Meulestede breekt uit

Intro

Op donderdagmorgen 03 september 2020 wordt op het kruispunt Muidelaan / Voormuide een 21-jarige fietser aangereden door een vrachtwagenchauffeur. De zware vrachtwagen had een buitenlandse nummerplaat, en mocht bijna zeker daar niet zijn.

03sep20, Muidelaan

Hoofdstuk 1: het Circulatieplan

Maart 2017.  U kent ongetwijfeld de korte samenvatting. Schepen Watteeuw wordt in 2014 door collega’s uitgedaagd om minder losse maatregelen te nemen, en om een groter, samenhangend mobiliteitsplan te realiseren. Dat plan, ontwikkeld door gespecialiseerde ambtenaren, wordt grotendeels door “de politiek” gevolgd. Het hoofddoel is: doorgaand autoverkeer weren uit de centrumstad. Doorgaand verkeer hoort de hoofdwegen te gebruiken: de kleine ring R40 en de grote ring R4. Het tweede hoofddoel is: de leefbaarheid verhogen. Fietsers, voetgangers, handelaren, terrassen krijgen meer ruimte. Derde hoofdoel is: de autobereikbaarheid van elke woonst garanderen.  Op zondag 19 maart komen honderden mensen op straat PRO-circulatieplan.

Het Circulatieplan wordt op 3 april 2017 feilloos ingevoerd. De betrokken ambtenaren leverden een huzarenstuk af. Deze meeste knips voor autoverkeer werkten en werken feilloos. Het zijn soms zuivere autoknips, en soms eerder autofilters (met camera’s). Het plan wordt op handen gedragen en verguisd. Net als bij het lussenplan van Sas Van Rouveroi uit 1997 blijken de voordelen immens veel groter dan de nadelen. Net als in 1997 staat de Lijn (helaas!) passief aan de kant toe te kijken. Een harde kern bewoners blijft het plan uitspuwen, maar de grote massa geniet met volle teugen van een leefbaardere binnenstad. Prompt stijgt het Gentse voetgangers- en fietsverkeer zienderogen. De wijken aan de buitenkant van de kleine ring R40 en een paar straten uit de binnenstad zijn jaloers op deze positieve evolutie, en willen óók méér leefbaarheid. Het bestuursakkoord belooft wijkcirculatieplannen. De wijk Muide-Meulestede is teleurgesteld, want het is nog zéér lang wachten tot het hun beurt is om leefbaarder te worden.

 

Hoofdstuk 2: Ledeberg Breekt Uit

Ledeberg Breekt Uit is kleine groep mobiliteitsactivisten die sinds april 2013 de mobiliteitsarmoede van hun stadsdeel in de kijker zet. Hun eerste actie organiseerden ze op de Bovenschelde: “schipper mag ik overvaren”?

29apr13, 09u37

Hun analyse is kort samengevat: wie Ledeberg per fiets wil verlaten richting stadscentrum of Sint-Pietersstation of Universiteit of UZ riskeert zijn leven. De infrastructuur moet beter: veiliger én comfortabeler. Gents Milieufront en Fietsersbond Gent delen hun analyse, en ondersteunen ze volop. Anno 2020 zijn vier van de vijf gevraagde projecten klaar, in uitvoering of in de startblokken. Ledeberg kan bijna helemaal uitbreken.

Tussenspel: COVID19

Gent blijkt -deels dank zij het Circulatieplan- behoorlijk goed voorbereid op het COVID19-drama. Alle wandel- en fietspaden, fietsstraten, autovrije en autoluwe straten die door de Stad de afgelopen 30 jaar zijn uitgebouwd  worden intens gebruikt. De vraag naar ruimte om veilig te wandelen en fietsen waren (en zijn) zo groot dat  op verschillende plekken in de stad gewone straten (tijdelijk) worden omgevormd tot fietsstraten. De vroegere fietspaden in die straten worden ingezet als voetpaden.
De Gentenaars ontdekken Gent nog intenser dan voorheen, en dat smaakt naar meer. Naar meer leefbaarheid.

