkstraat. Deze sluit recht aan op de brug naar het Keizerpark, maar kreunt onder de druk van sluipend auto- en camionnetteverkeer tussen Sint-Amandsberg (Dendermondsesteenweg) en de Brusselsesteenweg.

Mogen we hopen dat dit binnenkort in het wijkcirculatieplan wordt aangepakt?

En, nu we toch bezig zijn met een verlanglijstje voor de regio… Wat is het lot van de veel te smalle chicane in het Keizerpark zelf?

Aanvoerroutes voor fietsers vanuit Gentbrugge naar het Emiel Hullebroeckplein

Sint-Amandsbergs mooiste…

…is niet meer. Op het kruispunt van de Antwerpsesteenweg en de Visitatiestraat (het oostelijke eindpunt van de oost-west hoofdfietsroute) lagen de betonklinkers er al sinds kort na de heraanleg in 2015 bij alsof hier ooit de Ronde van Vlaanderen verwacht werd. Mogelijke oorzaak: de wondere wereld van de servosturen.

Na verschillende herstellingspogingen van de klinkers is uiteindelijk beslist om het fietspad opnieuw aan te leggen in beton met een laagje rood asfalt, wat een hele verbetering blijkt te zijn. Hopelijk blijft de kwaliteit deze keer langer behouden.

Voor:

Tijdens:

11 augustus 2020

Na:

 

Mèt plannetje

De Keizerparkbruggen (geboren in 2008) vormen samen met de fietsstraat Visserij één van de slagaders van het Gentse fietsverkeer. De aansluiting van de bruggen met Gentbrugge was 5 jaar lang een modderige bedoening. Toen kwam er een “voorlopige oplossing”, die we als Fietsersbond met taart beloonden (bekijk het hier). Daarna volgde een werf van een bizar woningcomplex, met een garagepoort die uitkwam op de fietsas. Als dat maar goed afliep. Door dat zware werfverkeer verzakte het voorlopige fietspad, met bij regenweer steeds een ferme plas op en rond het pad.

09 juli 2020, Emiel Hullebroeckplein

Anno zomer 2020 wordt de voorlopige oplossing vervangen door een definitieve. Start: 10 augustus. De werf was oorspronkelijk gepland voor de Paasvakantie 2019, maar door een bezwaarschrift tegen dit project ging de werf terug naar af. En wie weet: misschien was ook het coronabeest planningsspelbreker.

De bedoeling is duidelijk om ook deze werf in een schoolvakantie te mikken, en dat is goed. Hier passeren dagelijks honderden fietsers. En het is een belangrijk fietskruispunt. De bedoeling is ook -applaus!- om helder te communiceren. En op tijd te communiceren, een maand vooraf (dubbel applaus!). En (kers op de taart!) mèt een omgevingsplannetje, zodat fietsers zich kunnen oriënteren. Daar vroegen we als Fietsersbond al vaker naar. Als nu ook nog de signalisatie van de omleiding goed uitgevoerd wordt mag dit project in de boekjes van “good practices” opgenomen worden.

09 juli 2020

Vergis je niet: om het beton de kans geven uit te drogen zal er radikaal geen enkele fietser of voetganger kunnen passeren. Zeg het voort! Spread the news. Omleiding is omleiding, punt.

Oh ja, nu weten we ook waarvoor de grote mysterieuze VAB-tag dient:

02 juli 2020, Keizerpark
02 juli 2020, Scheldekaai
09 juli 2020, Scheldekaai
02 juli 2020, Keizerpark

Werfhygiëne, deel zoveel

Aannemers en wegenwerken… Daar kunnen boeken mee gevuld worden. Je zou veronderstellen dat een aannemer ernaar streeft om het rond de werf zo veilig mogelijk te maken, zowel voor zijn werknemers als voor de weggebruikers die langs of door de werf moeten.

Dat het in de praktijk vaak anders loopt, ervaren we dagelijks.

Via de media hebben we al veel gehoord en gelezen over de werken aan het ‘brokkelviaduct’. Een viaduct betekent dat je er onderdoor kan. Dit ligt in stedelijk gebied, dus lopen er wegen onderdoor. Daar wordt je als weggebruiker geconfronteerd met de werken boven je hoofd en de aannemer moet je er dus veilig onderdoor loodsen. Tot zover de theorie.

Verkeersborden dus.

Is dit een opslagruimte van borden of zijn die echt bedoeld om te volgen? De manier waarop ze er staan, doet het eerste vermoeden. Maar ze staan rechts van de rijweg en zijn duidelijk leesbaar, dus moet je ze volgen.

Emiel Van Swedenlaan, Gentbrugge – 16 juli 2020

Gelukkig is ‘fietsers afstappen’ een bord dat niet in het verkeersreglement voorkomt, dus kunnen we dat negeren. Hier zie ik echt niet wat het nut ervan zou zijn. Let ook op de voorrangsregeling (B21): wie van deze kant komt, heeft voorrang.
Let ook op het bordje voor de voetgangers, uiterst rechts. De aannemer heeft echt zijn best gedaan om die overdekte doorgang zo moeilijk mogelijk bereikbaar te maken. Als afgestapte fietser moet je dan nog met je fiets de stoeprand op en tussen de borden door laveren. Dat doet geen mens.

Dezelfde werf, maar bekeken van de andere kant, geeft een ander beeld.

Emiel Van Swedenlaan, Gentbrugge – 16 juli 2020

Wie van deze kant komt met de auto (of een ander voertuig) en een tegenligger ziet, krijgt een verrassing, want hier staat geen voorrangsregeling (B21)… Gelukkig is de weg zo breed dat je elkaar zonder hinder kan voorbijrijden.

En als je je afvraagt hoe fietsers leren om borden te negeren:

Emiel Van Swedenlaan, Gentbrugge – 16 juli 2020

Een rijweg van het formaat ‘landingsbaan’ en dan ‘fietsers afstappen’. Waarom zou je dat doen? Welk voordeel biedt het?

Aannemers, ze doen maar wat…

Sopje

Waar las ik het vandaag? Reizen is een sopje voor de hersenen. Het verfrist, en maakt het denken helderder. En je ziet hoe anderen zaken ànders aanpakken dan hier. Ook dat is verfrissend.

Zondag trokken mijn teerbeminde en ik voor een paar dagen naar Amsterdam, de Fietsrepubliek (wie dit boek over de geschiedenis van de fiets in Amsterdam nog niet las… doen!). Het is telkens weer boeiend om te zien hoe deze immense fietsstad evolueert, en omgaat met problemen en spanningsvelden. Als het regent in Amsterdam druppelt het in…

06 juli 2020, Amsterdam

Vandaag, vrijdag 10 juli 2020, gaat de onderdoorgang Sint-Lievenspoort open voor fietsverkeer. Het bouwverlof zorgt vaak voor een dwingende deadline. Gisteren werden de laatste ballustrades geplaatst, desnoods in de drogende cement:

09 juli 2020, Sint-Lievenspoort
09 juli 2020, Sint-Lievenspoort
09 juli 2020, Sint-Lievenspoort
09 juli 2020, Sint-Lievenspoort

Zoals iedereen weet: de onderdoorgang is een shared space-project geworden. Voetgangers en fietsers zullen de ruimte van de onderdoorgang delen. Daar zijn vele redenen voor. Ook de Louisa D’Havébrug (in opbouw) is zo een shared space-project. Beide projecten zijn zéér lovenswaardig, en enorme sprongen op weg naar veiliger stadsverkeer. En beide projecten zijn nu al -op deze drukke locaties- achterhaald qua shared space-idee. Dat komt omdat besluitvorming een maf iets is. Daarmee bedoel ik: besluitvorming is vooral een traag iets. Het is een traag proces van beslissen, plannen maken, budgetten afkloppen, plannen bijvijlen, bouwvergunning aanvragen, offerte uitschrijven, werf toewijzen, en bouwen. Over al die stappen en procedures gaan – net als bij een nieuw flatgebouw of een nieuwbouwhuis- jaren heen. Dat maakt dat een project dat opgeleverd wordt –soms, gelukkig niet altijd– al op dag 1 van ingebruikname qua gedachtengoed (deels!) verouderd kan zijn. Dat is ook de reden dat als een project bij de bouwaanvraag tegenwind vangt omdat het gedachtengoed achterhaald is, de overheid of projectontwikkelaar toch probeert door te duwen. En dan is er de evolutie qua technieken en concepten. De verbouwing die ikzelf in de jaren 90 deed is ondertussen op x aantal facetten achterhaald / verouderd. Dat is normaal. Toen deze twee fiets- en voetgangersprojecten opgestart werden was er nog geen circulatieplan, en was er nog geen corona. Iedereen was blij dat (het voormalige) Waterwegen & Zeekanaal zijn verzet tegen dit project opgegeven had. Na méér dan 10 jaar aandringen en actievoeren door verschillende organisaties kwam er eindelijk beweging in dit levensreddende dossier. Er was hoop dat het aantal fietsers en voetgangers zou groeien. Niemand geloofde toen dat het zo snel zou evolueren. Ook ik niet. Al waren er 5 jaar geleden wel andere stemmen die een pleidooi hielden voor bréééd. Ze hadden gelijk.

In de jaren 60 kon het geld niet op, en werden autobruggen gebouwd alsof er overal viervaksbanen zouden komen. Liefst zonder fietspaden. In Lovendegem ligt zo een nutteloze brug, die nu dienst doet als parkeerplek voor vrachtwagens van duiventransporten. In de 21e eeuw wordt er veel intenser gekeken naar het kostenplaatje, en zo hoort het ook. Zo ging de brug over de Watersportbaan terug naar af. Toch wil ik hier een lans breken om goed af te wegen waar een shared space-project toch op zijn plaats is, en waar het wijzer /beter is om voetgangers en fietsers een gescheiden strook te geven. Zo zal de fiets- en voetgangersbrug die er komt om het Westerringspoor aan het Patijntje over de Leie te brengen héél zeker vaak pokkedruk worden. Daarom: laat het voorschrijdend inzicht zijn weg vinden. Laat vanaf 2020 alle fiets- en voetgangersbruggen en -onderdoorgangen toekomstgericht breed ontworpen worden, zodat fietsers en voetgangers elk hun ruimte kunnen krijgen. Een fietspad kan je desnoods binnen 20 jaar nog verbreden. Met een brug lukt dat niet. Een brug of onderdoorgang bouw je voor een eeuw, toch minstens voor een halve eeuw. Daarop besparen of beknibbelen is zonde van de toekomst.

In Amsterdam regent het dergelijke non-shared spaceprojecten. Het is er precies al een gewoonte om bij nieuwe projecten voetgangers en fietsers niet te mixen:

06 juli 2020, Amsterdam
06 juli 2020, Amsterdam
06 juli 2020, Amsterdam
06 juli 2020, Amsterdam
06 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam
07 juli 2020, Amsterdam

Beschaafd

Binnenkort start het bouwverlof. De kans is groot dat de aannemer van de Louisa D’Havébrug de Stropkaai beschaafd achterlaat. Daarmee bedoel ik: op een manier dat fietsers op deze hoofdfietsas de werf vlot kunnen passeren. De kans is groot, want hij deed het afgelopen weekends al:

20 juni 2020, Stropkaai
20 juni 2020, Stropkaai

Het valt op dat het wegdek dan ook proper wordt achtergelaten. Dat lijkt evident, maar is rondom veel werven niet de dagelijkse / wekelijkse praktijk.

