Home

Een Vlaamse fietsstad

21 september 2017

Je hebt landen met een ingewortelde fietscultuur, zoals Denemarken en Nederland. Dan zijn er ook half-en-halflanden zoals België en Groot-Britannië. Tenslotte zijn er ook landen waar de fiets traditioneel afwezig is. Frankrijk bijvoorbeeld, waar de fiets alleen beschouwd werd als een sportattribuut. Wie de laatste jaren naar Frankrijk reisde merkte echter dat er daar heel veel aan het veranderen is. Er is een heel groot verschil met België. Hier ging de erkenning van de fiets van onder naar boven: de fietsersbeweging moest –en moet– het beleid overtuigen om de fiets te waarderen. In Frankrijk gaat het vaak omgekeerd: het beleid is erop gericht om mensen te overtuigen fietser te worden.

Ook los van de fiets neemt de overheid in Frankrijk verkeersveiligheid au sérieux, dit in tegenstelling tot bij ons. Bijvoorbeeld: in België bestaat het rijbewijs met punten al meer dan vijfentwintig jaar (K.B. van 18 juli 1992), maar in Frankrijk kan je met het systeem ook nog je rijbewijs kwijtspelen. Dat is natuurlijk een positief punt voor fietsers, die daarmee veiliger op de baan kunnen. Minder positief: een reflecterend hesje is verplicht voor fietsers, zowel ’s nachts als buiten de bebouwde kom. Maar er zijn ook specifieke maatregelen voor de fiets. Niet alleen op straat: sinds 2004 is er een systeem voor fietsregistratie dat er volgens Wikipedia voor zorgt dat 40% van de gestolen fietsen terug bij hun eigenaar geraken. Op heel veel plaatsen zie je dan ook nieuwe fietsinfrastructuur verschijnen:

14 aug17, 7u15, Rue Des Forts, Duinkerke, Frankrijk

Fietswegen zijn vaak lang en functioneel:

14 aug17, 6u28, Route de Bergue, Duinkerke, Frankrijk

Nu hangt het heel erg van het bestuur af of er iets te zien is: sommige steden zien er voor de fietser hetzelfde uit als twintig jaar geleden, andere steden blijken er echt wel werk van te maken. Wat opvalt is dat er weinig ontwerpfouten gemaakt worden.
Bij ons moet je eindeloos zeuren om verkeerslichten voor fietsers op ooghoogte te krijgen, ginds is het standaard:

14 aug17, 6u55, zowat overal in Duinkerke, Frankrijk

Fietspaden kennen meer dan bij ons een logisch begin en einde, en zo voorts, al is zeker niet alles overal perfect.

Duinkerke doet heel wat inspanningen om dé Vlaamse fietsstad te worden, maar naar mijn mening spant Douai –de oud-Vlaamse naam is Dowaai– de kroon. De fietsinfrastructuur past duidelijk in een totaalconcept. Veel ervan is erop gericht om fietsers zichtbaar te maken. Fietssluizen worden niet alleen aangeduid met wegmarkeringen, maar vaak ook met een bord, soms zelfs eentje met oplichtend opschrift:

14aug17, 12u44, Rue Merlin de Douai, Dowaai, Frankrijk

Zoals Gent heeft Dowaai veel eenrichtingsverkeersstraten. Alle straten die niet te smal zijn hebben beperkt eenrichtingsverkeer (double sens cyclable heet dat ginder) en dat is altijd ook met wegmarkeringen aangeduid. Heel zelden is dat bescheiden, zoals hier vlak bij het stadhuis:

14aug17, 12u55, Rue Francis Godin, Dowaai, Frankrijk

Op grotere straten ziet het er bijna uit zoals de Gentse Oude Houtlei:

14aug17, 12u55, Rue de Paris, Dowaai, Frankrijk

Daarbij sneuvelen er regelmatig ook nog een paar parkeerplaatsen:

14aug17, 12u50, Rue des Foulons, Dowaai, Frankrijk

Wist u overigens dat rechtsaf door rood bestond in Frankrijk vóór wij het hadden? En dat het mottige bord dat wij daarvoor gebruiken afgekeken is van het Franse? De overzichtsfoto vat alles samen: de fietssluis, verduidelijkt met een bord, een laag licht voor als je rechtdoor wil, en als je rechtsaf wil heb je de double sens cyclable met een fietspad en moet je niet voor het rode licht wachten.

14aug17, 14u52, Rue des Wetz, Dowaai, Frankrijk

Voilà, veel meer moet dat niet zijn. Dat is ook niet zo verwonderlijk: Douai heeft een systeem van vélo-testeurs: dagdagelijkse fietsers die problemen rapporteren en mogelijke verbeteringen voorstellen. Meer daarover kan je lezen op de website van de stad Douai.

Er zijn nog altijd heel erg weinig fietsers ginder. Ik schat dat Gent per kilometer fietspad ongeveer honderd keer zoveel fietsers heeft als Douai. Zo nu en dan, als je goed kijkt, zie je er wel eentje, maar ze zijn vooralsnog zeldzaam.

Nu we toch in Noord-Frankrijk aan het rondfietsen zijn: ook buiten Duinkerke en Douai zie je meer en meer fietsvoorzieningen. Soms kan je er originele ideetjes opdoen. Zo heb ik niet ver van Douai voor de eerste keer een fietssnelweg gezien met een pechstrook:

14aug17, 15u34, D144, Montigny-en-Ostrevent, Frankrijk

Bovendien werken niet alleen openbare besturen mee. Zelfs Lidl heeft betere fietsstallingen in Frankrijk dan bij ons:

14aug17, 9u41, Chemin des Hamaides, Sint-Amand-les-Eaux, Frankrijk

Cultuurverschillen

17 september 2014

Ik mag van mezelf zeggen dat ik veel fiets. Veel, zoals in meer dan 10.000 km in een jaar. De meeste van die kilometers zijn routine: woon-werk verplaatsingen, boodschappen, familiebezoek, … dat soort dingen. Maar toch, indien de tijd het toelaat, wordt de fiets ook gebruikt voor reizen in binnen- en buitenland.

Daarnaast hoort een mens soms ook wel eens de ervaringen van andere fietsers, ook in binnen- en buitenland. Daar kun je een aantal “constanten” uit afleiden; algemene indrukken en ervaringen, bekeken door de bril van Vlaamse fietser. Een dergelijke ervaring is dat de “cultuur” van weggebruikers varieert van land tot land. Dan hebben we het vooral over het gedrag tegenover fietsers, want dat is ons perspectief.

Mijn meeste recente ervaring is toeren in Frankrijk en dan vooral buiten het stedelijke gebied. Daar viel het op hoeveel respect automobilisten hebben tegenover fietsers; hoeveel rustiger het eraan toegaat. Rakelings inhalen? Amper meegemaakt. Opdringerige automobilisten die net niet tegen je achterwiel rijden? Niet ervaren. Knipperen met de lichten, claxonneren, alle signalen die betekenen “uit de weg, ik wil voorbij”: niet meegemaakt. Integendeel: toen ik aan 10 km/u of minder een helling op zwoegde, vertraagde geregeld de achteropkomende automobilist. De vier knipperlichten gingen aan om achterliggers te verwittigen en er werd rustig, op een ruime afstand, gewacht tot er voldoende ruimte en zicht was om in te halen. Om in te halen rijden ze in Frankrijk bijna in de berm aan de linkerkant! En dat in het land dat pakweg 20 jaar geleden bij de slechtste leerlingen in Europa behoorde wat verkeersveiligheid betreft.
Datzelfde hoor ik van andere fietsers. Het is daar dus relaxed fietsen.

Over Nederland hoor je dan weer: “fietsland”, “ideale, perfecte, vrijliggende fietspaden”. Op het vlak van fietsinfrastructuur komt Vlaanderen nog niet aan hun enkels, ondanks alle politieke verklaringen. Maar wat je dan zelf ervaart en van anderen hoort, is dat het heel gevaarlijk wordt als je op wegen terechtkomt waar geen fietspaden liggen. Dan lijken fietsers weer vogelvrij verklaard, dan lijkt het alsof een fietser enkel op een fietspad mag rijden. (ik weet het: dit is heel sterk veralgemenend)

Vlaanderen ligt daar tussenin. Er zijn dus weinig fietspaden, zoals in Frankrijk, en waar er geen liggen, ben je opgejaagd wild, zoals in Nederland.

Dan ga je je vragen stellen. Hoe komt dat? Vanwaar die verschillen?

Een begin van een antwoord zou het onderstaande bord kunnen zijn.

Chartres, juli 2014

Chartres, juli 2014

Ooit al zoiets gezien bij ons? Ik niet. Let ook op de afstand: hier is dat 1m, hoewel niemand dat lijkt te weten. Daar is dat anderhalve meter! En dat wordt gerespecteerd.

Daar hoort een lange, ononderbroken ordehandhaving bij. Niet, zoals in België, de boetes nog maar eens verhogen, maar wel effectief controleren en bestraffen. Pakkans vergroten is bij onze zuiderburen geen politieke verklaring, maar harde realiteit. Dat geldt voor alle categorieën weggebruikers en zo voedt de overheid de mensen op. Dat het werkt, was heel duidelijk tijdens mijn recentste fietsreis. Het betekent wel dat eerst het inzicht er moet zijn dat het gedrag veranderd moet worden. Als je niet over de grenzen heen kijkt, merk je dat niet.

%d bloggers liken dit: