Gewoontebeesten

Dez morgen organiseerde Fietsberaad een boeiend webinar met als titel ‘FietsDNA, cijfers over het fietsen in Vlaanderen’. U kan alles hier herbekijken of herlezen. Een aanrader!

Wat bleef er prompt in mijn hoofd hangen? Twee dingen.

  • 10% van de ondervraagden hadden in de afgelopen 2 jaar 2020 een fietsongeval beleefd. (bij de vorige bevraging in 2018: 8%). En daar waren niet toevallig véél snelle fietsers bij: onder de eigenaars van een speed pedelec beleefde 42% een fietsongeval.

30% van de ongevallen was een eenduidig ongeval, lees: zonder een andere partij / een tegenpartij. Bij 19% was het een ongeval met een andere fietser, bij 9% een  voetganger.

In zo’n cijfers mis ik altijd de factor “verantwoordelijkheid”. Toegegeven, dat is een moeilijk te objectiveren factor, en soms een juridisch kluwen. Het maakt de cijfers die de politie vrijgaf over de voetgangers- en fietsongevallen in de wijken Oud-Gentbrugge en Dampoort zo moeilijk interpreteerbaar (hier betalend te lezen in de Gentenaar) . Maar als twee van de negen zwaargewonden op de Scheldekaai vielen, dan zou ik toch graag méér weten dan dit:

Hoofdvraag is: kan hier geleerd worden over de aanwezige  infrastructuur, of over het menselijk gedrag. Voor de niet-Gentenaars: op de Scheldekaai rijden hoogstens de camionettes van IVAGO, de groendienst, of een leverancier van stookolie voor een woon-binnenvaartschip. Voor de rest: enkel voetgangers, fietsers en brommers. En jawel: ik durf er af en toe een (te) snelle fietser (meestal jonge mannen) vragen om te dimmen. Racen is niet voor in de bebouwde kom, ook niet op de fiets.

Noot: het verschil tussen zwaargewond en lichtgewond is bij de politie natte vingerwerk. De ene agent noteert dit, de andere dat. Hun cijfers bevatten ook alleen maar de ongevallen waarvan een pv opgemaakt werd. Dat is een vangnet met zéér grote gaten.  Er is ook op geen enkele manier een aftoetsing met de cijfers van de ziekenhuizen. Dat lijkt mij het minste wat er nodig is om tot een zweem van volledigheid te komen. Elke ziekenwageninterventie of spoeddienstpassage door een verkeersongeval is ernstig genoeg om in de statistieken terecht te komen. De rest kan je inderdaad negeren. Door die koppeling wordt het natte vingerwerk minder “nat”, dichter bij de realiteit. Maar toegegeven: de ziekenhuizen kreunen nu al onder de administratie. Over naar de verzekeringsmaatschppijen dan maar?

    • Shit, ik ben weer aan het afdwalen. Uit de cijfers van schepen Watteeuw bleek dat door het Circulatieplan er méér fietsers waren, en – raar maar waar- minder voetgangers.

De uitleg van de schepen klinkt in onze oren zeer herkenbaar: er waren méér voetgangers die door het plan durfden fietsen. Ook het gebruik van openbaar vervoer steeg ferm.

Maar die voetgangersdaling vond ik geen goed nieuws. Voetgangers horen de koning van de weg te zijn. Al vermoed ik dat de cijfers van 2020 reeds een gans ander verhaal zal vertellen dan die van 2018.  U weet wel waarom, iets met een c.  Dat neemt niet weg dat dat aspect zorg en aandacht verdient. Het was dan ook prettig om vast te stellen dat de Stad Gent vorig jaar een voetgangersambtenaar aanstelde. De dame was de pionier van de Gentse Fietsstraten, kent de stad door en door, en weet van aanpakken.

En kijk: vandaag zag ik bij toeval een resultaat van haar werk. De voetpaden op fietsstraat Coupure Links – voormalige fietspaden- kregen vandaag een ballustradeke om het fietsen te ontraden. Aan het stofspoor van de boorwerken was te zien dat de ingreep recent was:

23 februari 2021, Coupure Links

En aan het aantal voetgangers op het huidige voetpad / voormalige fietspad zag je waarom een ballustradeke als reminder geen kwaad kan:

23 februari 2021, Coupure Links

Daar mag een kind tussen fietsen, maar geen groot kind of volwassene.

Mensen zijn gewoontebeesten. Fietsers zijn mensen. Véél fietsers zijn gewoontebeesten. Ik zou er zelfs nog een voetgangerssjabloon bij zetten, want rode klinkers geven velen nog altijd een fietspadgevoel.

Een uurtje later waren de werkmannen verderop actief :

23 februari 2021, Coupure Links

Zittend op een bankje zag ik  in de verte de voetgangersambtenaar foto’s nemen van de werkmannen in actie. (nee, geen foto van haar, ik gun haar de anonimiteit).  Het zijn ballustradekes zoals er op het voetpad tussen Dampoortstation en Luc Lemièngrepad staan, maar dan zonder de opvallende extra:

23 februari 2021, tussen Dampoortstation en Luc Lemièngrepad

(Bizar hé, hoe sommige mensen met de fiets liever de trap nemen in plaats van de vlotte helling?)

23 februari 2021, tussen Dampoortstation en Luc Lemièngrepad

Dat stedenbouwkundig bepaald donkergroen is inderdaad zéér estetisch (volgens sommigen: somber estetisch, maar dat is een kwestie van smaak), maar het heeft nadelen. Grootste nadeel ervan: de ballustradekes vallen bij duisternis in hun stedelijk donkergroen totaal niet op. Een beetje fluo kan dus geen kwaad, voor pakweg de komende vijf jaar  🙂 . Want botsende gewoontebeesten komen dan misschien wel/ misschien niet in de statistiek van eenduidige ongevallen terecht.

Snelheid (4): de navel.

Naar aanleiding van een politieactie op de Antwerpsesteenweg woedt er in Gent een discussie over roekeloos fietsgedrag.
Zoals altijd ketst zo’n discussie alle kanten op.
Anekdotes en indianenverhalen stallen zich op internet broederlijk naast “recht is recht theorieën” of doorwrochte concepten voor een soort “universeel mobiliteitsrespect”.
De doorsnee Belg is niet enkel een mobiliteitsspecialist, maar ook master in de rechten en de moraal.
Ik doe even mee.

Wat er goed is aan deze discussie: voetgangers komen op voor hun rechten.
Eindelijk!
Het werd tijd.
Zonder voetgangers wordt het STOPprincipe nooit waarheid.
Dat de fietsers daarbij kop van jut zijn is voor een deeltje terecht.
Waarom?
Hoe meer mensen er vogelpik spelen, hoe groter de kans dat je een pijltje ziet vliegen.
Het fietsgebruik stijgt.
Hoe meer fietsers, hoe groter de kans dat je een waaghals op de fiets tegenkomt.
Gisteren nog zag ik aan de verkeerslichten onder de Dampoortbogen een plooifietsmedemens zich volle bak tussen de voetgangers op en rond het zebrapad gooien.
Vale huid, saaie kledij en boekentasje onder de rekker van de groene Brompton.
En te snel om te fotograferen.
Damned.
De racer op onderstaande foto was ofwel blind -gebrek aan scherptediepte weetjewel- ofwel macho pur sang.
Terwijl ik de rustig pratende dames frontaal op een paar meter naderde vond mijnheer het nodig om ze met een sprintje op een nipte manier te passeren.
Ik vloog vol in de remmen.
Een 40 à 50 plusser met een werkrugzakje.
Het was alweer làng geleden dat ik nog iemand nagebruld had…
En klik.

21okt13, 16u59, Valentin Vaerwyckweg
21okt13, 16u59, Valentin Vaerwyckweg
We mogen niet alle stupiditeiten op stumperige studenten (m/v) steken.
Ik bedoel maar: een heilige mobiliteitsgroep bestaat niet.
Er zijn fietsers die denken dat ze de navel van het verkeer zijn.
Zeer menselijk en ergerlijk.
Ook bij voetgangers zie je die navel regelmatig zwellen.
Toeristen -blik omhoog naar die historische gevels- zijn daar goed in getraind.
Afstand houden en vertragen is dan de boodschap.
Gent koos bij de heraanleg van wegen en parken vaak voor het mengen van voetgangers en fietsen.
Ik ben geen minnaar hiervan.
Het creëert onduidelijkheid.
Als die keuze er komt omdat parkeerplaatsen of rijstroken heilig zijn wordt ik kregelig.
Soms krijgt een voetganger simpelweg geen voetpad:
18okt13, 17u24, Ottergemsesteenweg Zuid
18okt13, 17u24, Ottergemsesteenweg Zuid

12okt13, 18u53, Antwerpenplein
12okt13, 18u53, Antwerpenplein

24okt13, 09u24, Fernand Sribedreef
24okt13, 09u24, Fernand Sribedreef

Zowel op het Antwerpenplein als aan het SMAK vond de wegbeheerder parkeerplaatsen belangrijker dan een voetpad.
Tja, zo kweek je conflicten.
Bellen is niet altijd de goede manier om voetgangers te waarschuwen dat je er aan komt.
Sommigen schrikken.
Anderen vloeken.
Ik klak met mijn remmen.
De meesten horen dat wel.
En ik vertraag, zodat stoppen nog mogelijk is.
“Aangepaste snelheid”, zoals Jan het correct benoemde.
Dat begrip “aangepaste snelheid” is net wat stedelingen meer dan ooit verlangen.
Sommigen sieren hun gevel met dat verlangen:
05jun13, 11u12, Aannemersstraat
05jun13, 11u12, Aannemersstraat

05jun13, 11u13, Aannemersstraat
05jun13, 11u13, Aannemersstraat

01jul13, 22u08, Adolf Bayensstraat
01jul13, 22u08, Adolf Bayensstraat

Het èchte stedelijke conflict, dat rond de meest gezwollen navel, valt zo te lezen.
Snelheid van autoverkeer is moordend.
Het is wachten op een doortastend beleid -stedelijk èn gewestelijk èn federaal- die dit conflict met grote snelheid aanpakt.
Wat verlang ik ernaar om in gans Gent straten vol borden hartje zone 30 te zien.
Huis na huis na huis.
Het draagvlak voor zone 30 zou zéér zichtbaar zijn.

Delen

Internetfora van kranten kan je lezen als riolen.
Noem het een parade van de onderbuik.
Soms wordt er op fietsers gescholden als waren het pedofielen.
In deze reeks is men nog zachtzinnig.
Nu, fietsers zijn niet heilig.
Het is vaak een goede zaak dat sommige dames en heren fietsers zich niet met een auto verplaatsen, want dan kwamen er zéker brokken van.
Dat is de F1-klasse, een zeer kleine minderheid.
Meestal te zoeken in de leeftijdsklasse tussen humaniora en eerste kind.
Zullen in hun latere leven ooit hun rijbewijs verliezen wegens overdreven snelheid.
Radeloos roekeloos.

Daarnaast zijn er de angsthazen.
Haastig, maar bang om zich tussen het autogewriemel te begeven.
Gelukkig maar: allert genoeg om voetgangers niet aan te rijden.
Als iemand uit zijn voordeur stapt scheelt het soms niet veel, zelf al meegemaakt.
Leeftijdsklasse: tussen tweede humaniora en tweede kind.
Zij zijn de lakmoesproef voor gemengd verkeer.
Waar je hen op het voetpad treft durft de niet-assertieve fietser zich enkel te verplaatsen met de auto.
Ik wil hiermee zeggen: gemengd verkeer wordt door fietsers vaak aangevoeld alsof ze rijdende snelheidsremmers zijn.
Niet-assertieve fietsers haken hierdoor af.
Terug naar de auto, zeker ouders met kinderen.
Bij angsthazen treedt het domino-effect in werking, je weetwel, zoals bij dominosteentjes.
Deze domino-fietsers zoeken een veiliger ruimte op: het voetpad.
In plaats van fietsers komen nu voetgangers in de verdrukking.
Exit het STOP-principe.
En dat kan de bedoeling niet zijn.
Voetgangers gaan voor.

Een beleid dat fietsen en stappen wil stimuleren geeft beide weggebruikers -waar mogelijk (jaja, een rèkbaar begrip)-elk zijn ruimte.
Dat was de afgelopen jaren bij parkaanleg zelden het geval.
Neem nu het Keizerpark.
Fietsers en voetgangers worden er overal als “gemengd verkeer” behandeld.
Je kan onmogelijk in het ganse park voetgangers en fietsers splitsen, maar dat mag je toch verwachten op een zachte doorgangsas tussen Ledeberg/Gentbrugge en het stadscentrum.
Zeker op een doorgangsas die bedoeld is als hoofdfietsas, telpaal incluis.
Wat doe je als fietser in deze situatie:

11nov12, 14u06, Keizerpark

Op een zondag als deze is het voor mij simpel: remmen, en geduldig surplacen.
Vooral niet doen schrikken.
Zo’n handtas kan een gemeen wapen zijn ;).
Nog gemener is: alle voetgangers en fietsers van en naar Gentbrugge moeten deze smalle bocht nemen.
No other choice.
Net in de bocht is het pad op zijn smalst.
Dwarsende fietsers moeten zeer goed opletten.
Een ontwerpfout?
Of?

Bij de volgende stappers pas ik mijn klassieke truuk toe: even met de remmen “klakken”.

11nov12, 14u06, Keizerpark

Hier snapt iedereen: we moeten delen.
Voetgangers en fietsers samen onder de Steenweg door.

Keizerpark is een voorbeeld.
Rondom zwembad Van Eyck en het park aan de Nieuwe Wandeling is het niet anders.
De Bataviabrug geeft al subtiel elk zijn ruimte.

02jul12, 18u06, Bataviabrug

De subtiliteit zal afhangen van de toekomstige aanvoerroutes.
In een (toekomstige) stad vol zachte weggebruikers verdienen beide voldoende ruimte, zonder ingebakken conflictstof.
De fietser verdient regelmatig vlotte routes.
En de voetganger verdient zijn gemoedsrust.

Bordje Langemunt

Goed, iedereen in Gent weet het nu al wel: in de Langemunt en op de Coupure staan borden die voetgangers en fietsers moeten aanzetten mekaar te respecteren.

19sep12, 17u29, Langemunt

De basisidee: fietsers op volle snelheid en voetgangers, dat gaat niet samen. Dat is natuurlijk zo, en op woonerven en in winkelwandelstraten moet je als fietser dan ook je snelheid matigen en je gedrag aanpassen. Anderzijds mag je wel verwachten dat fietsers een eigen weg krijgen op plaatsen waar er doorgaand fietsverkeer is. Dat doet me belanden bij The Loop:

25sep11, 12u05, The Loop

Degene die dit ontworpen heeft wist duidelijk niet dat voetgangers en fietsers weleens in conflict kunnen komen. De tunnel is er dan ook een voor gemengd verkeer, zonder de minste afscheiding tussen fietsers en voetgangers. Bovendien is er van de gelegenheid gebruik gemaakt om de potentiële conflictstof nog te doen toenemen. Een compleet onoverzichtelijke hoek net op de plaats waar voetgangers en fietsers mekaar kruisen (de foto is genomen vanop de trap voor voetgangers), dat is wat we echt nodig hadden. De tunnel vormt de toegang naar The Loop voor fietsers die van het Sint-Pietersstation komen dat twee kilometer verderop ligt, echt wel op fietsafstand. Ook de Timichegtunnel ligt vlakbij, op anderhalve kilometer. Dat is vijf minuten fietsen. Met de verdere ontwikkeling van de site kan het er dus behoorlijk druk worden.

Hetzelfde verhaal krijgen we bij de Oude Dokken. Een project voor een nieuwe woonwijk, vlakbij een station. Hier gaan flink wat fietsers passeren denk je dan. Gemengd verkeer van fietsers en voetgangers denken de ontwerpers dan.

De borden van Langemunt en Coupure zijn ongetwijfeld erg nuttig. Maar kunnen de bedenkers van die borden alstublieft borden bedenken voor de verantwoordelijken van The Loop en de Oude Dokken en alle andere projecten in ontwikkeling? Kunnen ze die borden dan in de kantoren van die verantwoordelijken gaan zetten op zo’n manier dat ze er niet naast kunnen kijken? Dank bij voorbaat.

Aannemerslogica (1)

Het valt me op hoe aannemers vaker voluit foert zeggen tegen voetgangers en fietsers.
Zelden zoveel voetpaden opengebroken gezien zonder degelijke signalisatie en (vooral) zonder een veilige voetgangerscorridor.
En helaas: voor fietspaden idem dito.
Vaak heeft het te maken met de -zogezegd- efficiënte werkmethode om het graafwerk en de afwerking van het oppervlak door verschillende ploegen te laten uitvoeren.
Zelden volgen de ploegen elkaar -eufimisme!- vlot op.
De signalisatieploeg is nog niet uitgevonden.

01maa11, 16u34, Sint-Denijslaan

Megafoon

Op de Sint-Denijslaan is er nog plaats.
Op de Sint-Denijslaan is er nog plaats.
Op de Sint-Denijslaan is er nog plaats.
Had ik maar een megafoon.

20feb11, 14u50, Sint-Denijslaan

Kan de aannemer de doorgang naar de fietsstallingen vrijlaten?
Kan de aannemer de doorgang vrijlaten, en niet zomaar op weekend vertrekken?
Kan de aannemer de doorgang vrijlaten, en degelijke signalisatie aanbrengen als dat niet kan?
Had ik maar een megafoon…
20feb11, 14u48, Voskenslaan

Kan de overheid deze vierkante kilometer Gent eindelijk degelijk beheren?
Ook voetgangers hebben hun rechten, en zelden een megafoon.
20feb11, 14u52, Sint-Denijslaan

Melding (29) signalisatie (1)

Het is zomer, en fietsers zijn weer vogelvrij rond wegenwerken. Komende dagen 3 rotwerven.

Jani stuurde afgelopen week deze “tip”. De Lijn laat werken uitvoeren aan tramsporen op het Neuseplein. Het is er onveilig voor fietsers en voetgangers.

Laat ons beginnen met het signalisatieplan te bekijken:

22jun09, 17u25, Muidelaan
22jun09, 17u25, Muidelaan
Dit plan komt niet overeen met de werkelijke situatie. Nergens staan de tramsporen getekend. Nergens is het derde rijvak ingetekend. Nergens wordt duidelijk wat fietsers en voetgangers hier horen te doen, of waar een veilig alternatief is. Nergens wordt automobilisten aangegeven dat fietsers op de rijbaan komen.

In realiteit begint de werf ook veel dichter bij het kruispunt met Voormuide dan aangegeven op het plan:

22jun09, 17u26, Neuseplein
22jun09, 17u26, Neuseplein

22jun09, 17u27, Neuseplein
22jun09, 17u27, Neuseplein

Borden “maximaal 30 per uur” zouden dit veilig moeten maken. Hallo? Veilig?
22jun09, 17u39, Neuseplein
22jun09, 17u39, Neuseplein

22jun09, 17u44, Neuseplein
22jun09, 17u44, Neuseplein
Voor voetgangers is het niet beter. Volgens de signalisatieverantwoordelijke kunnen voetgangers via de Sassekaai rond de werf stappen. In realiteit kan dit niet:
22jun09, 17u42
22jun09, 17u42

De signalisatie zal juridisch vermoedelijk wel kloppen, anders zou de politie dit niet goedkeuren. Controle is er duidelijk niet. Voor zwakke weggebruikers is deze werf qua veiligheid zéér kantje boordje. Een degelijke werforganisatie is er niet. Fietsers en voetgangers moeten hun plan trekken. Vlaamse of Russische roulette? Het voelt in ieder geval niet lekker, eerst omkijken alvorens erin te duiken:
22jun09, 17u31, Neuseplein
22jun09, 17u31, Neuseplein