Dit is de signalisatie tijdens de werkdagen:

26 juni 2020, 11u04, Stropkaai
26 juni 2020, 11u04, Stropkaai

Het zou goed zijn mocht de signalisatie in het bouwverlof aangeven dat fietsers er mogen passeren.

26 juni 2020, 17u38, Stropkaai

Zo bouwen we aan geloofwaardige signalisatie, signalisatie die je kan geloven. Zoals we al schreven in Coronatip #1: “Een kleine moeite door Vermaelen Projects… betekent misschien een wèèèreld van verschil”

26 juni 2020, 17u38, Stropkaai

De belastingen

Persoonlijke bekentenissen, aflevering 27. Hopelijk kan u er tegen. U mag het ook een persoonlijke afwijking noemen: ik vul graag mijn belastingsbrief in. En – net als u – betaal ik graag belastingen. Afgelopen jaren waren dan ook een feest: vadertjesdag was soms een aanleiding om drie opgroeiende dochters te “assisteren”. Maar de FOD Financiën is ongenadig: wèg met de papieren belastingsaangifte! Digital muss sein! De dochters vragen me sinds 2019 of het voorstel van FOD Financiën ok is, and that’s it. Ikzelf ging vorig jaar -met knikkende knieën- voor het eerst voor een digitale aangifte. Het werd een fluitje van een belastingscent. Alle gegevens op het scherm klopten! Niks te corrigeren. Niks aan te passen! Knap werk daar in Brussel!

Gelukkig is er nog de belastingsbrief van mijn ouders. Doordat mijn moeder een liliputterig Nederlands pensioentje ontvangt mag ik nog steeds de jaarlijkse fietstocht naar de Zuiderpoort inplannen. Met plezier! Wie kent de magische brievenbus van de Zuiderpoort niet?

Ik betaal graag belastingen. We weten nu meer dan nooit wat voor een gezondheidszorg we hebben. Vergeleken met andere landen doen we het vaak goed. Plus: ik doe niet mee aan het gezaag over luie ambtenaren. Ik ken er privé flink wat, en daar zit geen enkele tussen die ik verdenk van potlodenslijperij. Integendeel: het zijn harde werkers. Sommigen van hen vinden dat ze teveel vakantie hebben, of dat de regels boven hun hoofd efficiënt werk soms onmogelijk maakt. En toch werken ze hard. Dus ja: het kan zeker efficiënter. Maar dat is in de privé niet anders, en die werken vaak met belastingsgeld. Door veel te praten en goed te kijken merk ik soms dat er administraties zijn die onderbestaft /onderbemand / onderbevrouwd zijn. Niet allemaal, maar véél. Digital muss sein, en dat is niet altijd een even grote zegen als bij de FOD Financiën.

Maar daar wil ik het verder niet over hebben. Ik wil op de fiets naar de belastingen, naar de Zuidertoren. En ik wil satire. Deel 1!

FOD Financiën heeft werkelijk àlle middelen uit de kast gehaald om te maken dat een maximaal aantal burgers de overstap maakt naar een digitale belastingsaangifte. Ze passen de quarentainestrategie toe. Hoe maken we de Zuiderpoort in de laatste weken van juni zo onbereikbaar als mogelijk? Daarvoor riepen ze hulp in van Agentschap Wegen & Verkeer en de Stad Gent. Alle mogelijke toegangswegen naar de Zuiderpoort dienden zo intens als mogelijk afgesloten te worden, zowel voor autoverkeer als voor fietsverkeer als voor voetgangersverkeer. Met als topper: de Sint-Lievenspoort.

Stel: u woont op de LeopoldII-laan, en u wil uw belastingsbrief naar de Zuiderpoort brengen. Dan kan u dit meemaken:

19jun20, Heuvelpoort
19jun20, Citadellaan
19jun20, Sint-Lievenslaan
19jun20, Sint-Lievenslaan
19jun20, Tentoonstellingslaan
19jun20, Olifantstraat
19jun20, Olifantstraat / Dierentuinlaan
19jun20, Dierentuinlaan
19jun20, Dierentuinlaan
19jun20, Dierentuinlaan / Hubert Frère Orbanlaan – Zuidparklaan
19jun20, Sint-Lievenslaan

Maak u geen zorgen voor mogelijke feesten met uw belastingsgeld: dit zijn geen feesttenten. Het zijn werktenten, met dit als resultaat:

25jun20, Sint-Lievenslaan

Hierdoor bleef de weg naar de belastingen tot op vandaag deskundig afgesloten:

19jun20, Sint-Lievenslaan
19jun20, Sint-Lievenslaan / Bellevue

Was de Sint-Lievenspoort een kruispunt in – ik zeg maar wat- Groningen, dan zouden er 8 fietsrichtingen zijn. Tot vorig jaar waren er “officieel” 5 fietsrichtingen. Spookfietsers / plantrekkers maakten er helaas 8 van. Op dit ogenblik ziet het er naar uit dat de eindfase van deze heraanlag voor fietsers 7 legale richtingen oplevert. In de huidige werffase zijn dat er 3 (drie). Al de rest = afstappen (2 richtingen), verboden (1 richting) of afgesloten (2 richtingen, waaronder de rechte lijn naar de Belastingen). Wie naar de Belastingen wil moet de buurt goed kennen. Dat telt ook voor voetgangers. Elke keer als ik er passeer kan ik mensen helpen door de weg naar de belastingen uit te leggen:

23jun20, Sint-Lievenspoort

Mevrouw 1: “Het is nen echten puzzel”. Mevrouw 2: “Da’s waar! Maar nekeer dat gem gedaan ebt verstaadet…”.

25jun20, Sint-Lievenspoort

Dat klinkt als een belastingsbrief: prettig voor sommigen, zwoegen voor velen.

Zoals u op de foto’s kon zien: de huidige omleiding rondom deze kruispuntwerf is 100 keer beter dan een paar weken geleden. Ook hier:

19jun20, Zuidparklaan

De clue is dat weinig mensen weten wat het adres van de Belastingen is. Helaas weten amper mensen dat de Belastingen op Bellevue liggen. Bellevue, romantischer kan het toch niet? Stukken romantischer dan het gangbare “Zuiderpoort” of “BP 90500 – 9500 Ledeberg”zoals vermeld op de belastingsbrief. Een perfect maneuver van de FOD Financiën! Menig brave burger zal het ergens tussen de Sint-Lievenspoort en de Zuiderpoort opgegeven hebben, om bij thuiskomst lang te vloeken, een whisky achterover te slaan, en dan maar plan B op te starten: een neefje of nichtje optrommelen om een digitale aangifte te doen. Streepje voor de FOD!

Tussenspel, zonder satire: zo krijg je een hoop zoekende fietsers op de as Hubert Frère Orbanlaan – Zuidparklaan, vaak niet vertouwd met deze situatie.

19jun20, Dierentuinlaan
23jun20, Sint-Lievenspoort
23jun20, Sint-Lievenspoort

En die passeren aan een Russische roulette. Daarover ging het in “Doodsgevaarlijk“. Lees er de commentaren op onze Facebook op na, zoals: “De auto’s rijden daar inderdaad nog door als het licht voor fietsers op groen staat. Leg dat maar eens uit aan de kinderen die eindelijk weten de lichten te respecteren. Al meermaals moeten tieren om hen te stoppen voor een auto die scherend de bocht inrijdt. Onbegrijpelijk!

Morgen deel 2, waarin we verhalen hoe de Belg kan zagen, maar koppig is, en een plantrekker. Velen gunnen de FOD zijn digitaal streepje niet. Of ze zweren bij de romantiek van papier. Voor die diehards lanceerde de FOD een even sluw plan, met een eigen aannemer. Dat is voor zaterdag.