Home

In dit deel bekijken we de energiebron voor een woonwerk- of boodschappenfiets. De lat ligt dus hoog.

Laat ik eerst dit stellen: als het enigszins te vermijden valt, heb ik een afkeer van batterijverlichting. Waarom ? Batterijen laten het meestal afweten op het moment dat je dat het minst kunt gebruiken en wie rijdt er nu met reservebatterijen rond ? Daarnaast is er het ecologische aspect: batterijen zijn consumptiegoederen. Als ze leeg zijn, gooi je ze weg. Herlaadbaar is al beter, maar je blijft met de beperking in capaciteit en het probleem dat ze leeg zullen raken. Gegarandeerd gebeurt dat als je onderweg bent.

Het alternatief hiervoor is nogal evident: je maakt je eigen elektriciteit door middel van een dynamo. Dat wordt nog heel dikwijls geassocieerd met de “goeie oude” zijlopers met alle bijhorende nadelen: doorslippen, veel lawaai, veel weerstand. De ene doet het wel beter dan de andere, maar de combinatie dynamo/band is geregeld problematisch.
Die tijd is wel al lang voorbij: een beetje een degelijke werkfiets wordt uitgerust met een naafdynamo. Die werkt gewoon altijd – regen, sneeuw, modder, maakt niet uit -, maakt geen geluid en voel je amper of niet. Geen miserie met lege batterijen of lampjes die weer eens thuis liggen te blinken. Het aanbod in dergelijke dynamo’s is ondertussen vrij groot geworden.

Shutter Precision SV-8 naafdynamoShutter Precision SV-8 naafdynamo

Waarom heb je dat nodig ? Omdat vele batterijlichtjes net voldoen om gezien te worden. Rij je door alweer een straat waar de verlichting uitgevallen is, dan moet je op die manier bijna op de tast rijden. Een goede fietslamp zorgt er ook voor dat je zelf kunt zien waar je rijdt en dat betekent dat die meer en beter gericht licht moet geven (daarover meer in deel 3). Meer licht betekent meer vermogen, dus ofwel een flinke batterij (liefst oplaadbaar) ofwel een (naaf-)dynamo. En dan kies ik dus voor die laatste.

Naafdynamo in vouwfiets (Birdy)

Naafdynamo in vouwfiets (Birdy)

“Ja, maar dat is duur”. Ja en neen: in aanschaf kost het wel wat meer, maar zo’n ding gaat dan ook jaren mee en blijft altijd evenveel energie leveren. Je hebt er ook niet meer onderhoud aan dan aan een andere naaf: zo goed als geen.

De praktijk: thuis staan twee fietsen met een vijftien jaar oude Shimano naafdynamo (respectievelijk HB-NX21 en HB-NX31). Die moesten dit jaar voor de allereerste keer opnieuw afgesteld worden omdat er speling ontstaan is op de lagers.

Daar bovenop hoef je ook nooit batterijen te kopen. Het blijft dus beperkt tot de aankoop. That’s it ! Ook in een bestaande fiets kan het: je koopt een voorwiel met naafdynamo, koppelt daar een goede koplamp (en liefst ook achterlicht) aan en je bent voor jaren zeker. Het alternatief – batterijverlichting – betekent ofwel geregeld nieuwe batterijtjes kopen ofwel batterijen opladen (elektriciteit kost ook en moet opgewekt worden, wat niet altijd milieuvriendelijk is).

Nog een argument: als je verlichting niet werkt en de politie houdt je staande, dan betaal je een boete van € 58. Een wiel met naafdynamo koop je vanaf een goede € 50. Hier bijvoorbeeld, maar wellicht ook bij een goede fietsenhandelaar voor een redelijke prijs te vinden. Een ledkoplamp, die bijna eeuwig meegaat, heb je vanaf ongeveer € 20. Wil je helemaal autonoom verlicht zijn, dan installeer je (laat je installeren) ook een achterlicht dat op diezelfde dynamo aangesloten wordt.

Een mogelijk alternatief komt uit Taiwan: een spaakdynamo met hoog rendement en voldoende vermogen. Het nadeel is dat die niet heel erg goedkoop is (€ 95), maar daar staat tegenover dat het ding volgens de fabrikant onfeilbaar is (nog geen gemelde defecten) en dat het eenvoudig gemonteerd kan worden. Deze wordt op het achterwiel gemonteerd, met dien verstande dat het enkel kan voor fietsen met derailleur en zonder schijfrem achteraan.

sunup

In principe is dit het ideaal dat geldt voor alle fietscomponenten: opstappen en wegwezen. Werkt altijd, je hebt er geen omkijken naar.

Het systeem heeft één nadeel: je energiebron en de lichten zijn via draden verbonden en die vormen een kwetsbare verbinding. In vele hedendaagse fietsen is wel een mogelijkheid om de bedrading door de vork of het frame te laten lopen en dan valt dat bezwaar meteen ook weg.

Voor wie streeft naar het lichtste is dit natuurlijk niet het ideaal. Hoewel: de installatie van de SP dynamo in de Birdy maakte de fiets exact 250g zwaarder. Een flesje water zal meer verschil maken.

Mogelijke beperkingen: een wiel inbouwen houdt niet veel in. Het oude wiel eruit en een ander erin. Dat kan bijna iedereen. Een koplamp monteren is al iets moeilijker, maar ook te doen. De kunst is om de bedrading op een goede manier te leggen.

Waar de fietsenmaker vaak de grens trekt, is als het achterlicht ter sprake komt. Zo’n lamp kost je zeker geen rib uit het lijf, maar de bedrading leggen vraagt tijd. Tijd bij de fietsenmaker kost geld, waardoor de arbeidsuren veel duurder zullen uitvallen dan die lamp. Dat is ook waarom heel wat fietsen met naafdynamo toch uitgerust zijn met een achterlicht op batterijtjes.

Technisch

Waar je even over kunt nadenken, is waarvoor je die dynamo wil gebruiken. Om licht te geven, duh. Dat spreekt voor zich. Maar zo’n dynamo is een kleine energiecentrale en die energie kun je voor meer gebruiken. Je smartphone opladen, bijvoorbeeld, of een gps onderweg van stroom voorzien.

Dit is van belang bij je keuze. De richtlijn is de Duitse StvZo norm, bij gebrek aan iets anders. Volgens die norm moest zo’n dynamo 3 W kunnen leveren (2,4 W voor de koplamp en 0,6 voor het achterlicht). Dan verschenen naafdynamo’s die 2,4 W leverden en dus eigenlijk enkel een koplamp konden aansturen. Dit dateert allemaal uit de tijd van de gloeilampjes! Met de opkomst van de led-verlichting was plots veel minder vermogen nodig om toch meer licht te produceren. De norm is dus aangepast en een dynamo hoeft maar 1,5 W meer te leveren. De voordelen zijn dat de dynamo lichter kan zijn en dat de weerstand minder is. Jij als fietser levert namelijk het vermogen. 3 W of anderhalve Watt: dat verschil voel je niet, maar alle beetjes (kunnen) helpen.

Indien je veel licht wil en/of andere toestellen wil laden, zal de dynamo dus meer vermogen moeten kunnen leveren.

Angst

29 mei 2008

Iets persoonlijks. Let it be.

Onze oudste dochter wordt vandaag 18. Rechten, plichten, vreugden, … een Mijlpaal voor haar en voor ons.

6 jaar geleden ging ze naar “De Grote School”. Dat was ook een Stap. Ik maakte me geen zorgen over haar overstap naar de  grote school, wel over de -letterlijke- weg ernaar toe. 12 jaar geleden kwamen we in deze buurt wonen omwille van dochter nummer drie, omwille van vrienden, èn omdat we gelezen hadden dat er vanuit de buurt een Veilige Fietsverbinding met de Mooie Stad over de Grote Weg -de R40 (kleine ring)- gepland was  . We kozen heel bewust om in De Stad te blijven wonen. Zo zouden we nooit twee autodingen nodig hebben, één was al meer dan genoeg. We verbouwden het huis op een fietsvriendelijke manier. De souterrain werd deels een fietsparking, met een helling tot aan de voordeur. De aannemer verklaarde ons zot: daar kon je toch een garage van maken? We kozen een lagere school vlakbij, zodat de 3 dochters step by step konden leren zelfstandig naar school te stappen en te fietsen. Oehlala!! Dat was al geen kattepis: de Dendermondsesteenweg was een Gevaarlijke Oversteekplaats, en na een paar werken aan de Dampoort evolueerde onze straat tot bypass, met ochtend- en avondfiles tot gevolg. De vrienden aan de overkant bezoeken werd bijwijlen een avontuur.

Terug naar 6 jaar geleden: de verkeerssituatie stadinwaarts was geen sikkepit verbeterd, integendeel. Dochterlief weigerde na een paar weken nog de Trage Bus naar de Grote School te nemen. De bus zat overal vast in het verkeer, en ze moest er vroeger voor opstaan. Ze wilde met de fiets. De geplande veilige fietsoversteek van de ring bleek een fabeltje: de NMBS dìt, en het winkelcentrum dàt…  . Ik werd een Bange, Bittere vader, die scherpe mails naar het stadsbestuur stuurde. Want was het Autoverkeer niet vreselijk dominant geworden in ons straatbeeld? En was die fietsroute vlakbij niet een symbolisch, onveilig ding? En waar blééf die veilige fietsverbinding?  Wrauw!!!

Je kan niet bang en bitter blijven. Dat rijmt niet met opvoeden, laat staan met leven. Pa maakte van z’n oren als dochterlief wééral op het voetpad fietste, maar kon ik haar ongelijk geven? Dochter twee fietste vanaf dag één naar de Grote School, ondanks haar Angst voor Tramrails. Pa leerde dat hijzelf regelmatig de fietslichten van de madammen moest controleren. Een puber ziet dat niet, en doet dat niet. En dat een klassieke dynamo waardeloos is, ook met zo’n antislip-dopje. Velg Naafdynamo’s zijn de toekomst (geleerd van onze overkantvrienden), en sinds vorig jaar de standaard in onze fietswinkel. Dochter drie, tja,…  je leert loslaten, ook al evolueert de fietsinfrastructuur tergend traag. En soms voel je…

25mei08

Vorige week viel dochterlief al fietsend keihard op haar knieën. Ze was met haar wiel in een tramrail gereden. En tiens, eventjes dook die angst weer op. Overleven krijgt een weirde smaak. In onze context gaat overleven niet over “voeden”, maar over “verplaatsen”. De 21e eeuw in een beschaafd, héél rijk land.

%d bloggers liken dit: