Home

Vijftig tinten wit

19 juni 2018

Zwarte punten voor fietsers: ze zijn de laatste tijd, helaas, veel in het nieuws geweest. De betekenis van de term lijkt duidelijk: het zijn plaatsen waar het voor de fietser gevaarlijk is.

Als er zwarte punten zijn dan moeten er ook witte punten zijn. Dat zijn dan punten waar je als fietser veilig langs kan.

Maar als je oplet dan blijkt niet iedereen hetzelfde idee te hebben over wat een wit punt is. Wit is duidelijk een kleur met vele tinten.

Een voorbeeld: er gebeuren veel zware ongevallen doordat een auto of vrachtwagen aan verkeerslichten rechtsaf slaat en daarbij een fietser aanrijdt. Soms komt de fietser daarbij om, zoals in februari in Oostakker en in december 2015 in Ertvelde. Ook deze week weer: een dode in Leuven en een zwaargewonde in Wilrijk. Het is het soort ongevallen dat in Nederland niet kan gebeuren omdat verkeerslichten daar conflictvrij zijn: als je groen hebt kruis je niet het pad van iemand anders die ook groen heeft.

Daarom is de eis ontstaan om kruispunten hier ook conflictvrij te maken. De Fietsersbond is hierbij de vragende partij, daarin gesteund door alle deskundigen. Nu blijkt echter dat je moet oppassen met wat je vraagt: je zou het namelijk kunnen krijgen.

Na het ongeval in Oostakker kwam AWV aanzetten met een lijst van kruispunten die ze al, geheel of gedeeltelijk, conflictvrij hadden gemaakt. Dat is interessant: hoe vermijdt AWV dan de conflicten? Tijd om de lijst eens op te vragen en een kijkje te nemen. Via een parlementaire vraag belandde de lijst in mijn mailbox.

Dat was even slikken. Het eerste kruispunt dat opvalt in de lijst is dat van de Brusselsesteenweg en de Land Van Rodelaan.

27apr18, 13u22, Brusselsesteenweg

Dat kruispunt is na de heraanleg hier in deze rubriek al aan bod gekomen. Dat was niet bepaald omdat het een toonbeeld van veiligheid was geworden: integendeel.

Het is inderdaad niet meer zo dat fietsers die bij groen licht rechtdoor willen in conflict kunnen komen met auto’s die groen hebben om rechtsaf te slaan. Neen, fietsers die rechtdoor willen komen nu in conflict met auto’s die rechtsaf willen buiten de lichtenregeling. Op een bypass dus. Het oordeel van alle specialisten voor zo’n ding is unaniem: dit is veel gevaarlijker dan de oorspronkelijke regeling.

Bovendien lijkt dit kruispunt erop te wijzen dat het ontworpen is door iemand die erop uit was de situatie zo verwarrend mogelijk te maken. Als dat inderdaad de bedoeling was dan is het kruispunt zeer geslaagd. (Waarschuwing: lijken de komende zinnen verward en verwarrend? Dan geven ze goed de realiteit weer.) Fietsers krijgen aan de bypass wel een bord dat ze geen voorrang hebben, maar auto’s krijgen niet te zien dat ze wel voorrang krijgen (er is rechtspraak van het Hof van Cassatie die zegt dat de blokmarkering niet voldoende is om fietsers uit de voorrang te halen). Om juist te zijn: met de auto op de bypass moet je wel voorrang geven aan auto’s die van links komen en die groen hebben, maar niet aan fietsers die van links komen en die groen hebben (dat komt door de fictie dat de bypass een aparte weg is die niets met het kruispunt te maken heeft). Volgens de signalisatie die die auto’s die van links komen hebben, moeten zij dan weer voorrang geven, want zij hebben geen voorrangsteken: voor hen geldt voorrang van rechts. Je kan natuurlijk wel zeggen dat zij de haaientanden voor het van rechts komend verkeer kunnen zien, maar dat is niet belangrijk. Er is namelijk jurisprudentie die zegt dat je niet mag concluderen dat je voorrang hebt uit tekens die voor de anderen bestemd zijn: je moet je baseren op de tekens die er voor jou zijn. Wat voetgangers betreft: zelfs ik heb er geen idee van of het nu de bedoeling is of voetgangers die de bypass oversteken voorrang hebben of niet. Dat hangt ervan af of je de bypass als een aparte weg beschouwt: zoja dan zijn het de voetgangers die volgens artikel 19, paragraaf 5, voorrang hebben, zonee dan hebben de auto’s voorrang. Tenzij natuurlijk je ervan uitgaat dat de voetgangers een deel van dezelfde weg volgen: dan hebben ze voorrang volgens artikel 19, paragraaf 4. Of tenzij je ervan uitgaat dat de auto’s tegen dat ze bij de voetganger komen hun afslaande beweging al voltooid hebben of er nog niet aan begonnen zijn: dan is artikel 19 niet van toepassing en hebben zij weer wel voorrang. Petite histoire: toen ik probeerde een foto te nemen van een auto die over de oversteekplaats voor fietsers reed, was dat gewoonweg onmogelijk.

27apr18, 13u23, Brusselsesteenweg.

Ik stond dan wel op een paar meter van de stoeprand en had een fototoestel voor mijn kop, maar zelfs dan nog stopte letterlijk elke auto om mij te laten oversteken. Dat is misschien dan nog het enige positieve aan heel de toestand: alles is zo gevaarlijk en verward dat iedereen er extra voorzichtig is.

Zo is het ook met andere kruispunten op de lijst. Industrieweg/Eversteinlaan x Evergemsesteenweg/Zeeschipstraat bijvoorbeeld, waar voor de afwisseling de fietsers wel voorrang hebben op het autoverkeer op de bypass, maar dat door de begroeiing extra onoverzichtelijk is.

20mei18, 11u29, Industrieweg.

Een kruispunt dat, opvallend genoeg, niet op de lijst staat is de andere kant van de Zeeschipstraat, het kruispunt met de Wiedauwkaai. Het is nochtans ook gedeeltelijk uitgerust met ‘conflictvrije’ bypasses.

23mei18, 5u55, Zeeschipstraat.

Alleen, net op een van die bypasses is een paar jaar geleden een dodelijk ongeval gebeurd.

23mei18, 5u55, Zeeschipstraat.

Misschien staat het kruispunt daarmee op de zwarte lijst en is het zelfs voor AWV iets te gortig om een kruispunt zowel op de lijst van zwarte punten als op de lijst van witte punten te zetten, zelfs al hoort het er volgens hun criteria wel bij.

En daarmee is de cirkel rond. Blijkbaar is niet alleen wit een kleur met evenveel tinten als zwart, er is meer: sommige tinten wit zijn ook tinten zwart.

%d bloggers liken dit: