Home

Zondag zijn het verkiezingen.
U weet wel.
Gemeenteraadsverkiezingen.
We blikken terug op de afgelopen 6 jaar fietsbeleid in Gent.

Mobiliteit is emotie, dat was afgelopen jaren vààk het geval.
Sinds de tweede wereldoorlog toetert een immense marketingmachine het “mijn auto, mijn vrijheid”-verhaal.
Dat verhaal blijkt een mythe.
Een automobiel is verkoopsklap voor “een rijmachine”.
Net als een boormachine is een automachine in essentie een handig gebruiksmiddel.
Niet meer, niet minder.
Goederen vervoeren van punt a naar b, knap!
Leg daar een emotionele laag prestige en vrijheid bovenop, en je krijgt een kassucces.
Want wie wou nu géén vrijheid of prestige?
Tot het succes van de mythevorming in zijn eigen staart bijt.
Het land staat steeds vaker stil.
Too many DJ’s.
Autoconstructeurs en leasefirma’s weten zeer goed wat er zal gebeuren: het plafond van autogebruik is reeds lang doorbroken.
De Curieuze Neuzen openden bij vele autobelievers de weg naar de hersencellen.
En ook bij de autovriendelijke politieke partijen groeide enig inzicht.
Maar de commerciële marketingmachine draait ongestoord verder.

6 jaar is lang.
Laat ons het Gentse fietsbeleid van de afgelopen 6 jaar rationeel analyseren, zonder zwartwitdenken.
Wie graag terugblikt en analyseert: klik door op de linken.
Begin oktober 2012 lanceerde Fietsersbond Gent een tienpuntenplan, met de vraag om dit te vertalen in het nieuwe bestuursakkoord.
U leest het hier.
De reacties van de grote partijen leest u hier.
Na de verkiezingen vergeleken we onze 10 punten met het bestuursakkoord van de Rood-Groen-Blauwe coalitie, die vergelijking leest u hier.
We schreven toen:
Oordeel zelf of je er genoeg ambitie in ziet?
Of bewaar je dit voor de verkiezingen in 2018?

Wij konden zolang niet wachten, en schreven in november 2016 hier èn hier een tussentijdse evaluatie.
Terugblikkend op het Circulatieplan en zijn berg positieve effecten kunnen we enkel bewonderend fluiten. Om daarna de Mount Fietsbult te aanschouwen met de immense berg werk die er nog wacht om van gàns Gent, en bij uitbreiding àlle buurgemeentes, een fietsstad en fietsregio te maken.
Oei, dat was al tweemaal emotie.

16sep18, Zuidparklaan / Hubert Frere-Orbanlaan

In 2012 vroegen we Punt 1 – Een integraal fietsbeleid via alle stadsadministraties en vergunningen, met algemene toepassing van het STOP-principe en de Fietstoets, bijvoorbeeld een degelijk fietsstallings- en fietsbereikbaarheidsbeleid bij alle school-, sport- en cultuurinfrastructuur, en alle stadsontwikkelingsprojecten.

2018 Het STOP-principe was de afgelopen 6 jaar dominant in het mobiliteitsbeleid aanwezig. Nog niet 100%, maar duidelijk méér dan voor 2013. X aantal dossiers uit de vorige bestuursperiode zijn afgelopen jaren uitgevoerd. Zo kreeg Oostakker nieuwe ouderwetse, fietsonvriendelijke straten. De Sint-Denijslaan werd niet fietsvriendelijk verbonden met de R4. Toch nam dit stadsbestuur de fiets au sérieux. Meer: de groene mobiliteitsschepen zette de fiets centraal in zijn beleid. Zijn communicatie was doordacht: Gent is géén fietsstad, maar een fietsstad in wording. Na 12 jaar voorzichtig fietsbeleid is de grote inhaalbeweging qua fietsinfrastructuur ingezet. Dit zorgt voor irritatie bij de autoverdedigers. “Altijd maar de fiets.” Het tijdperk van altijd maar de auto is definitief voorbij. En toch: wat zou een objectivering van de investeringscijfers qua mobiliteit geven? Binnen het Mobiliteitsbedrijf is een nijvere fietscel actief. Pas na de invoering van het Circulatieplan kwam deze cel op kruissnelheid. Die fietscel binnen het Mobiliteitsbedrijf is nog een verdienste van het vorige stadsbestuur. Voldoende fietsambtenaren, voldoende budget èn de politieke wil was en is merkbaar in het straatbeeld. Die combinatie was er de vorige bestuursperiodes veel minder. We geloven dat een integraal fietsbeleid steun nodig heeft van àlle administraties en schepenen. De door ons bepleitte Fietstoets is dominant NIET aanwezig. Nog niet àlle stadsdiensten zijn mee. SOGent scoorde soms punten, maar stelde vaker diep teleur. Zal The Loop ooit fietsvriendelijk worden? En wanneer zal fietsend Wondelgem verbonden worden met het nieuwe fietspad in de Wondelgemse Meersen, dat aantakt met het Westerringspoor en het Gaardenierspad?

01 oktober 2018, Wondelgemse Meersen


Komt er na de verkiezingen in de Voldersstraat een nieuwe directie, of een reorganiasatie van het concept van de organisatie?

Positief: er kwam eindelijk ook een 21e eeuws mobiliteitsbeleid voor het Stadspersoneel. Wie verandering wil moet het goede voorbeeld geven. Gedaan met de gratis parkeerplaatsen. Fietsen werd gestimuleerd. Het ontwerp van de nieuwe fietsstalling van het administratief centrum aan de Zuid oogt grandioos in zijn eenvoud: je stalt er binnen een paar jaar gelijkgronds, maar droog. Het inschrijvingssysteem van de lagere scholen stimuleert het schoolgaan in de eigen buurt, wat dan weer het schoolfietsverkeer met kleine kinderen stimuleert. De Groendienst heeft positieve stappen gezet qua fietspadontwerpen, en het mag nog ietsje méér zijn.
Zoals steeds: het volgende stadsbestuur knipt steeds de lintjes van de ontwerpen van het vorige bestuur. Het aantal projecten in ontwerp, planning en uitvoering lag hoger dan de 12 jaar daarvoor. Een aantal wegenprojecten voor volgende bestuursperiode zijn bekend: minstens de Stropbrug, de Zandberg, de Bagattenstraat en omgeving, de straten rondom EDUGO Oostakker, de Alfons Braeckmanlaan, de Botermarkt in Ledeberg en de Kazemattenstraat plus Schoolkaai gaan op de schop.

10okt18, voorontwerp Kazemattenstraat en Schoolkaai


Positief: voorontwerpen worden in een vroeg(er) stadium aan de Gentenaars getoond, zodat de “ervaringsspecialisten” (de buurtbewoners) in die fase al input op het ontwerp kunnen geven.
Uitzonderlijk: ik kan me in recente Gentse geschiedenis geen schepen van Openbare Werken herinneren die de schop in de grond mocht steken voor een project dat hij/zij van nul opstartte. Die eer was altijd voor de opvolgers. De Parkbosbruggen zijn hiervan een voorbeeld. Schepen Watteeuw realiseerde een krachttoer: de werf aan de fiets- en voetgangerstunnel onder de Dampoortsporen draait op volle toeren.

01okt18, Dampoortfietstunnel

08okt18, Dampoortfietstunnel

Punt 2 Een nieuw mobiliteitsplan steunend op het STOP-principe i.p.v. het huidige én-én beleid.

OntbreektNergens is sprake van een nieuw mobiliteitsplan.

2018 Het Mobiliteitsplan, met daarin een (auto)Parkeerplan, de integrale invoer van zone
30 binnen de R40, en de invoering in april 2017 van het Circulatieplan, geeft voetgangers en fietsers letterlijk en figuurlijk ademruimte. Ondanks interne weerstanden realiseerden de Gentse èn Gewestelijke administraties hiermee een uiterst professionele krachttoer. Het stadsbestuur stak zijn nek vér uit door dit effectvolle Circulatieplan anderhalf jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen uit te rollen. Gewestelijke administraties ondersteunden dat plan. Net als in 1997 bleef de Lijn afzijdig. Elke specialist vertelt ons dat zo’n plan een goede drie jaar nodig heeft om zich “te zetten”. De meerderheid wist dat. De oppositie wist dat ook, en ging voor een frontale aanval. Eerlijk: we waren pro (want we kenden de geschiedenis van de mobiliteitsplannen uit 1987 en 1997), maar hadden nooit verwacht dat de effecten op voetgangers- en fietsverkeer zo positief zouden zijn. Het grootste nadeel van het plan is dat het niet 12 jaar eerder ingevoerd werd. Het én-én beleid ligt nu in het museum. Elk volgend stadsbestuur laat het daar best liggen. Want èlke verkeerspecialist weet dat een én-énbeleid de fiets benadeelt, en dus niet werkt.

Punt 3 – Duidelijke, dwingende minder-hinder-richtlijnen bij werven op de openbare weg (cfr Nederlandse en Deense voorbeelden), met engagement voor werfcontroles.
Bestuursakkoord – …omleidingen moeten beperkt, duidelijk aangeduid en verkeersveilig zijn voor automobilisten, fietsers en voetgangers. Ook de toegankelijkheid van woningen, bedrijven en handels- en horecazaken moet gegarandeerd blijven. Door een betere coördinatie van de werken via de ‘Minder-hinder-cel’, wordt mobiliteitsimpact van werken maximaal beperkt. We gebruiken hierbij, naast duidelijke en afdoende signalisatie op en rond de werf, ook nieuwe technologie, zoals apps, automatische GPS-updates, dynamische verkeersgeleiding en sociale media. Via de website moet iedereen een overzicht van de werken, de omleidingen, de te verwachten hinder en alternatieve routes kunnen opvragen en downloaden.

2018 Kort: sinds twee jaar is de situatie èn signalisatie rondom woning- of wegenwerven beter onder controle. Een nieuwe stadsdienst controleert de werven actief. De signalisatie evolueert weg van nonchalance en fietsonvriendelijkheid. Het kan nog beter. Als deze inspanningen volgehouden worden komen we in de buurt van onze rationelere Noorderburen.

Punt 4 – Een uitbreiding van de fietsbrigade van de politie, met focus op verkeersveiligheid op fietsassen en rond wegenwerven.

2018 Dit verhaal van de Politie is bijna identiek als punt 3. Sinds een goede 2 jaar is in dit voormalig autobastion een kentering merkbaar. Een autogeneratie die op pensioen gaat? De Politie werkt nu actief aan fietsdiefstallen, mèt resultaat. Er wordt intens gewerkt rond handhaving van zone 30. En na jaren getalm zijn nu ook de Fietsstraten een volwaardig issue. In dit huis met vele kamers, een waslijst aan prioriteiten èn met werkdruk om u tegen te zeggen zien we duidelijk een groei naar een integraal fietsbeleid. De eerste fietsrondetafel in februari 2018 was een kantelpunt. De fietsbrigade is afgelopen jaren helaas niet uitgebreid, en focust niet op fietsassen. Maar zou het toeval zijn dat de Brusselse fietsbrigade geleid wordt door een Gentenaar?

Punt 5 – Integraal zone 30 binnen de stadsring R40, en op andere plaatsen een herziening van de bestaande snelheidsregimes. Momenteel geldt bijvoorbeeld 70 kilometer per uur op smalle plattelandswegen.

Bestuursakkoord – …Verkeersveiligheid is een prioriteit. Daarom wordt de hele binnenstad binnen de R40 zone 30, met inbegrip van de Brugse Poort en de wijk Rabot, met uitzondering van de as Nieuwe Wandeling-Tolhuis. Daarenboven wordt de zone 30 ook uitgebreid tot alle woonstraten en wijkverzamelstraten buiten de R40.

2018 Alle punten en lof voor de zone 30 binnen de R40. De verkeersveiligheid neemt toe, al hebben we geen zicht op de lokale cijfers van fietsongevallen, en hun oorzaken. Aan de integrale herziening van de bestaande snelheidsregimes is nog véél werk te verzetten. Recent kreeg een deel van Drongen zone 30, en volgende week volgt Zwijnaarde.

Punt 6 – Het stimuleren van fietsassen (zoals de Visserij) door het knippen van autosluiproutes met 21ste eeuwse technologie.

Bestuursakkoord – …Waar veel fietsers voorbijkomen kunnen fietsstraten – straten met voorrang voor de fietsers – worden overwogen….De missing links in het (hoofd)fietsroutenetwerk worden versneld uitgevoerd, en waar nodig met ongelijkgrondse kruisingen. Het gaat daarbij o.m. om :
– De fietsas van Coupure Links tot aan de Trekweg. Langs de Coupure Links wordt de fietsas omgebouwd tot een fietsstraat met toegangsverkeer beperkt tot de omwonenden.
– De as Baudelookaai-Koepoortkaai wordt een aangename, veilige fietsroute tussen St.-Jacobs en St.Anna.
– De heraanleg van de Bisschopstraat en de Franse Vaart tot een veilige fietsroute. 

2018 Gent werd samen met Bonheiden en Deinze Fietsstad/gemeente 2018. (Gent ook in 2015) Is het toeval dat deze drie gemeentes ingezet hebben op fietsstraten?

04jun18, Bonheiden

05jun18, Fietscongres Mechelen

De Gentse Fietsstraatmachine kwam pas nà de invoering van het Circulatieplan goed op gang. De werf Coupure Links loopt. De tunnel onder de Nieuwe Wandeling komt er in de volgende 6 jaar. De missing link van de Hundelgemsesteenweg is geschiedenis. De Fransevaart kreeg een perfecte knip, die geen weerstand opriep, en het fietsverkeer op deze as doet boomen. De fietsstraat Tweebruggensstraat die voorang kreeg op de Lange Violettestraat verdient navolging. Verf is vaak de eerste stap naar meer. Fietsuggestiestroken vergroten de zichtbaarheid van fietsers in het verkeer, maar zijn vooral winst voor de assertieve fietser. Véél fietsers snakken naar het mentale comfort van een écht fietspad. Wie Fietsbult volgde weet dat er intens gewerkt is, en dat er nog zéér veel werk is.

Punt 7 – Inzet voor fietsappreciatie en verkeerseducatie (rechten en plichten).

Bestuursakkoord – …Er komen meer stimulerende voorlichtings- en sensibiliseringsacties naar fietsgebruik. Zo blijft Gent meedoen met de campagne ‘Met belgerinkel naar de winkel’ en stimuleert op die manier zo veel mogelijk mensen om hun boodschappen met de fiets te doen. Daarnaast zet de Stad Gent projecten op om jongere en oudere Gentenaars (beter en veiliger) te leren fietsen… verder gerichte sensibiliseringsacties rond verkeersveiligheid, i.s.m. mobiliteitsorganisaties en met de buurten en de wijken (inwoners, werknemers, handelaars, …).

2018 Het werd: een mobiliteitsplan als brainchanger. Nadenken over je eigen gewoontes, het zit niet in onze genen. Je gewoontes aanpassen nog minder. Dat telt voor elk van ons. Ik leg de rol van verkeerseducatie vooral bij het onderwijs en de politie. En bij onszelf. Fietsappreciatie was er in overvloed, recent nog met de nieuwe telpalen en een affichecampagne.
En wie nu nog niet weet dat auto’s in een fietsstraat achter de voorliggers moeten blijven, kan niet goed lezen:

10okt18, Visserij

Punt 8 – Een actieplan met de Lijn voor een conflictvrij samenleven van tram en fiets.

Bestuursakkoord – …Er wordt voldoende plaats voor fietsers voorzien, zeker in straten met een druk  woon-schoolverkeer. Kasseien tussen tramsporen worden zoveel mogelijk vervangen door een verharding die comfortabel is voor fietsers en voetgangers.

2018 Eén Belfortstraat maakt nog geen lente. De as Limburgstraat / Vlaanderenstraat kreeg een relatief behoorlijke opkuis van het wegdek rond de tramsporen. De PAGA-as Papegaaistraat / Brabantdam raakte afgewerkt: exit de kasseien! Helaas is er in dit project al sleet merkbaar:

01okt18, Gebroeders Vandeveldestraat

01okt18, Gebroeders Vandeveldestraat

De Vervaenestraat en Zonnestraat degradeerden tot fietsmartelplekken, en zo zijn er nog. De situatie rondom de Gentse tramsporen blijft problematisch. Fietsers vallen bij bosjes in en rond tramsporen. Midden 2019 publiceren we hieromtrent cijfers van de Gentse spoeddiensten. De Lijn is een moeilijke partner, zeggen àlle steden. De Lijn stelt zich op als een partner die niet wil bemind worden. Ook al zijn de omstandigheden grondig gewijzigd, ze wil haar privileges uit de jaren 80 niet opgeven. (Kortrijksepoortstraat) Bovendien snijdt de Brusselse voogd in haar leefgeld. Vanaf 1 januari 2019 krijgen steden en gemeentes via de Vervoersregios meer inspraak in het lokaal beleid van de Lijn. De waslijst met kansen is groot. Die met valkuilen ook. Heeft de stad vandaag dan niks in handen? Toch wel: de verdeling van de nog beschikbare ruimte nààst de tramsporen: zijn dat parkeerplaatsen of ruimte voor anderen? Het ontwerp voor de vernieuwde Kortrijksepoortstraat en Nederkouter wordt een lakmoesproef. Oh ja: de recente aanpassing van het verkeerslicht aan de Zuid maakt ons blij. Emotie!

Punt 9 – Het plaatsen van voldoende fietsenstallingen in alle woon- en winkelstraten, en de inzet van autoparkeergarages voor fietsstallingen.

 Bestuursakkoord – … Er komen voldoende veilige fietsenstallingen (onder meer fietstrommels) in woonwijken, bij winkelcentra, culturele en recreatieve infrastructuur en bij administratieve diensten. Op de drukst bezochte plekken zijn deze stallingen overdekt. …Elke parking (zeker bovengronds maar in principe ook ondergronds) is ook voorzien van een parkeerruimte voor fietsers en van bredere plaatsen voor jonge ouders. …Alle nieuwe meergezinswoningen moeten over twee fietsplaatsen per slaapkamer beschikken.

2018 Er is werk verzet, maar we hadden meer verwacht, zeker qua inpandige fietsstallingen. Dat schiet niet op. De fietstrommels zijn uit de gratie. De omvorming van verschillende fietsondersteuners zoals Max Mobiel tot de Fietsambassade is een goede zaak. Een echte schwung is er nog niet. Het onderhoud van de straatfietsstallingen is niet ok. En: zouden middenstanders nu al een stedelijke fietsstalling voor hun deur kunnen aanvragen? De bestaande overdekte stallingen worden intens benut. Zelfde verhaal voor de fietsparkeervakken voor kortparkeren op de Korenmarkt. Zo mogen er meer komen, bijvoorbeeld onder de luifel van de Krook.