Hoofdstuk 3: Muide-Meulestede 

Op de kaart zie je het duidelijk. Net als Ledeberg is Muide-Meulestede een woonwortel. Een wortel  die met moeite vasthangt aan de grote krop sla Gent Centrum.

bron: Open Street Maps

Kant Grootdok functioneren er nog flink wat havenbedrijven, met de N456 (Port Arthurlaan) als aan- en afvoerroute. Kant Kanaal Gent-Terneuzen is die havenbedrijfsfunctie verdwenen, en groeit de woon- en kantoorfunctie traag maar zeker.  De bevolking van de wijk verjongt zienderogen. Afgelopen halve eeuw vervelde de wijk van een grauwe haven- en arbeidersbuurt tot een buurt met veel jonge gezinnen die overal in de stad werken of naar school gaan.

Vanop Muide-Meulestede riskeer je –net als vanuit Ledeberg in 2013– je leven om het eiland zuidwaarts per fiets te verlaten. De mogelijkheden zijn beperkt: Meulestedebrug in het noorden, de Monumentzorg-spookfietsspoorbrug richting Eeklo in het westen, de Muidebrug (met daarop volgend de Voormuide) in het zuiden, en de Port Arthurlaan & Aziëstraat in het oosten op de enige verbindende landstong, geprangd tussen Houtdok en Rigakaai. Sinds deze lente is er via die landstong een nieuwe “fietsontsnappingsroute”.  Een bijna 100% degelijke fietsas richting Dampoort loopt via Roerstraat, Houtdok/Kapitein Zeppospark, Koopvaardijlaan, Schipperskaai en Kleindokkaai.

02apr20, Kleindokkaai

De Roerstraat is nog geen leesbare fietsas, en er zit véél autosluipverkeer van en naar de Aziëstraat. De as langs het Houtdok en Handelsdok werd in coronatijden op meerdere vlakken ontdekt, en met open armen ontvangen. Deze fietsas is voor sommige fietsers een oplossing. Maar fietsers richting het westen en zuidwesten hebben daar helaas niks aan. Zij hebben maar drie mogelijkheden: via de spookfietsspoorbrug door naar het fietspadloze Tolhuisbrug, via de spookfietsspoorbrug door naar de Gaardeniersbrug (een fikse omweg), en via de Muidebrug / Voormuide stadinwaarts. Alle drie gevaarlijk en/of onaantrekkelijk.

07sep20, Voormuide
07sep20, Voormuide

Wegendossiers waarvoor het Vlaams Gewest en De Lijn partners zijn duren een eeuwigheid om gerealiseerd te geraken. Het concept van de straatinrichting van de Voormuide dateert uit de jaren 80, toen bewoners uit de wijk nog met de auto naar de Veldstraat reden, en er op de Muide amper nog gefietst werd. Daarvoor moesten tramgebruikers tussen het autoverkeer door de tram op- en afstappen. 40 jaar later kreunt de as Voormuide / Muidebrug / Muidepoort onder de autoverkeersdruk van hoofdzakelijk doorgaand autoverkeer. Dat doorgaand autoverkeer domineert deze bewonersas totaal. Fietsers krijgen er een restfractie:

07sep20, Voormuide / Muidelaan
07sep20, Voormuide / Muidelaan
07sep20, Voormuide

Afgelopen jaar kwam er vlakbij de Muidebrug een nieuwe tramhalte met een veiliger situatie voor fietsers (tov auto’s), maar groeiend conflict tussen voetgangers en fietsers:

07sep20, Voormuide
07sep20, Voormuide
07sep20, Voormuide / Muidebrug

De tramhalte aan de R40 lijkt afgeschaft, en ligt er nutteloos bij:

07sep20, Voormuide

Het kruispunt met de R40 is een zeer zwakke schakel. De leesbaarheid is er door de versleten verf ferm verminderd, het asfalt rond de tramsporen is versleten:

07sep20, Voormuide / Muidelaan

Maar de Voormuide en Muidebrug zijn even zwak. Momenteel wordt àlle verkeer (voetgangers-, fiets-, tram en àlle autoverkeer) over de Muidebrug de Voormuide in gejaagd, in theorie zonder vrachtwagens. Dan zwijgen we nog over de sluipwegen aan beide zijden van de Muidebrug. Er ontbreekt gewoon ruimte om dit alles veilig te laten passeren. Alle vervoersmodi een plaats geven lukt er enkel door compromissen. En van compromissen krijg je gegarandeerd ongevallen. Het wordt kiezen. Ga er eens kijken in de spits, en zie met eigen ogen hoe rechtdoor rijdende of afslaande fietsers aan beide zijden van de Muidebrug weggedrukt worden door een dominante autostroom:

07sep20, Voormuide

07sep20, Muidebrug / Muidepoort

07sep20, Muidebrug / Muidepoort
07sep20, Muidebrug / Muidepoort

Op hun beurt staan ook de voetgangers onder druk van het fietsverkeer: voetgangers worden soms verondersteld achter elkaar te stappen:

07sep20, Muidebrug

En dan hebben we het nog niet gehad over rolstoelen, kinderwagens en rollators. Kort samengevat: deze situatie is hopeloos.

Zoals gezegd: steeds meer bewoners werken in het centrum van Gent in plaats van in de haven. Het fietsgebruik groeit, en zou pas ècht groeien mits er degelijke, veilige en comfortabele fietsinfrastructuur zou zijn.

Hoofdstuk 4: Meulestede breekt uit? 

Onze woordvoerder verklaarde op 3 september aan de Gentenaar: “Er moet worden onderzocht of dit kruispunt in aanmerking komt voor een ‘rechtsaf door rood’-bord”, vindt de Fietsersbond. Dan kunnen fietsers altijd rechtsaf slaan, ook al is het rood voor andere voertuigen uit dezelfde richting. “Sowieso snakt de wijk naar de komst van de Verapazbrug en de heraanleg van de Tolhuisbrug, zodat men eindelijk veilig de stad in en uit kan rijden.” 

Die eerste reactie gaat niet ver genoeg. Het is oplapwerk. Na verschillende observaties denkt Fietsersbond Gent dat het tijd is voor een verstandige, ingrijpende maatregel cfr het Circulatieplan. Gebruik de waterlopen als grenzen, en maak één van de drie autoverbindingen autoluwer. Ons voorstel is: organiseer op Muidebrug een verkeersfilter  voor doorgaand autoverkeer. Dat kan op een straffe, goedkope en zéér snelle manier: enkel voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en hulp- & nutsdiensten mogen de Muidebrug gebruiken. Dat zou  voor de hulpdiensten vaak kostbare tijdswinst kunnen opleveren:

07sep20, Voormuide
07sep20, Muidebrug

Voor zo’n autofilter volstaat een verkeersbord, later aangevuld met een camera. Of zo’n filter kan op een duurdere (en trager in te voeren) manier: wijkbewoners  met een autovergunning kunnen passeren. Dat vraagt méér werk en dus tijd. Hoofddoel is om het DOORGAAND vrachtwagen- en autoverkeer uit de wijk weren. Volgens de ambities / plannen uit de twintigste eeuw kan dat pas nà de afwerking van X aantal reeds lang beloofde wegenwerken, de Verapazbrug op kop. Over 5 à 10 jaar dus. Wil de wijk zolang wachten? Een kind dat nu naar het eerste leerjaar gaat zit dan reeds lang in het secundair onderwijs. Willen de wijkbewoners  dat Gent de verkeersonveiligheid in de wijk zéér snel, snel, traag, zeer traag of helemaal niet aanpakt? Wil de wijk de dominante omleidingsroute zijn voor de werf Verapazbrug? Of accepteert ze de huidige stand van zaken?

Laat u niet ontmoedigen door mails of gesprekken die u afgelopen 10 jaar met ambtenaren of politici  voerde. Elke dag is een nieuwe kans op verandering. Daarom: verenig u, bijvoorbeeld als “Meulestede breekt uit“. Steek de koppen bij elkaar.  En laat uw stem als groep duidelijk horen. Fietsersbond Gent zal u met raad en daad bijstaan. Het zijn de bewoners die tellen.

Nog een belangrijke les uit het Circulatieplan: er is een grote zwijgzame groep die mobiliteit anders wil, er is een kleine luidruchtige groep die alles wil houden zoals in de vorige eeuw, en er is een zwijgzame massa mensen zonder mobiliteitsmening. Die massa staat open voor meer veiligheid en leefbaarheid, zolang de autobereikbaarheid (cfr het Circulatieplan) gegarandeerd blijft. Het kan raar klinken: de Fietsersbond is niet tégen de auto. We zijn tegen de dominantie ervan. De kraan staat véél te wijd open. Zoals we hier in het editoriaal van de Zondag lazen: “Ik ben dus te bang om mijn zoon met zijn fiets naar school te laten gaan, en dat is helemaal fout. …Feit is dat wie zijn kind met de wagen naar school brengt, natuurlijk deel is van het probleem. Want elke extra wagen zorgt er natuurlijk voor dat het probleem, en de angst, nog groter worden.”

07sep20, Muidelaan

Autobereikbaarheid is iets anders dan maximaal autocomfort. Een omweg voor autogebruikers is het nadeel. Concreet méér ruimte voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer is het voordeel. Een grotere leefbaarheid en verkeersveiligheid zijn nog twee voordelen. Pas als het zover is durven velen de overstap te maken van de auto naar zachtere mobiliteit.

Een fantasie voor de verre toekomst: een Muidebrug met zoveel minder autoverkeer, is dat geen brug voor een tramverbinding tot aan Meulestedebrug? In Amsterdam zou dat de logica zelve zijn. Maar dat is voor als de Lijn ooit een degelijk budget heeft.

Epiloog

Wat 20 jaar geleden een droom was kan nu realiteit worden: een leefbaardere Muide- en Meulestedewijk. Het kan volgens ons simpel en snel gebeuren door de invoering van een verkeersfilter op de Muidebrug. Of wachten we op het volgende ongeval op de Voormuide of aan Muidebrug?

07sep20, Voormuide

 

 

Verse fietspaden (12): Makelaarspark

Een paar maanden geleden stonden er op het einde van de Muidepoort aankondigingsborden voor een nieuw parkje, het Makelaarspark. Daarop stond ook het woord fiets. Dus dacht ik dat er langs daar een fietsverbinding op komst was om Mariakerke en Wondelgem -eindelijk- een fietslink te geven met de Gentse haven kant Oostakker. Fout gedacht…

Het fietspad ligt er sinds kort, startend op de vreselijke -helaas nog steeds?- beschermde kasseien van de Terneuzenlaan.

06feb20, Terneuzenlaan
06feb20, Makelaarspark
06feb20, Makelaarspark / Terneuzenlaan
06feb20, Makelaarspark
06feb20, Makelaarspark

Het park komt uit in de Makelaarsstraat.

06feb20, Makelaarspark / Makelaarsstraat

Teleurstelling! Het pad loopt niet door tot aan de Muidepoort:

06feb20, Makelaarspark

Dat wordt een wandelpad. Oei, wat heb ik gemist? De stad heeft toch de ambitie om hier een hoofdfietsas te creëren? Dit is de ambitie van de stad tot 2030, het Stadsregionaal Fietsnetwerk:

De ambitie is duidelijk leesbaar:

Maar op het ontwerpvoorstel van het park (hier te zien) staat inderdaad slechts een fietspad van Terneuzenlaan naar Makelaarsstraat.

De kaart op OpenStreetMap brengt raad. Een kort fietspad tussen Terneuzenlaan en Makelaarsstraat opent de mogelijkheid voor een fietsroute Koopvaardijlaan (Houtdok) – Roerstraat – Loodsenstraat – Makelaarsstraat – Makelaarspark – Terneuzenlaan. Dat creëert een fietsverbinding van Wondelgem naar Dampoort. Dat lijkt me een goed idee.

De kaart leert ook dat het bouwproject Kobenhavn niet àlle grond heeft. Tussen dat bouwproject en de spoorlijn naar Eeklo zie je nog een grondstrook waar een fietspad op past. Het is vermoedelijk wachten op de (trage) afwerking van dit woningbouwproject. De projectontwikkelaars doen trouwens -zoals overal te lande- alsof de buurt van hen is:

06feb20, Terneuzenlaan
06feb20, Kopenhagenstraat & Oslostraat

Of laten de nutsmaatschappijen hier een modderige steek vallen? Het is een steek die er al zéér lang ligt.

14dec19, Terneuzenlaan
14dec19, Kopenhagenstraat – Oslostraat
14dec19, Oslostraat

Ooit zou ik graag de objectieve geschiedenis van de “making of” van dit stadsdeel willen lezen…

Afronden met nog een positief nieuwtje: er hangt een omgevingsvergunning uit voor de aanleg van “aansluiting fietspaden van de Wiedauwkaaispoortbrug op de Terneuzenlaan”.

06feb20, Terneuzenlaan

————————————————————–Info via een facebookgroep : “Zo complex is het nu ook weer niet. Het nieuwe fietspad doorheen het Makelaarspark is een lokale verbinding. Ze creëert ook een mogelijke doorsteek van de spoorwegbrug naar het Houtdok en de Dampoort, maar dat is niet de primaire bedoeling. Belangrijkste is dat er – hopelijk binnenkort – wordt gestart met de aanleg van een fietspad aan de andere kant van de spoorweg. Tussen de sporen en de projectontwikkeling van Cores. Het is de ontwikkelaar die dit fietspad realiseert zoals voorzien in zijn verkavelingsvergunning.”

“Die bouwvergunning van de Stad Gent gaat over dit stukje van de Voorhavenlaan en voorziet in een betonnen aanleg tussen het nieuwe fietspad van het Makelaarspark en de aansluitende fietspaden van de spoorwegbrug en Terneuzenlaan:

Daarop zie je ook al meteen het toekomstige Cores-fietspad.”

Muidestrook

Fss, deel 5.
Een poging tot neutraliteit.

Op dit forum zijn naast uitgesproken meningen ook emoties een evidentie.
Mobiliteit is emotie.
Wat je onderweg ziet doet wat met een mens.
Wat je meemaakt doet wat met een mens.
Als iemand je onderweg van links of rechts “aanvalt”, dat doet wat…

Het was mijn ambitie om de fss zo neutraal als mogelijk op Fietsbult te droppen.
Een paar reeksen foto’s, en de vraag: wat vindt de modale fietser hiervan?
Toen schreef Eva haar analyse.
En borrelde Ivan zijn vulkaan op.
Beide stemmen had ik al uit meerdere andere monden gehoord.
De bezorgdheid.
Het gebrek aan een groot plan.
Dat leeft.
Het neutrale leeft ook.
Een poging tot fotoverslag van de Muidestrook.

De oversteek van de ring R40:

20sep14, 14u59, Voormuide
20sep14, 14u59, Muidelaan

Voormuide staduitwaarts:

20sep14, 14u59, Voormuide
20sep14, 14u59, Voormuide

20sep14, 15u00, Voormuide
20sep14, 15u00, Voormuide

20sep14, 15u00, Voormuide
20sep14, 15u00, Voormuide

20sep14, 15u01, Voormuide
20sep14, 15u01, Voormuide

Voormuide stadinwaarts:

20sep14, 15u00, Voormuide
20sep14, 15u00, Voormuide

Het smalle streepjesfietspad bleef behouden, het werd geen fietssuggestiestrook.
Hier is een grondiger oplossing nodig, wat wil zeggen: kiezen tussen fietsers of parkeerplaatsen.

20sep14, 15u00, Voormuide
20sep14, 15u00, Voormuide

Muidebrug kreeg een nieuwe coating.
De oude was op en versleten.

20sep14, 15u01, Muidebrug
20sep14, 15u01, Muidebrug

De Muidepoort.
Fietsers en auto’s worden naar links gewrongen.
Ook hier is een keuze tussen parkeerplaatsen en veiliger fietsen aan de orde.
Een straat zonder rechtse parkeerstrook lijkt me veiliger.

20sep14, 15u01, Muidepoort
20sep14, 15u01, Muidepoort

20sep14, 15u01, Muidepoort
20sep14, 15u01, Muidepoort

De schilders waren iets te ijverig: het zebrapad werd oker.

20sep14, 15u01, Muidepoort
20sep14, 15u01, Muidepoort

De Voormuide is breed.
Witte middenstrepen kunnen het autoverkeer nog beter “begeleiden” en insnoeren.

20sep14, 15u02, Muidepoort
20sep14, 15u02, Muidepoort

Het stukje voorbij de spoorwegovergang werd rood.
Vermoedelijk mankeren hier nog de witte strepen.
Zijn die er ondertussen al?

20sep14, 15u03, Muidepoort
20sep14, 15u03, Muidepoort

Op korte termijn wordt dit beter een aanliggend verhoogd pad.
Het zal nog een eeuwigheid duren voor de Handelsdokbrug Vera Pazbrug het vrachtwagenverkeer hier weghaalt.
Ter illustratie: de chauffeur van de vrachtwagen zat te GSM’en.

20sep14, 15u03, Muidepoort
20sep14, 15u03, Muidepoort

Een fotoreeks op een rustige zaterdagmiddag is natuurlijk niet objectief voor het fietsverkeer in de ochtendspits.
De spitsuren horen de norm te zijn voor fietsinfrastructuur.
De bevolking van Muide en Meulestede verjongt.
Wanneer trekt “Meulestede breekt uit” zijn klep open?

Muide (1)

Meulestede (2).
Ik was bijna verwikkeld in een vete. De Muide verwisselen met Meulestede zou m’n geloofwaardigheid tussen Muide- en Meulestedebrug definitief verkwanseld hebben. In deze buurt mag je je niet vergissen. De Terneuzenlaan ligt namelijk op de Muide.
Vlak naast de monumentenbrug legt de stad momenteel een tweerichtingsfietspad aan:

23okt08 16u53 Terneuzenlaan
23okt08 16u53 Terneuzenlaan

Van een aansluiting kan je niet echt spreken. Fietsers richting Wondelgem moeten tweemaal de weg dwarsen.
081023gent-029
Het pad versterkt de link tussen Wondelgem en Gent. Het sluit aan op Muidebrug, maar je kan ook rechtdoor, richting Afrikalaan/Hogeweg.

23okt08 16u53 Terneuzenlaan
23okt08 16u53 Terneuzenlaan

Je kan het dus ook bekijken als een fietslink tussen Wondelgem en Sint-Amandsberg / Oostakker / kanaaldorpen. De Gentse fietsasplanners denken nog te vaak zoals de Lijn: alle assen naar het centrum.
Jammer dat het invullen van deze missing link voor een deel teniet gedaan wordt door het geklooi aan de spoorwegbrug. Een rechtstreekse aansluiting met de brugkant aan stadszijde was ideaal geweest, maar niet meer voor ons leven. De zone rond de brug is aangelegd voor de komende 40 jaar.
Voor de assertieve fietser zijn de werken rondom de spoorbrug een verbetering. Voor de modale fietser blijft het grosso modo onveilig. Zucht. Zo’n dingen krijg je als tevéél administraties moeten samenwerken (Infrabel, Monumentenzorg, Wegendienst Vlaams Gewest, Wegendienst stad Gent): een mislukt compromis.