De open vragen

(dit stuk schreef ik grotendeels op de avond van het ongeval, maar ik druk nu pas op “publiceer” )

23 augustus 2022, Dok-Noord & Stapelplein

Gisteren, die vervloekte 23 augustus 2022, stierf een dame van 44 jaar op de kleine Gentse ring. Moeder van drie kinderen, en lerares. “Gegrepen door een vrachtwagen.” Volgens sommige media stapte het slachtoffer met haar fiets aan de hand op de oversteekplaats. Ondanks alle intense en immense emoties (ook bij mij) is het na een dergelijk ongeval altijd wijs en goed om – als je hart het toelaat- te wachten op de bevindingen van de verkeersdeskundige, die namens het parket de omstandigheden van het ongeval onderzoekt. Het bepalen van het gedrag en de verantwoordelijkheden van alle betrokkenen is daar een element van. De communicatie hierover blijft vaak (niet altijd) op de vlakte. Soms is dat vanuit laksheid. Soms is dat vanuit juridische redenen, want het draait ook om verantwoordelijkheden. De verantwoordelijkheden nààst de direct betrokkenen blijven te vaak buiten beeld. We willen hierbij alvast vragen om antwoord te krijgen op twee vragen.

Vraag 1 draait om de verantwoordelijkheid van de transportfirma. Was er een gegronde reden waarom deze vrachtwagen hier passeerde? Was de R40 de gekozen GPS-sluiproute, of een te verantwoorden reisroute? Met andere woorden: was het laden of lossen van deze vrachtwagen vlakbij de plaats van het ongeval, of niet? Wat was de reisroute van de vrachtwagen?

Er was een tijd dat de Heernislaan vol lag met graankorrels. Dat kwam door de zéér drukke vrachtwagentrafiek met graan tussen Frankrijk en Eurosilo in de haven. Op een bepaald ogenblik (20 of 25 jaar geleden?) kwamen er op de E17 richting B401 verbodsborden, want deze zware trafiek was nefast voor de technische houdbaarheid van de B401. Intense politiecontroles maakten dat het verbod ook realiteit werd. De R40 werd er een klein beetje leefbaarder door. Bij de werken op het brokkelviaduct zag ik op de Heernislaan vaak vrachtwagens die hier duidelijk “de kortste weg” zochten.

Aan de toog van het internetcafé “chez Facebook” vraagt men soms dat de Fietsersbond ervoor moet zorgen dat àlle fietsers 200% de regels volgen. Heeft iemand dat ooit al gevraagd aan de federaties van wegtransport? En jawel: àlle respect voor het zware werk van de duizenden vrachtwagenchauffeurs. Die mensen hebben vooral nood aan een degelijk loon, een degelijke opleiding en minder tijdsdruk.

Vraag 2 is even belangrijk, en draait om de verantwoordelijkheid van de wegbeheerder, het Vlaams Gewest. Had dit dramatisch ongeval vermeden kunnen worden door verkeerslichten op deze oversteekplaats? Daar zijn drie mogelijke antwoorden op: ja, nee of misschien. Maar lees de reacties op sociale media: vele voetgangers en fietsers ervaren dit kruispunt als zeer gevaarlijk / te vermijden. Terwijl aan de overkant reeds 10 jaar een fiets- en voetgangersbrug ligt te lonken, en sinds een paar jaar waterkanten om langs te flaneren. Hier hadden al 6 à 10 jaar verkeerslichten moeten staan. 6 jaar? Zolang zit een kind in de lagere school. En ja, we weten het: na de aanleg van de Verapazbrug wordt de kleine ring verlegd naar de Afrikalaan, en gaat deze as op de schop om een tramlijn aan te leggen. Maar je kan het toch niet maken om een nagelnieuwe school alleen maar onveilig bereikbaar te maken, net vanuit de wijk die deze school het meest nodig heeft?

In 2019 publiceerden we hier een memorandum over de R40. Daarin staat: Bijna alle andere fietsoversteekplaatsen zijn lichtengeregeld. In de zone tussen Verbindingskanaal en Dampoort is dat niet zo (foto). Een blinde vlek.