Punt 10 – Een spinnenweb van fietsroutes met bewegwijzering conform de provincie Oost-Vlaanderen. Alle randgemeentes zijn via veilige wegen met elkaar en met het centrum verbonden voor fietsers, en Gent takt aan op de buurgemeentes.

Bestuursakkoord – … een doorgedreven uitbouw van een fijnmazig en veilig fietsnet met als doel alle belangrijke voorzieningen, scholen, stations en recreatieve plekken veilig per fiets bereikbaar te maken. …een netwerk van snelfietspaden voor veilige verbindingen op lange afstand tussen het centrum, de wijken, de haven en de voorstadskernen. …Het bestaande fietsroutenetwerk wordt aangevuld met radiale netwerken die de twee hoofdstations als bestemming hebben (Gent Sint-Pieters en Dampoort). Daardoor krijgen de verschillende wijken veilige fietsassen naar die stations. Een voorbeeld daarvan is de verbinding van Ledeberg naar Gent Sint-Pieters (met onder meer Stropbrug – Burggravenlaan)

2018 We bleven lang op onze honger zitten. Dit spinnenweb van fietsroutes leek ons een toprioriteit. Tot we merkten en begrepen dat het Circulatieplan in de lente van 2017 voorrang kreeg. Fietsersbond Gent zat in de lente en zomer 2018 mee aan tafel bij de bespreking van het komende fietsroutenetwerk in de Gemeentelijke Begeleidingscommissie. Het zag er goed uit. Net als het Circulatieplan is dit plan zéér doordacht én ambitieus. Net als het Circulatieplan geeft het vertrouwen in “de Gentse administratie”. We hadden één belangrijke aanvulling. Het huidige plan toont de ambities tot 2030. We vroegen om daar nog een ambitie tot 2050 overheen te leggen, zodat bruggen en tunnels met die horizon ontworpen worden. Breed genoeg dus, naar Nederlands model. En zodat grond kon gereserveerd worden (en blijven). Gent werkt momenteel ook aan een concept voor een gebiedsdekkende bewegwijzering. We hopen dat dit plan nog dit jaar de gemeenteraad haalt, zodat de uitwerking in steen kan starten. Zat er afgelopen 6 jaar dan geen plan achter de infrastructuurwerken? Toch wel: we merkten dat de fietsroutes uit de jaren 90 een upgrade kregen (recent nog de Oude Houtlei). En ook daar is nog véél werk. Denken we maar aan het wegdek van de Schouwvegersstraat en de Theresianenstraat, en de bolle, versleten brug tussen Coupure Rechts en Coupure Links. Geen idee wat de plannen zijn voor die straten. Een plan voor een vlakke brede brug werd afgekeurd door Vlaamse administraties.

26sep18, Coupure

De behoefte aan een veilig en comfortabel fietsroutenetwerk is groot. De meeste boze/bezorgde mails in onze mailbox gaan over het gebrek hieraan. De meeste boze/bezorgde mails komen van fietsers van buiten de R40. Wat ook de verkiezingsuitslag wordt: Fietsersbond Gent zal de tolk blijven van het levende ongeduld / ongenoegen.

Slot: deze evaluatie is onvolledig, en doet daarmee het geleverde werk oneer aan. X aantal projecten kwamen hierboven niet aan bod. Een aantal degelijke fietsrealisaties van afgelopen jaren haalden enkel de Fietsbultfotomap op de harde schijf. Idem voor een aantal mindere projecten. Het is geleden van de eerste ambtstermijn van schepen Van Rouveroi (jaren 90) dat er zo intens op het thema fietsmobiliteit gewerkt is. Ook Van Rouveroi was schepen van Mobiliteit èn Openbare Werken, die twee beleidsdomeinen horen samen. Gelijk wie er volgend jaar schepen wordt: deze dynamiek mag niet stil vallen. Of zoals een buurman me vorige week toevertrouwde: “Het is door het Circulatieplan dat ik minder auto rijdt. Dat ik nadenk hoe ik me ga verplaatsen. Vroeger deed ik dat nooit.” Alleen al daarom evalueer ik het gevoerde fietsbeleid van de afgelopen 6 jaar als positief. Want draai of keer het zoals je wil: zolang het autogebruik blijft stijgen, is het fietsverkeer in gevaar. Een goed beleid zoekt met het STOPprincipe in de hand nieuwe evenwichten tussen de verschillende vervoersmodi. Die zoektocht is in Gent intens bezig. Het fietsgebruik stijgt jaarlijks. Dat zie je met het blote oog, en tellingen bevesigen dat. Waarvoor dank, en af en toe applaus. Of honing.

Wie als verkozene een beleid met een visie wil voeren merkt al gauw dat Willem Elsschot gelijk had: tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Eén van de belangrijkste bezwaren is het verzet tegen verandering. Je kan een schier eindeloze lijst opmaken van maatregelen die zwaar verzet opriepen, zelfs bij degenen die er het meest van profiteerden. Om eens een minder bekend voorbeeld te geven: in de jaren ’60 lokte het besluit dat arbeiders bij  spoorwegwerken in het vervolg opvallende oranje kledij moesten dragen hevige reacties uit van de vakbonden.

Vooral wat verkeer betreft is het conservatisme enorm. Hoewel, niemand kan ontkennen dat de Heernislaan er vroeger anders uitzag dan nu:

1890-1900, Heernislaan

1890-1900, Heernislaan


(foto collectie Arnold Vander Haeghen, uit de Beeldbank Gent.)

Van in de jaren ’50 van de vorige eeuw heeft men met een massale inzet van middelen geprobeerd om onze steden geschikt te maken voor een vervoersmiddel dat niet geschikt is voor onze steden. Het voornaamste resultaat was dat onze steden totaal ongeschikt werden voor vervoersmiddelen die wel geschikt zijn voor de stad. Dat deze evolutie weinig protest uitlokte, in tegenspraak met wat hierboven beweerd werd, wordt veroorzaakt door een aantal factoren. De maatschappelijke status van de automobiel was daar niet vreemd aan. Op zich hinderden veel pro-automaatregelen de andere weggebruikers meestal niet. De open ruimte was in principe van iedereen die ze nodig had. Zolang het aantal gebruikers die veel meer ruimte nodig hadden dan de anderen beperkt bleef was er dan ook geen probleem. De grote evolutie bestond niet zozeer uit officiële  maatregelen, maar uit de sluipende inname van de stad door steeds meer auto’s. Rond 1960 was er één auto voor twaalf inwoners, rond 1990 was dat één auto voor drie inwoners geworden.

Stilaan ontstond het besef dat het onmogelijk was het verkeer in de stad ooit nog vlot te krijgen zolang de auto de basispijler was. Twintig jaar geleden werden op veel plaatsen, ook in Gent, wedstrijdjes gehouden om te zien hoe je het vlotst van A naar B geraakte. Alhoewel in Gent het beleid als enige doelstelling had gehad het autoverkeer zo vlot en comfortabel mogelijk te maken, ook als dat ten koste ging van andere vervoersmodi, moest ook hier de auto het afleggen tegen de fiets.

De auto verstikte alle verkeer, inclusief zichzelf. Niet alleen dat: de enorme kost inzake de leefbaarheid van de stad werd duidelijker en duidelijker. De auto verstikte niet alleen het verkeer, hij verstikte de hele stad.

Maar het terugdraaien van de evolutie vereist een expliciet beleid. Het geven van ruimte, letterlijk en figuurlijk, aan openbaar vervoer, fietser en voetganger betekent het terugnemen van de ruimte die door de auto is ingenomen. Zowat alle vrije tram- en busbanen in Gent waren vroeger autorij- en autoparkeerstroken. Je kan geen vijf meter fietspad aanleggen of er verdwijnt een parkeerplaats. Dat is ook logisch: bijna alle ruimte die niet gebruikt werd om auto’s te laten rijden was ingenomen om auto’s te laten parkeren. Het terug gebruiken als leefruimte van wat vroeger vervoersruimte was, zoals het Baudelopark, lukt ook maar met moeite.

Als een maatregel wordt doorgevoerd en succesvol is krijgt het verzet ertegen na verloop van tijd vaak iets pittoresks. De spoorwegarbeiders die niet wilden opvallen terwijl ze toch in een gevaarlijke situatie verkeerden zijn voor ons onbegrijpelijk. Ook als het om verkeer gaat levert een terugblik vaak vreemde resultaten op.
Het volgende artikel komt uit de krant Het Volk van 9 maart 1994. Het artikel is letterlijk overgenomen; alleen de naam van een bewoonster is vervangen door haar initialen.

Coupure Links wordt snelweg voor fietsers

1994, Coupure links. (Foto: archief Perpetuum Mobile.)

1994, Coupure links.
(Foto: archief Perpetuum Mobile.)


Gent — De Coupure Links dreigt een snelweg voor fietsers te worden. Dat was de mening van de meeste van de meer dan vijftig bewoners die gisteravond aanwezig waren op de informatieavond van de bewonersgroep de VZW De Papegay. Frederik De Vrieze van het kabinet van schepen van Ruimtelijke Ordening Frank Beke stelde duidelijk dat de stad niet afwijkt van haar plan om aan de Coupure Links een fietspad in twee richtingen aan te leggen, omdat het deel uitmaakt van de fietsroute die het oostelijk deel van de stad met het westelijk deel zal verbinden. Ze is enkel bereid om op het nieuwe fietspad een bordje te plaatsen dat voetgangers er ook mogen op lopen. “Zoiets is onmogelijk. Dan krijgen we een snelweg voor fietsers. Wat als onze kinderen worden aangereden door fietsers”, riepen bewoners hardop in koor. Volgens Frederik de Vrieze wijzen cijfers uit dat zoiets bijna is uitgesloten.

A. D. B.  van De Papegay vergeleek de situatie ook nog met de aanleg van een autosnelweg, waarbij een landbouwer verplicht wordt dan die met zijn kar over te steken om aan zijn land te geraken.

Een andere bewoner wees erop dat de zone vlak naast het water rust moet uitstralen, omdat daar dikwijls vissers vertoeven. Frederik De Vrieze antwoordde daarop dat de stad toch bij voorkeur denkt aan de belangen van 66.000 fietsers.

Hij werd bijgesprongen door de fietsersbeweging Perpetuum Mobile. Deze vond dat de buurt het probleem “te lokaal zag”.

1994, Coupure links. (Foto: archief Perpetuum Mobile.)

1994, Coupure links.
(Foto: archief Perpetuum Mobile.)

De VZW de Papegay probeerde met dia’s van de situatie aan de Recolettenlei aan te tonen dat een fietspad van 1,50 meter al ruim voldoende zou zijn. Coördinator van het stedelijk fietsenbeleidsplan Erwin Stubbe wees erop dat het fietspad op die plek maar in een enkele richting is, hoewel er inderdaad fietsers in beide richtingen op rijden. Het fietspad aan de Coupure Links zal variëren tussen de 2,12 en 2,47 meter.

Een fietspad in een enkele richting ziet de stad niet zitten, omdat fietsers dan een grote omweg moeten maken. “En de voetgangers dan”, riepen weer vele aanwezigen. “Die kunnen op het voetpad lopen”, klonk het antwoord. De VZW De Papegay bleef erbij dat een fietspad van 1,50 meter al voldoende zou zijn voor een fietspad. Als de haag een beetje opschuift naar de waterkant kan er nog een verhoogd trottoir komen van 1,30 meter. De haag verschuiven is volgens Frederik De Vrieze niet zo vanzelfsprekend omdat de Coupure een beschermd stadsgezicht is en het bestuur voor Monumenten en Landschappen van de Vlaamse gemeenschap daarvoor haar toestemming moet geven.

Het rustoord Toevlucht Maria vroeg om ingeval het fietspad er toch komt, te denken aan de bejaarden die af en toe eens willen buitenkomen. “Velen zitten in een rolwagen. Dus is het wenselijk dat het fietspad breed genoeg is.”

—M.K.G.

Prijs

6 juni 2012

Gent heeft weer prijs.
Even ademhalen: ” a Eurostar Ashden Award for Sustainable Travel in 2012″.
Alweer een internationale prijs.
Het gevoel bij zo’n buitenlandse loftrompet is -alweer- dubbel.
Zo’n prijs zegt alles en niks.
Gent is namelijk al jààren zeer bedreven in binnenhalen van zo’n prijzen.
Ik vermoed: een goed dossier volstaat.
Gent kan dus goed wedstrijddossiers schrijven.
De realiteit mag/moet dan -uiteraard- “positief benaderd worden”.
Het filmpje toont ons -ervaringsdeskundige Gentenaars- de Ying en de Yang:

De gele studentenfietsen en Max Mobiel verdienen -yes indeed!- alle lof.
Zij verdienen inderdaad een prijs, en de kans om te groeien.

Het Fietsdepot is andere koek.
Het is een prima initiatief, met een weinig slagkrachtige werking.
Het filmpje toont waarom: jongeren leren bijvoorbeeld op tijd opstaan.
Dit hoofddoel -sociale integratie- is nobel èn noodzakelijk, maar het is in zijn huidige vorm amper fietsbeleid te noemen.
Het is sociaal beleid.
Onderhoud, bevestiging en plaatsing van fietsstallingen gebeurt aan een slakkegangetje, of aan mindere kwaliteit.
Kortom: fietsbeleid met vier handremmen op, als de wekker tenminste afgegaan is.
Een collega vroeg méér dan een jaar geleden een fietsstalling in haar straat.
Onlangs kreeg ze nogmaals te horen dat het niet voor morgen is, en geen idee wanneer dan wel.
“Allez dat kan toch niet?” herhaalde ze tijdens de treinrit 6 keer.
Ik vrees dat dit geen uitzondering is.

06mei12, 17u21, Academiestraat

Ander “dubbel” feit is de Fietsfondssage.
De 60 kilometer Fietsfondsfietspaden (die hier ter sprake kwamen) krijgen een gouden boordje.
En dat 8.000 van de 10.000 stallingen aan het station volgens een ruwe planning pas over 8 jaar in gebruik genomen worden is misschien een detail?
Positief: de politieke intenties om het fietsbeleid verder uit te bouwen worden in het filmpje verwoord.
Vraag is aan welk tempo dit gebeurt.
Die intenties kan je ondertussen al lezen in (so far) 3 gepubliceerde partijprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Het winnende dossier kan je hier lezen.

Tot slot: benieuwd wie binnenkort de Vlaamse Fietsstad wordt.
Ik gok op Brugge.
Waarom?
Brugge is al langer Fietsstad dan Gent, en ze werken beter samen met andere administraties (en vice versa).
En toegegeven: de stad is minder complex dan Gent.
Minder studenten, minder heuvels, minder interne tegenwerking?
De bevoegde minister studeerde in Gent, en werkte in Brugge als kabinetsmedewerker mobiliteit.
Ze kan met kennis van zaken de evoluties in beide steden vergelijken.
Benieuwd dus.

Dit is het recentste persbericht van de NMBS over hun fietsstallingsbeleid aan Dampoortstation.
En dit zijn de 90 nieuwe “comfortabele en diefstalveilige” fietsrekken:

03feb11, 08u58, Dampoortparking


03feb11, 09u05, Dampoortparking


Aluminium wielen plooien in dit soort rekken makkelijk, en zijn daarom sterk af te raden voor fietsen met naafdynamo.
De kans op kapotte rem- en versnellingskabels is in dit antiek nog groter dan in de andere types.

Bij sommige rekken zijn beugels gebogen, en daardoor onbruikbaar:

03feb11, 08u59, Dampoortparking


03feb11, 09u00, Dampoortstation

Ik vond twee fietsen die er diefstalveilig gestald stonden:

03feb11, 09u04, Dampoortparking


Hopelijk is dit een vergissing.
Op de Sint-Denijslaan ligt nog een stapel rekken te wachten op een bestemming…

Politie

23 oktober 2009

De Gentenaar pleegde vandaag onder de kop “Politie pakt roekeloze fietsers onverbiddelijk aan” een “pakkend stuk”. Het staat momenteel zelfs op hun nationale blogpagina. Er zit in het artikel een flinke klad emotie. Dat leest vlotter. Het thema leeft, dat is duidelijk. Ook ik kan me soms ergeren aan de roodlichtmedemens. De roekelozen hebben een boete alleen aan zichzelf te danken. Deze morgen nog zag ik een fietsende flippo de Heernislaan bewust dwarsen met rood licht. Onbegrijpelijk voor een zwakke weggebruiker. Op dat kruispunt – ik passeer er vaak- zag ik sterke weggebruikers het hem honderdvoudig voordoen. Geen van beide heeft een excuus. Rood is rood, zeker rechtdoor.

23okt09, 08u01, Forelstraat

23okt09, 08u01, Forelstraat

20 jaar geleden zou dergelijke politie-actie me kwaad gemaakt hebben. Toen waren fietsers het vuil van de straat. Reden ze vooral in de weg van auto’s. Nu denk ik: “ach, weer zo’n symboolactietje?” Waarom? Omdat de politie het nèrgens ernstig in meent. Elk soort misdrijfje krijgt een persactietje, and that’s it. Het systeem is te doorzichtig. Tijdens zo’n fietsactie mag je met je opgefokte brommer voorbij vlammen. Of mag je al sturend telefoneren. Geen flik zal ernaar kraaien. “Het past niet in de actie.”

Het defaitisme van de Gentse politie is vaak groot. Ik herinner me geen enkel gesprek met een Gentse flik zonder zuchten of sarcasme. “Ga jij het eens uitleggen aan de commissaris?!” Of: “Als het rond het stadhuis maar in orde is” zijn zo van die uitspraken die je even moedeloos maken. Ja, ik weet het: ze zijn onderbemand. En ja: ze zitten vaak tussen hamer en aambeeld. En even relativeren: het is ondertussen een jaar geleden dat ik nog met een flik een babbeltje maakte.

Verbaliseren van roekelozen is ok. Maar de flikken kunnen méér. Stilletjes hoop ik op een hoofdcommissaris die fietsbeleid als topprioriteit ziet, die mee aan de weg timmert om de stad leefbaarder en fietsvriendelijker te maken. Die zijn agenten vraagt om -als ze tijd hebben- op Gent-info of meldpunt Fietspaden melding te maken over putten in de weg, fietsbultkasseien of gevaarlijke kruispunten. (Mijn vader was rijkswachter. Kom niet af met het argument dat ze hiervoor nooit tijd hebben …) Die de fietsbrigade in de spitsuren tussen de fietsers laat fietsen (geen betere remedie tegen zotten op de autostrade als een opduikende patrouille). Die schooldirecties enthousiast begeleidt om schoolomgevingen fietsvriendelijker te maken. Die de fietsbrigade verder uitbouwt tot méér dan patrouilledienst in de Kuip of vlotte interventiedienst voor fout geparkeerde auto’s. Die mee traceert waar de pijnpunten zitten (bv de tegen-de- richting-fietsers op de ring), en oplossingen suggereert (tweerichtingsfietspaden op de kleine ring). Die als een ombudsdienst gevaarlijke situaties oplijst, zoals dit voetpad annex bushalte:

23okt09, 08u02, Heernislaan

23okt09, 08u02, Heernislaan


In Brugge heeft men dit begrepen: toen jarenlang bekeuren op het eenrichtingsfietspad tussen centrum en station niks uithaalde is men gaan tellen. Twee vijfde van de fietsers reed in de verkeerde richting. Het fietspad zou volgend jaar omgebouwd worden.
Ik zie de politie zelden op gevaarlijke plaatsen stijl Heuvelpoort, Sint-Lievenspoort, Ter Platen, Palinghuizen, Tolhuis. Ik zie ze nooit in de mobiliteitshel bij uitstek: de ochtendspits. Ja, op 1 september: nog zo’n symboolactietje. Ik hoop dat ze weten dat een grote stroom fietsers aan Gent Dampoort tegen de richting gaat:
23okt09, 8u08, Kasteellaan

23okt09, 8u08, Kasteellaan

Ik hoop dat ze hier geen persacties plegen, maar mee aandringen op betere, veiliger infrastructuur.
23okt09, 08u09, Kasteellaan

23okt09, 08u09, Kasteellaan

Ik hoop dat de politie zijn vroegere (?) missie “zoveel mogelijk auto’s van punt A naar punt B verkassen” ombuigt in “zoveel mogelijk voetgangers, fietsers en bussen van punt naar punt B verkassen”
23okt09, 08u09, Kasteellaan

23okt09, 08u09, Kasteellaan


Het thema “roekeloze fietsers” leeft. Ik herinner me niet dat een artikel op de regionale blogpagina van de Gentenaar al 50 reacties haalde. Deze reactie viel op: “het volledige plaatje…
Gisteren ben ik voor het eerst sinds enkele maanden in Gent geweest. Een deel met de wagen, een deel te voet. In de winkelwandelstraten vielen de fietsers me ook op doordat ze links en rechts de wandelaars voorbij staken. Ik denk dat ze daar eigenlijk van hun fiets moeten stappen, maar ik begrijp wel dat ze het niet doen. Toen ik rond 18u met de wagen terug naar huis reed viel me vooral op hoe gevaarlijk het voor de fietsers was, bijna nergens is plaats voor hen. Wordt het niet eens tijd dat onze steden eens echt de fietsers wat minder stiefmoederlijk gaan behandelen? Martine De Waele. Martine is duidelijk een dame met empathie.

Ik blijf Jan zijn quote van het jaar herhalen: “We mogen blij zijn dat deze roekeloze fietsers niet met een auto rijden. Dat zou pas erg zijn.” Misschien overwegen om een rijbewijs pas op 25 te geven? Dat zou pas een ecologische ommezwaai zijn. Als jongeren onder 18 het kunnen, waarom anderen niet? En we worden toch ouder…

Controle

11 oktober 2008

Vorig jaar was er in de herfst gerichte politiecontrole op fietsverlichting. Dat was zeer zinvol: eerst waarschuwen, dan beboeten. Er is een zacht beladen woord voor: opvoeden. Elk jaar landen een paar duizend op te voeden jongeren in deze studenttown. “Stedelijke fietsmanieren” is een apart vak. Een beetje bijles kan geen kwaad.

Vandaag ging ik kort de stad in om brood te kopen. Damned, het Hinkelspel was net 2 minuten dicht. Dan maar een ommetje langs de werf van de eeuw:

11okt08 13u07 Sint-Jorisbrug

11okt08 13u07 Sint-Joriskaai

Geen reden tot juichen. Daarna richting bakker, en onderweg nog even deze domme eenrichting gefotografeerd:
11okt08 13u13 Reep

11okt08 13u13

Dit eenrichtingsverkeer heb ik nooit begrepen. Waarom is dit er? Vlak voorbij dit stukje Reep liggen 2 scholen. Wil men vermijden dat kinderen met de fiets komen? Waarom moeten auto’s hier zoveel ruimte krijgen? Begrijp de logica: alle andere straten/straatdelen rondom zijn smaller, en tweerichting voor fietsers: 
11okt08 13u12 Seminariestraat

11okt08 13u12 Seminariestraat

11okt08 13u11 Reep

11okt08 13u11 Reep

Bon, ik denk: dit zijn ze vermoedelijk ooit vergeten, en fiets via de melding van Pjotr  (deze foto’s zijn voor morgen) verder naar de bakker. Ik koop brood, en om de hoek ook nog de Gentenaar. Thuis verslik ik me in dit berichtje:
“De politie gaat de komende weken fietsers strenger controleren, op onder meer het negeren van rode stoplichten en van eenrichtingsstraten, fietsen op het trottoir en onaangepaste snelheid in het voetgangersgebied. Vooral over dat laatste komen veel klachten binnen van voetgangers, onder meer bij de ombudsvrouw.    De politie  gaat zich in eerste instantie concentreren op de Papegaai-/Annonciadenstraat, Onderbergen, Walpoortstraat, Brabantdam, Nederkouter/Kortrijksepoortstraat en de Van Wittenbergestraat.”
Als ik het zò lees vraag ik me af wat hier achter zit. Het voelt niet lekker. Tiens, men gaat fietsers controleren, maar nièt in de straten waar de meeste klachten over binnen komen: het voetgangersgebied. Raar.
Op de site van de stad leest het anders, genuanceerder. Het toont de mechanismen. Ik ben benieuwd naar de opvoedkundige aanpak.
Laat ons hieruit concluderen: als véél voetgangers en fietsers klacht indienen over onaangepast rijgedrag van auto’s, zal de Verkeerscoördinator van de Politiezone Gent alle commisariaten de opdracht geven om gerichte controles te doen. Fietsers zijn teveel plantrekkers. Ze moeten stoppen met op voetpaden te klimmen, maar klacht indienen tegen de automobilisten die hen de weg afsnijden, of tegen de werfketen die hen van het fietspad jagen, of tegen de taxi’s die ’s avonds over de kasseien van de Nederkouter krossen. 
Rond half twaalf vanavond had een taxi me bijna te grazen op het kruispunt met de Verlorenkost. Zal ik es mailen met de ombudsvrouw?

Fietspad-rekenkunde

17 september 2008

Fietspaden krijgen -langzaamaan- steeds meer aandacht. Woensdag 17 september vond het tweede fietscongres plaats, en dat is positief. Alleen, ik zie het Vlaams Gewest in Gent weinig fietspaden aanpakken. OK, als er een Gewestweg heraangelegd wordt, komt ook de fietsinfrastructuur aan de beurt, zoals bijvoorbeeld op de Albertlaan of de Oudenaardsesteenweg.  Voor de rest worden er kruispunten aangepakt (de zwarte punten), en steekt het Gewest ook geld in fietsbruggen en -onderdoorgangen, bijvoorbeeld aan het Keizerpark. De kleine ring (de R40) is een Gewestweg, en voor fietsers nog steeds geen ringweg. Daarover de komende weken meer. 

Ik was niet op het fietscongres, maar dook vanavond in de cijfers. Pagina 104 van het recente jaarverslag van Wegen en Verkeer geeft het meest recente cijfermateriaal: de afgelopen 9 jaar werd door het Gewest per jaar gemiddeld 129,91 km fietspad (her)aangelegd. 

  1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007     gemidd/jaar
Antwerpen 32,5 27,2 38,2 24,1 45,6 10,9 18,6 27,9 17,1 totaal: 242,1 26,90
Vlaams-Brabant 30,9 6,1 15,7 21,3 30,1 11,8   13,8 27,6 totaal: 157,3 17,48
Limburg 66,8 41,8 50,9 52,1 66,1 11,4 10,6 10,4 26,5 totaal: 336,6 37,40
Oost-Vlaanderen 8,8 43,5 37,1 24,6 58,1 10,5 1,4 33,3 8,4 totaal: 225,7 25,08
West-Vlaanderen 20 13,8 13,5 46,3 32,5 9,9 6,8   64,8 totaal: 207,6 23,07
Vlaanderen 159 132,4 155,4 168,4 232,4 54,5 37,3 85,4 144,4 totaal: 1169,2 129,91

2003 was een piekjaar met 232,4 km. Is -hiermee vergeleken- de voorspelling van “minstens 240 km in 2008” verkiezingspeptalk? Bekijken we de cijfers vanaf de Vlaamse verkiezingen in 2004, dan komen we gemiddeld aan een povere 112.32 km per jaar. (voor 2008 nam ik de voorspelling uit de Standaard).  Deze Vlaamse regering deed het dus slechter dan de vorige.

  2004 2005 2006 2007 2008     gemidd/jaar
Antwerpen 10,9 18,6 27,9 17,1 48 totaal: 122,5 24,50
Vlaams-Brabant 11,8   13,8 27,6 48 totaal: 101,2 20,24
Limburg 11,4 10,6 10,4 26,5 48 totaal: 106,9 21,38
Oost-Vlaanderen 10,5 1,4 33,3 8,4 48 totaal: 101,6 20,32
West-Vlaanderen 9,9 6,8   64,8 48 totaal: 129,5 25,90
Vlaanderen 54,5 37,3 85,4 144,4 240 totaal: 561,6 112,32

Het zijn uiteraard maar cijfers. Je leest in het laatste jaarverslag niet hoeveel kilometer fietspad er werkelijk is, laat staan dat je kan lezen hoeveel kilometer niet-aanliggend of dubbel fietspad er is. Dat stond bijvoorbeeld wel in het jaarverslag 2003. Kwaliteit en optimale veiligheid kan je niet in cijfers vatten.

En cijfers zijn geduldig. Lees bijvoorbeeld pagina 37 van het jaarverslag 2001.  Het spuiten van de witte streepjes op de Gasmeterlaan en het herasfalteren van de Antwerpesesteenweg noemt men “onderhoudswerken aan fietspaden in district Gent”. Hilarisch.

 

Als ik even doorreken leer ik dat Vlaanderen 4.951,7km gewestwegen zonder autowegstatuut heeft. Elke weg heeft 2 fietspaden, dus 4.951,7 km maal 2 = 9.903,4 km fietspad. Volgens het jaarverslag 2007 werden alle 6.600 km fietspad gecontrolleerd (pagina 32). Conclusie: ruwweg een derde van de Vlaamse gewestwegen heeft géén fietsinfrastructuur. (Ik laat hier de dubbelrichting fietspaden buiten beschouwing. In 2003 was dat amper 80km). Er is dus nog zéér, zéér veel werk aan de winkel, maar dat wist u wel zeker?

Even verder cijferen: als het Vlaams Gewest aan het gemiddelde tempo van de afgelopen 9 jaar verder werkt duurt het 80 jaar voor gans Oost-Vlaanderen een beurt gehad heeft.  Stel dat men 300 km per jaar aanlegt, dan duurt het 33 jaar voor gans Vlaanderen een beurt kreeg:

  tot gewestwegen tot fietspaden gemidd/jaar nodige tijd
Antwerpen 1.019,47 2.038,94 60,00 34
Vlaams-Brabant 603,36 1.206,72 60,00 20
Limburg 1.065,56 2.131,12 60,00 36
Oost-Vlaanderen 1.009,91 2.019,82 60,00 34
West-Vlaanderen 1.253,40 2.506,80 60,00 42
Vlaanderen 4.951,70 9.903,40 300,00 33

Uit de cijfers kan ik niet lezen hoeveel km er in stedelijke omgeving aangelegd werd. Het lijkt me logisch dat men prioriteit geeft aan de centrumsteden: zo bereik je het meeste mensen, haal je het grootste rendement uit je investering. Ik vermoed dat Wegen en Verkeer zo niet redeneert, en z’n fietspadenaanleg niet coördineert in functie van woon- werkverkeersassen.

Sorry, ik liet me even gaan :). Ik wou eigenlijk iets schrijven over de verkeerssituatie vlakbij het VDAB-opleidingscentrum aan de Industrieweg. Da’s voor morgen.

%d bloggers liken dit: