Video!

Een tijd geleden werd achter het station van Brugge een rotonde aangelegd. Op voorhand kon iedereen door een videoanimatie bekijken hoe het eindresultaat voor de gebruiker zou aanvoelen. Het stukje voor de fietser ziet er zo uit:


Stationsomgeving Brugge

Dat is leuk om eens te bekijken, zal u zeggen. Maar zo’n filmpje is meer dan alleen maar kijkvoer. Het is ook een ontwerpmiddel. Het verplicht de ontwerper van infrastructuur zich in te leven in het standpunt van de gebruiker. Dat is iets waar het dikwijls aan ontbreekt. Denk eens aan alle miskleunen qua infrastructuur die je tegenkomt: de onmogelijke hoeken, de hinderlijke en gevaarlijke paaltjes, de onoverzichtelijke kruisingen. Allemaal zijn ze een gevolg van een gebrek aan inleving, van een gebrek aan (soms letterlijk) vooruitzien.

Ik pleit er dan ook voor dat zulke animatiefilmpjes verplicht wordt bij het ontwerp van elk stuk fietsinfrastructuur. Geen tunnel, geen brug, geen kruising zonder voorafgaande video. Oké, voor een paar standaardsituaties zullen standaardfilmpjes voldoende zijn, maar vergis je niet: zelfs bij de simpelste dingen gaat het mis. Ik kom net terug van een fietstochtje en op een gegeven ogenblik moest ik tussen twee betonblokken die 80cm van mekaar stonden. Dat is 20cm minder dan de toegelaten breedte voor een rijwiel dat als fiets geldt. Dertig meter verder had iemand in een bocht een paaltje op zo’n manier neergepoot dat ik voet aan de grond moest zetten. Het is wel duidelijk: had men eerst een filmpje gemaakt dan had een en ander er heel anders uitgezien. 3D-animatie zal dan wel wat kosten, maar zal vooral veel onheil voorkomen.

Nemen we eens een voorbeeld: de Sneppebrug.

30jan10, 10u34, Snepkaai

Onder de hoofding ‘Draisine’ hebben we het er al uitgebreid over gehad: een hoek van 180 graden inbouwen in een oprit van een brug is niet echt een goed idee. Voor al wie er passeert is de fout onmiddellijk duidelijk natuurlijk, vooral als er net iemand van de andere kant komt.

Maar voor de brug er lag waren de commentaren positief. Die waren gebaseerd op simpele statische tekeningetjes zoals deze:

simulatie Sneppebrug

Beeld je eens in wat er zou gebeurd zijn moesten we, voor men aan de bouw begon, een 3D-animatie zouden te zien gekregen hebben.

De kans dat het ontwerp gebleven zou zijn wat het was zou nihil geweest zijn. Met een filmpje was het voor iedereen, zelfs voor een ontwerper die nog nooit op een fiets gezeten heeft, duidelijk geweest: hoeken op een fietsweg, dat kan niet. Dat geldt hier zowel voor de knik in de opritten als voor de rechte hoeken in de doorgangen onder de brug.

Of nemen we een ander voorbeeld. Onderstaand filmpje is een animatie van AWV over rotondes met fietsers uit de voorrang.

Oké, het is niet echt een simulatie van een concreet ontwerp, en niet alles is op de juiste schaal getekend, maar de ontwerpfouten zijn duidelijk. De fietser komt aan de oversteek. De bedoeling is dat hij al zijn aandacht besteed aan het verkeer dat hij voorrang moet geven. Maar dat kan hij niet: hij moet ook nog eens al zijn aandacht besteden aan de dubbele bocht die hij moet maken. Anders knalt hij tegen het verkeersbord. Bovendien bevindt de auto op het moment dat hij het meest zichtbaar moest zijn schuin achter de fietser. De obstakels bevinden zich bijna recht voor, kwestie van die aandachtsverdeling zo moeilijk mogelijk te maken en dat net op het ogenblik dat de fietser de moeilijke bocht neemt en dus zijn hoofd heen en weer moet draaien net op het moment dat zijn evenwicht verstoord is. Voor wie het niet weet: de evenwichtsorganen van een fietser zitten in het hoofd.

Daarmee is het nut van dit filmpje duidelijk. Je hoeft niet eens de moeite te doen om het ontwerp te realiseren en te wachten op de klachten achteraf. Nee, je kan gewoon meteen een goed ontwerp maken. Veel goedkoper en veiliger.

Een verplicht filmpje geeft een proof of concept: een bewijs dat het ontwerp wel degelijk rekening houdt met de realiteit. En dat is nodig bij elk stuk fietsinfrastructuur, zelfs de meest banale. Bijvoorbeeld bij paaltjes. Kijk maar naar de nieuwe paaltjes aan Dampoort:

Kleindokkaai

Als er ooit eens iemand een animatie maakt die toont hoe een fietser door paaltjes laveert als hij een tegelijkertijd een bocht neemt is het voor eens en altijd duidelijk: in zo’n geval moet je ervoor zorgen dat de fietser schuin doorkan. Daarvoor moet de lijn tussen de paaltjes dwars staan op de rijlijn. Een filmpje laat dat duidelijk zien en zo’n filmpje kan dan dienen voor alle paaltjes-in-een-bocht. Zit er ergens een CGI-animator in de zaal?

Kraanlei

Kasseien, een delicaat onderwerp in Gent. Het evenwicht tussen historische waarde en fietscomfort! Maar er is anno 2015 veel meer mogelijk dan alleen maar kasseien herleggen. Kijk bijvoorbeeld naar de Kantienberg of de Korenmarkt. Het mag duidelijk zijn dat we de heraanleg van de Kraanlei een gemiste kans vinden.

Kraanlei
Kraanlei
06apr12, 19u54, Kantienberg
06apr12, 19u54, Kantienberg
Korenmarkt
Korenleimarkt

Veegwerken

Oké, de fietsomlegging was zoals gewoonlijk voorzien van een onnozel bord `Fietsers afstappen’.

22jan14, 15u09 Sluisweg
22jan14, 15u09, Sluisweg

Maar de modder was wel degelijk weggeschraapt van de steentjes op de voorgrond. Wie goed kijkt ziet dat er zelfs veegwerken bezig zijn (en ja, ook dat was ten gerieve van passerende fietsers).

22jan14, 15u09 Sluisweg
22jan14, 15u09, Sluisweg