Mevrouw de minister, als u dit leest: deze ringweg heeft zorg nodig. Véél zorg. Om mensen te laten oversteken. Om voor fietsers en voetgangers de binnenstad te verbinden met de buitenstad. Het is goed dat er studies lopen over de Dampoort en de Heuvelpoort. Het is goed dat de Verapazbrug nu eindelijk / eindelijk / eindelijk in opbouw is (de vorige minister wéét waarom we boos zijn op hem). Maar het is onvoldoende. Ik herhaal onze vraag: zorg voor een ambtenaar die exclusief alleen maar met de R40 bezig is. Werk genoeg. Een voorbeeld: vanuit de Ferrerlaan met de fiets gaan werken op de Rooigemlaan is enkel voor assertieve fietsers weggelegd, want er zijn stroken zonder ook maar ièts van ruimte voor fietsers. Zelfs geen moordstrookje. Tolhuis: zelfde verhaal. Heernislaan: idem. We tonen u deze plaatsen op aanvraag. Maar ook de “kleine dossiers” vragen zorg: losliggende klinkers van voet- of fietspaden, lange wachttijden aan verkeerslichten voor voetgangers en fietsers, … . Stop de besparingslogica, ga voor de maximaal veilige logica.

Iemand vertelde me vandaag: “Ik ben afgelopen zomer tweemaal gaan fietsen in Nederland, en ik ben daarna tweemaal boos thuis gekomen. Pas als je in Nederland fietst realiseer je je hoe onveilig we het hier nog steeds organiseren.”

Gisterennamiddag ben ik kort gepasseerd langs de plaats van het ongeval. De emoties waren er prompt. Het was er oorverdovend stil. Mijn maag draaide. Foto’s nemen leek me snel zinloos. Van ver lukte het nog.

23 augustus 2022, Dok-Noord & Stapelplein

Dichtbij één foto. Daarna niet meer.

23 augustus 2022, Stapelplein

Nergens, nergens, nergens, nergens op het asfalt voor de oversteekplaats was een remspoor te bekennen. Geen foto. Een zwarte bestelwagen kwam de gruwelijke taak uitvoeren: het dode lichaam halen. Geen foto, natuurlijk niet! Niets brengt deze dame van 44 levensjaren weer tot leven. Niets. Niets. Niets. Maar laat ons niet aanvaarden dat dit “een lot” is. Laat ons dergelijke ongevallen maximaal proberen te vermijden. Verkeerslichten en ongevallenanalyses zoals in Nederland zijn een must. De kennis is er. De minister zegt dat de centen er zijn. Nu de wil nog.

Alcohol en moordstrookjes

Zelfs als op 24 uur tijd twee jonge fietsers op moordstrookjes –ambtenarenjargon voor aanliggende smalle geschilderde fietspaadjes zonder bufferzone– omvergemaaid worden door een dronken, wegvluchtende automobilist kan je op het digitale café toogpraat lezen over fietsverlichting.
De politieke overheid -los van partijkleur- zal het alweer behandelen als een spijtig voorval, en overgaan tot de orde van de dag.
Of is dit de gruwelijke druppel(s) teveel?
Is dit een deel van onze cultuur?
Blijft het vervangen van moordstrookjes door vrijliggende fietspaden naar Nederlands model een werk dat aan het huidige tempo -vermoedelijk- afgerond zal zijn in 2117?
Wat hebben we de afgelopen 10 jaar al gehad aan Vlaamse excuses?
Het onteigenen is federale materie.
Vervolgens: de overdracht en opstart op Vlaams nivo verloopt met vertraging.
Vervolgens: de 100 miljoen geraakt niet op, terwijl het lijkt alsof het Gewest steeds minder ambtenaren inzet om fietspaden te ontwikkelen. Technisch tekenaars vloeien af.
Hoeveel kilometer moordstrookjes zijn er de afgelopen 10 jaar vervangen door kwaliteitspaden?
Hoeveel kilometer moordstrookjes zijn er nog te vervangen?
Dit is zo’n voorbeeld van beloftes en zéér traag handelen.

En jawel, dit is ook een èn-ènverhaal.
Wat is er afgelopen jaren gerealiseerd qua preventie van dronken autorijden?
Hoe ver zit het met het rijbewijs met punten?
Is onze alcoholcultuur zo heilig?
En ik citeer Bart V: “Onze auto’s zitten vol met de meest gesofisticeerde prullen….ze parkeren volledig autonoom, rijden zelfstandig van a naar b…maar vermijden dat een dronken iemand achter het stuur kruipt lukt blijkbaar niet. Zorgen dat een auto remt voor onverwachte hindernissen lukt niet…
De auto koppelen aan een gps met snelheidsbegrenzer lukt niet…
Ooit komt de dag dat de mensen die nu de instrumenten en de middelen in handen hebben om deze doden te vermijden ter verantwoording geroepen worden.”

Op de dag van de architecuur zag ik dit apparaat hangen, een alcolab:

10sep17, Volta, Nieuwewandeling

10sep17, Volta, Nieuwewandeling

Het werd in 2012 geschonken door het fonds Emilie Leus, fietsslachtoffer van een dronken autobestuurder.
Het apparaat bestaat.
De overheid negeert het.
Nu nog verplicht aan elke uitgang van een drankgelegendheid hangen?
Ach, zolang mobiliteit bekeken wordt als een sidekick van economie, en “de achterban” belangrijker is dan “het algemeen belang” durft onze Brusselse overheid mobiliteitsmisdaden niet handelen.
Ze durft niet met evenveel slagkracht, mankracht en middelen handelen als ze doet met misdaden door extremisme.
Of is extreem alcholgebruik een aanvaarde vorm van extremisme, en de doden een neveneffect?

Rouw

Fietsersbond Gent heeft een jarenlange traditie van dodenwakes.

04feb12, 11u15, Evergemsesteenweg

Zaterdag werd Marcella Itterbeke, het slachtoffer van het ongeval op 4 november 2011 herdacht met een bloementuil en een minuut stilte.

04feb12, 11u17, Evergemsesteenweg

Een korte impressie zie je hier.
Het zal -alweer helaas, alweer rouw- de eerste van een reeks dodenwakes van 2012 worden.

Twee

2011 is slecht bezig.
Op 16 maart stierf aan Meulesteedsesteenweg een fietster van 52 jaar onder de wielen van een vrachtwagen.
Vandaag stierf op de grens tussen Merelbeke en Zwijnaarde een fietser van 45 jaar onder de wielen van een vrachtwagen.
Vreselijke feiten.
Op fora allerhande schieten dan telkens dezelfde ergernissen door computerschermen.

05apr11, 13u27, Kappetragel / Adolphe della Faillelaan

Snelheid!
Infrastructuur!!
Risicogedrag!!!
Respect!!!!
DE fietsers.
DE vrachtwagenchauffeurs.

Elk ongeval is anders, en vraagt een voorzichtig oordeel.
Ook mijn bloed kookt bij duidelijke berichtgeving over alcohol of snelheid.
Maar bij deze ongevallen overvalt me vooral een gevoel van trieste machteloosheid

Ik ben ervan overtuigd dat onze fiets- en wegeninfrastructuur schandalig achterhaald is.
Wat er ligt komt niet overeen met onze ambities.
Er wordt aan gewerkt, maar absoluut nog niet met voldoende middelen en mankracht.
Fietsinfrastructuur komt aan bod, maar niet als speerpunt van verandering.
Eerder als randfenomeen.
Dat is meer dan vroeger, toen fietsverkeer iets voor armen, en dus te negeren was.
Maar het is nog ruim onvoldoende om een massa veilig te laten fietsen.
Laat het mij daar bij houden.
Zo’n bedenkingen zijn voor nabestaanden te gratuit.

Dit zijn foto’s van de plaats van het ongeval van deze morgen.
Ik laat u zelf oordelen over deze wegeninfrastructuur.
Hopelijk zijn de foto’s helder genoeg.
Op het detailplan staan de fotostandpunten:

05apr11, 13u36, Kappetragel

05apr11, 13u29, Kappetragel

05apr11, 13u28, Adolphe della Faillelaan / Kappetragel

05apr11, 13u49, Adolphe della Faillelaan

%d bloggers liken dit: