Zuurstof

Afgelopen zomer zochten ontieglijk veel steden en gemeentes in binnen- en buitenland naar methodes en strategieën  om een aantal straten snel voetgangers- en fietsvriendelijk te maken. U kent de oorzaak: corona.

15mei20, Groenebriel

De nood aan kwalitatieve buitenruimte was hoog. Gent kon gelukkig al bogen op een dertigjarig parcours om waterwegen uit te bouwen tot kapstok voor wandel- en fietsroutes. Wie Gent 30 jaar geleden verliet zal de stad niet meer herkennen. Niet alleen de kernstad met het voetgangersgebied, niet enkel de terug bevaarbare Ajuinlei of Reep, maar ook de vele Leieoevers, de Schelde, het kanaal Gent-Brugge, recent nog het Handelsdok en het Houtdok.

18jul20, Schipperskaai

Er zit nog veel in het winkelmandje of in het verlanglijstje. Zo zal de Bovenschelde tussen de kleine ring R40 en E17 er binnen 10 jaar totaal anders uit zien. De projectonwikkelaars weten dat reeds langer, en zijn in die zone volop aan het bouwen. De Gentse bouwfirma Maes, alias Alides, heeft zijn bedrijfsterrein aan de Schelde verlaten, en bouwt er volop appartementen en kantoren. Hun verkoopsargument: je woont op fietsafstand van het Sint-Pietersstation en van het stadscentrum. Wij voegen eraan toe: en op fietsafstand van een immens cultuuraanbod, van de Universiteit en Hogescholen èn van de groene Scheldevallei richting Oudenaarde.

01jun20, jaagpad Bovenschelde tussen Gent en Oudenaarde

Het wordt er een “een groenas langsheen de Schelde bedoeld als fiets- en wandelpad”. Ook op de andere oever, op grondgebied Merelbeke, spelen projectontwikkelaars de fietsbereikbaarheid van en naar Gent maximaal uit.

De Louisa d’Havébrug is dan ook geen seconde te vroeg gebouwd. Ledeberg had en heeft die nodig om uit te breken. Maar ook de projectontwikkelaar op de gronden van de voormalige wasmachinefabriek D’hooghe had ze nodig om zijn geloofwaardigheid hoog te houden. Hij lokte er (ik schat: 8 jaar geleden) zijn appartementenkopers mee. De appartementenmarkt heeft steeds minder nood aan ondergrondse autoparkeerplaatsen, maar aan fietsstallingen. Jonge mensen die voor de stad kiezen gaan bijna vanzelf al uit van “de  15-minutenstad”, het principe waarmee de Parijse burgemeester Anne Higaldo de miljoenenstad toekomstproof wil maken. Criticasters beweren dat ze de auto wil bannen, wat uiteraard platte zever is. Ze wil – net als zovele collega’s van haar- het evenwicht herstellen. De auto moet helemaal niet weg.  De autodominantie wèl. Het gaat daarbij (onder andere) om ruimtegebruik, iets wat we kennen van op de schoolspeelplaats in vorige eeuw . Wie zwak was ging tegen de muur staan leunen. De sterke, grote monden namen de speelruimte maximaal in. De groei van de auto was puur het recht van de snelste.

Die tendens om de stad weer leefbaarder te maken, met gelijklopend, pril stedenbouwkundig gedachtengoed als nu in Parijs,  is in Gent reeds bezig sinds de jaren 80. Het fietsbeleidsplan uit 1993 was een mijlpaal.  Daarvoor was er qua fietsbeleid simpelweg: niks. Dat Fietsplan, geschreven door de toen vooruitstrevende Groep Planning (vennootschap van stedebouwkundigen, verkeerskundigen, architecten en ingenieurs) uit Brugge,  was het fundament van het Gentse Fietsbeleid.  Daar kwamen later de Vlaamse ambities bovenop, met een Bovenlokaal Fietsroutenetwerk (BFF) en Lokaal Fietsroutenetwerk (LFF), en recent de Fietssnelwegen. December 2018 kwam daar een Gentse ambitie tot 2030 bovenop: het Gentse Fietsroutenetwerk. Wie zich wil verdiepen in heden en toekomst van deze routes, bekijk deze dikke boterham.

Terug naar de Louisa d’Havébrug. In de schemerzone tussen brugwerf en opening van de brug werd de Stropkaai verdomd snel weer een auto-as. De snelheid waarmee autoverkeer -net als water- shortcuts vond om het hoofdwegennet te couperen verbaasde me. Dat kwam deels door drukke publieksevents in Kristallijn, deels door studenten die half september kriskras hun nieuwe domein autogewijs besnuffelden / verkenden. Groot was mijn opluchting toen eind september de Stropkaai ter hoogte van Louisa geknipt werd:

06okt20, Stropkaai
01okt20, Stropkaai

Prompt werd de Stropkaai een èchte fietsas. Mensen, ga er eens kijken welk effect dat heeft. Doe je ogen dicht. Denk aan de jaren dat dit dè autosluiproute tussen de Sint-Lievenslaan en de Burggravenlaan was.  Correctie: dat dit de autoracebaan tussen die 2 lanen was. En kijk nu. Op termijn komt hier meer groen, zodat het een volwaardige wandelplek wordt. Eerst vervangen de Broeders van Liefde er een uitgeleefd kloostergebouw door een woonzorgtoren. Pas daarna gaat het stuk klassieke straat langsheen de Louisa d’Havébrug op de schop. Waarom daar? Ik vermoed omdat daar geen klassieke woningen zijn, dus er is in dat stukje Stropkaai geen nood aan autoverkeer of verhuiswagens of vuilniswagens of… . Een fietspad, wandelas en groen volstaan.

Een wandelplek…  dat was de Stropkaai afgelopen coronamaanden trouwens al geworden. De werf aan de Louisa was de facto een Stropkaaiknip, waardoor wandelaars en joggers vanzelf deze combinatie van rust en water bleven opzoeken. Een binnenschip als hippe buitenbar maakte het plaatje compleet.

De Stad Gent lanceerde in de lente drie coronawandelassen: langs de Henleykaai, langs een deel van de Ferdinand Lousbergskaai, en langs de Brugsevaart (Zuidkaai, Groendreef en Gérard Willemotlaan).

26apr20, Ferdinand Lousbergskaai

U kent het verhaal: voetgangers kregen er méér rechten, lees: meer ongestoorde wandelpaden langs het water. Van bij aanvang had de derde as het meeste succes. Zelf woon ik vlakbij de Lousbergskaai. Ik heb er zéér weinig voetgangers op het voorbehouden asfaltgedeelte gespot. Ik vermoed: de beleving van het water was er minder intens. En de uitvoering was niet echt gezellig. Deze mensen waren een uitzondering, en je ziet helder waarom ze het asfalt verkiezen:

16 augustus 2020, Ferdinand Lousbergskaai

Een integrale heraanleg met een breed verhard voetpad zou volgens mij wèl voetgangers lokken. Maar dat kan je niet op een paar dagen organiseren. Al zou zo’n pad pas ècht renderen mocht het van de Van Eyckbrug tot aan de Vlaamsekaai een voetgangersas zijn. Idem voor de Henleykaai. Daar was het vooral het racegedrag van de staduitwaartse automobilist die fietsers terug het (verboden) fietspad opjoeg. Om het fietsveilig te houden had men beter het autoverkeer halfweg de Henleykaai geknipt, of omgedraaid qua rijrichting. Meer politietoezicht had ongetwijfeld ook geholpen. Maar goed, het waren voorlopige coronamaatregelen.

Dat voorlopige karakter maakte het ook op de as Zuidkaai – Groendreef – Willemotlaan voor fietsers niet altijd evident, of goed leesbaar. Ook al was dit een voorlopige fietsstraat, sommige fietsers verkozen het verboden fietspad te blijven gebruiken.

15sep20, Groendreef

Sommigen wilden de beleving van het water niet opgeven. Anderen voelden zich minder comfortabel tussen de soms al te jachtige auto’s, die toch fietsers inhaalden. Aan de ene kant van de onderdoorgang kreeg de boodsteen een asfalten hellingtje:

23jul20, Groendreef

Aan de andere kant bleef het een even harde boordsteen. En als sommige administraties dan nog bleven denken vanuit pre-coronawegenkaarten werd werfsignalisatie soms grappig (?) verwarrend:

15sep20, Groendreef

Wat vervelender was aan het voorlopige karakter: je merkt méér dan ooit dat vrachtwagens of bussen zich door de rustige woonbuurten willen boren.

15sep20, Groendreef
15sep20, Groendreef
15sep20, Groendreef

Dat krijg je maar opgelost met definitieve plannen en chauffeurs met een up to date GPS-systeem. Al is het bizar dat een Gents busbedrijf zijn chauffeurs niet grondig op de hoogte bracht van Gentse coronamaatregelen, waardoor minstens deze ene zich maar bleef vastrijden.

Het is jammer dat het stadsbestuur niet gekozen heeft om fietsstraat Coupure te verbinden met fietsstraat Trekweg. Ze koos om Zuidkaai / Groendreef terug in de oorspronkelijke staat te brengen. Rationeel snap ik het: daar ligt ook een breed voetpad, dus voor voetgangers is het daar best ok . Maar bekijk hoe druk het er in de ochtendspits is:

15sep20, Groendreef
15sep20, Groendreef
15sep20, Groendreef

Die drukte lees je best op het kruispunt met de Nieuwe Wandeling:

5sep20, kruispunt Jan van Hembysebolwerk – Nieuwewandeling
15sep20, kruispunt Jan van Hembysebolwerk – Nieuwewandeling

Het stuk Groendreef kant Mariakerke blijft -samen met de Gérard Willemotlaan- nog tot 15 november een coronastraat. Ik hoop dat ze in het stadhuis overwegen om dit stuk Fietsstraat forever te behouden. Dat zou een wijze beslissing zijn. Het zou niet alleen zuurstof geven aan de voetgangers in dit stuk Gent vol kleine arbeiderswoningen.

23jul20, Groendreef

Het zou ook voor het Gentse fietsroutenetwerk een gewenste upgrade geven.

23jul20, Groendreef

Het kruispunt met de blauwe brug, alias de Westerringspoorbrug, is essentieel in de Gentse Fietsroutes. Het BFL (het bovenlokale netwerk) takt er aan op de Fietssnelwegen. Bekijk nog eens de boterham, het Stadsregionaal Fietsnetwerk Gent, of dit deeltje ervan:

Een stad die het meent om de fiets een evenwaardige plaats te geven mag deze kans niet laten liggen. Van zodra het Westerringspoor helemaal doorgetrokken is tot aan het Sint-Pietersstation zal het hier een pokkedruk fietskruispunt worden.

15sep20, Westeringspoorbrug

Fietsers en voetgangers kunnen die drukte aan, maar meng daar for heaven’s sake geen auto’s tussen. De huidige autoknip  is dus essentieel om dit kruispunt verkeersveilig te houden. Alle materiële hulpmiddelen in deze coronastraat zijn voorlopig.  In een definitieve Fietsstraatsituatie zal het voor fietsers en voetgangers alleen maar beter worden. Wie er woont zal aan woonkwaliteit winnen. Uiteraard zal het voor sommigen aanpassen zijn. Voor wie zich van hieruit alle dagen met de auto naar Wondelgem verplaatst zal het wennen zijn om definitief de autohoofdwegen te gebruiken. Voor deze buurt zijn dat de Brugsesteenweg of de Brugsevaart.

De knip aan het kruispunt is één hoofdzaak. Het behoud van de Fietsstraat is twee. Mede door corona lijkt het fietsgebruik hier sneller dan verwacht de intensiteit van de Coupure te krijgen. En alweer: infrastructuur trekt gebruikers aan. Het is zuurstof voor deze buitengrens van de Brugsepoort.

15sep20, Groendreef
15sep20, Groendreef

Het zou zonde om deze zuurstofkuur op te geven. Stel dat de Stad deze Fietsstraat definitief maakt, dan is de volgende uitdaging om er een state of the art-beleid uit te tekenen voor het mengen van trage en snelle fietsers. Daar is sowieso nood aan. Ook andere steden denken na over deze recente evolutie. Het zou me verbazen mocht dit bij het Mobiliteitsbedrijf nog geen werkpunt zijn.

Maar eerst en vooral: grijp deze kans om een kwalititieve stap vooruit te zetten. Het zou zonde zijn om hier niet dezelfde kwaliteit na te streven als aan de Louisa d’Havébrug. Doodzonde. En jammer maar helaas: het kan ook helpen om de volgende coronagolf leefbaarder te maken.

Nieuw / new / nouveau (3)

De knip tussen Hagelandkaai en Schoolkaai is een evidente knip om autosluipverkeer uit woonwijken en naast een lagere school weg te houden.

03apr17, Hagelandkaai

03apr17, Hagelandkaai

Volgende stap: de brug fietsvriendelijker maken?
Exit de kasseien?

03apr17, Hagelandkaai

Paaltjes in de woonwijk

We meldden het al hier: het doorgaand autoverkeer werd weggeknipt uit de Tuinwijklaan achter het station en uit de omliggende straten.

Nodeloos te zeggen dat niet iedereen daar gelukkig mee was. Het proefproject is dan ook vroegtijdig afgeblazen en de paaltjes zijn verwijderd.

Nodeloos te zeggen dat niet iedereen daar gelukkig mee is. Voor het fietsverkeer was de knip een verademing: in de wijk werd erg snel gereden en onvoorzichtig ingehaald door passerende automobilisten, en de paaltjes en perkjes stelden daar paal en perk aan.

In de juli-editie van Critical mass (zie facebook) werd dan ook symbolisch afscheid genomen van de paaltjes. Nog één keer mocht een paaltje het wegdek sieren.

30jul15, 17u45, Tuinwijklaan
30jul15, 17u45, Tuinwijklaan

Daarna werd het uitgewuifd met een hartelijk applaus.
30jul15, 17u47, Tuinwijklaan
30jul15, 17u47, Tuinwijklaan

Knip

Knip.
Vandaag 30 september 2013 is een belangrijke dag voor fietsend Gent.
Wat voor het vorige stadsbestuur onmogelijk was, wordt nu realiteit:

15sep13, 08u41, Keizervest
15sep13, 08u41, Keizervest

De straat rondom de Stedelijke Openbare Bibliotheek aan de Zuid is vanaf nu autovrij.
Details kan je zien en lezen in dit artikel.
Knip.
Deze weg werd in de jaren 90 aangelegd werd met als hoofddoel lokaal autoverkeer en fietsverkeer te bevatten.
Ze slibde deze eeuw op spitsuren steeds meer dicht met ouders op zoek naar of wachtend op achterbankkinderen.
Knip.
Die (groot)ouders negeerden dat het Zuid een prominent knooppunt van Openbaar vervoer èn knooppunt van twee hoofdfietsassen is.
Eigen achterbank eerst, zoiets.
De hoofdfietsas langs de Bib kwam jaar aan jaar steeds méér in conflict met het stedelijk gedoogbeleid van de aanzwellende park and ridetoestand.
Knip.
De mobiliteitsbelangenkloof tussen stedelijke bewoners en bewoners uit de rijke rand rondom Gent werd tastbaar duidelijk.
Deze kloof werd perfect omschreven in dit artikel uit het voormalige stadsblad Tienstiens.
Knip.
Het vreselijke ongeval met Iris Aper februari 2013 was voor het nieuwe stadsbestuur de hefboom om de hoofdfietsas te herwaarderen.
We weten dat Iris haar ouders hoopten op deze autovrije straat.
De ghostbike ter nagedachtenis aan Iris blijft er -uiteraard- de wacht houden.
Knip.
27sep13, 09u58, Graaf Van Vlaanderenplein
27sep13, 09u58, Graaf Van Vlaanderenplein
Knip.
Op een dag zal u hier een reportage vinden over hoe anders de Zuid geworden is.
Op deze blog werden al meerdere pistes gelanceerd om nog andere straten voor autoverkeer te knippen.
Ook in het bestuursakkoord worden er knipprojecten genoemd.
Lees punt 3.46 van het Bestuursakkoord.
Draagvlak is belangrijk, maar hopelijk is het niet telkens wachten op een ongeval voor de grote groep politici hun gemeenteraads- of Vlaams Parlementsnek durft uitsteken.
Knip.
Wie nog zou twijfelen dat vele mensen/ouders/kinderen reeds lang wachten op deze (èn andere) fietsvriendelijke ingrepen:
05jun13, 11u42, Woodrow Wilsonplein
05jun13, 11u42, Woodrow Wilsonplein

06jul13, 11u20, Graaf Van Vlaanderenplein
06jul13, 11u20, Graaf Van Vlaanderenplein