Draagvlak (2)

Toen ik ooit als boze vader-die-zijn-dochters-veilig-wou-laten-fietsen de wondere wereld der ambtenaren en politici probeerde te begrijpen kwam ik in aanraking met de heilige graal.
Ik begreep er eerst niets van.
Het leek een mysterie.
Vergis je niet!
De graal is geen materie!
De graal is een begrip!
Ongrijpbaar.
Majestueus.
Twee lettergrepen.
Negen letters.
Èn: het omarmt de vijf letters van het woord graal.
D
R
A
A
G
V
L
A
K
Je hoort het woord dagelijks op de radio. (Deze tekst werd geschreven vóór 13 november, nu nòg meer.)
Ik interpreteer het het als de politieke vertaling voor: “We zijn zeker dat een meerderheid dit wil”.
Een rondje googelen vat het samen als: “steun, legitimiteit en acceptatie van beleid”.
Ik heb het woord ondertussen leren waarderen.
Maar ook weten demystifiëren.
Want ambtenarij en politiek kunnen nooit voor iederéén goed doen.
Klaus Bondam, de politicus die het Fietsbeleid in Copenhagen een boost met hoofdletter B gaf werd niet herverkozen.
ook daar is een uitdrukking voor: “politieke moed”.
Maar kijk, na een tussenstop in Brussel in de kunstenbranche is hij nu directeur van de Deense Fietsersbond.
Ik heb ook geleerd dat de ambtenarij zéér veel macht heeft.
Niet altijd de macht om zaken te realiseren.
Vaak ook de macht om realisaties tegen te houden.
De goocheldoos is groot.
Hoe zou het komen dat de stad Gent -na al die jaren van pioniersprojecten rond mobiliteit- pas nu over een een bedrijfsvervoerplan spreekt?
Durfde men niet?
Wilde men niet?
Was de gemiddelde ambtenaar de afgelopen 20 jaar hoofdzakelijk te autominded?
De stad begon met een zone 30-campagne.
Onze straat hing vol.
En toen stopte ze de campagne.
Geen vervolg.
Had de stad “gas gegeven”, de stad hing vol met pro-zone 30 borden.
Het draagvlak had van de gevels kunnen spatten.
Niet dus, een gemiste kans.
Nu, als er iets is dat Gent de afgelopen 20 jaar goed deed dan was het wel de brede sensibilisering rondom fietsmobiliteit.
Soms iets te goed, want de slogan “Gent Fietsstad” hoor ik (ook anno 2015) menigmaal als een boemerang passeren.
Als de infrastructuur de mentaliteit niet volgt…

Maar bon, de mensheid leert bij.
Wegenwerken leren mensen in een stille verkaveling wat het is als auto’s voorbijrazen:

11okt15, Schoonzichtstraat
11okt15, Schoonzichtstraat

11okt15, James Ensorlaan
11okt15, James Ensorlaan
11okt15, James Ensorlaan
11okt15, James Ensorlaan

Deze wijk in Sint-Denijs-Westrem is door de werken aan de rotonde Drie Sleutels een auto-omleidingsroute naar De Pinte.
Zou het de bewoners hun rijgedrag in andere wijken beïnvloeden?
Zou de overheid dit interpreteren als “draagvlak voor zone 30”?
Bij klachten over racegedrag in je straat werd je vroeger omver geblazen met: “De meeste racers komen uit de straat om de hoek, uit dezelfde wijk.”
Zou dat nog steeds als argument gebruikt worden?

Deze eerder smalle straat tussen Zwijnaarde en Sint-Denijs-Westrem heeft de nobele eer fietssuggestiestroken te combineren met een snelheidsregime van 70km/u.

31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat

Wie laat hier zijn kinderen zorgeloos fietsen?

31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat

Geen wonder dat de bewoners zelf signalen uitsturen:

31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat
31okt15, Rijvisschestraat

Hier ken ik het verhaal niet van:

02nov15, Antwerpsesteenweg
02nov15, Antwerpsesteenweg
Een schoolactie?
Een buurtwens?
Of…?

Dit verhaal ken ik wel:

17nov15, Jules De Saint-Genoisstraat
17nov15, Jules De Saint-Genoisstraat
Op Moscouviaduct is fietsen reeds lang een avontuur.
Hellingen nodigen uit… om met zekere regelmaat in de vangrails te duiken.
Ik ben persoonlijk voor fietssuggestiestroken, ze vergroten de zichtbaarheid van fietsers, maar ze zijn hier als maatregel ruim onvoldoende.
Grotere investeringen dringen zich op.
Van geen wonder dat de boodschap zo flagrant is.

In autostad Oostakker zijn boodschappen subtieler:

25okt15, Kouterbosstraat
25okt15, Kouterbosstraat

Zou zo’n emoboodschap helpen?

25okt15, Kouterbosstraat
25okt15, Kouterbosstraat

25okt15, Kouterbosstraat
25okt15, Kouterbosstraat

Of is een subtiele boodschap een efficiëntere snelheidsremmer?
25okt15, Kouterbosstraat
25okt15, Kouterbosstraat

Dromen

Die ochtend in de krantenwinkel:

150425droomkaart-2b

De drie dagen ervoor werd het Fietsbeleid op de weegschaal gelegd.
Zo’n reeks verdient wat reclame:
Deel 1: Gent scoort 67 procent als fietsstad
Deel 2: Met schepen Watteeuw naar fietsstad Utrecht
Deel 3: Met Watteeuw naar Utrecht: “Succes fiets zo groot dat het bijna een probleem wordt”
Ook het “GENT GEWOGEN”-editoriaal vandaag in de krant geeft hoop.
We typen het integraal over. (c: De Gentenaar)

LEVE EEN TRAGE BINNENSTAD
Karel Van Keymeulen

Nee, niet iedereen is enthousiast over de invoering van zone 30 in het grootste deel van de binnenstad. Sommigen ervaren die beslissing als ‘autotje pesten’. Wie van de kleine ring (R40) het centrum binnenrijdt, mag maar 30 kilometer per uur meer rijden.
En er zit nog meer in de pijplijn. Tegen de zomer van volgend jaar wordt het mobiliteitsplan ingevoerd, met het knippen van straten en een verdubbeling van de voetgangerszone. Die maatregelen komen er om het doorgaand verkeer uit de stad te weren. Ook daarvoor staat niet iedereen klaar om te applaudisseren.
Maar wie kan nu tegen de invoering van een grote zone 30 zijn? Met trager verkeer kom je vlugger aan een aangenamere, veiligere stad. Bovendien leidt trager verkeer tot minder ongevallen.
Als je maar 30 rijdt, is de kans op bokken maker minder groot. Voetgangers kunnen veiliger oversteken, auto’s kunnen sneller stoppen, bij ongelukken verkleint de kans op schade en lichamelijke verwondingen. Fietsers én autobestuurders zullen meer op hun gemak zijn. Minder auto’s in de stad zal de uitstoot verminderen en de bedenkelijke luchtkwaliteit verbeteren.
Vanaf juni zullen boetes worden uitgeschreven. Maar de achilleshiel van de zone 30 blijft de controle. Met een mobiele flitser kan de politie hoogstens wat prikacties houden. De ervaring leert dat de invoering van nieuwe snelheidsregels slechts langzaam in de geesten binnen sijpelt. Een recent onderzoek van het Belgisch instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV) wijst uit dat 90 procent van de Belgen de zone 30 negeert, vooral in schoolomgevingen.
Nergens in West-Europa sterven meer jonge mensen in het verkeer dan in ons land. Veel zal afhangen van de goede wil van de autobestuurders. Maar er is hoop. Op de kleine ring houden veel chauffeurs zich al aan de maximumsnelheid van 50 km/uur, waar de meesten vroeger met 70, 80 en 90 per uur voorbij zoefden. Bijna niemand betwijfelt nog dat een autoluwe voetgangerszone een weldaad is voor de stad. De zone 30 is er vooral om jet leven aangenamer en, jawel, veiliger te maken.

Gent daagt uit

Het valt te lezen op de website van de stad Gent: vanaf 22 april wordt het gebied binnen de R40 zone 30 (met uitzondering van de assen Nieuwe Wandeling – Blaisantvest, Zuiderparklaan en F. Rooseveltlaan – G. Callierlaan; op deze assen blijft de snelheidslimiet 50 km/u). Om dat nieuws aan iedereen duidelijk te maken hebben Stad Gent en de Politie Gent een sensibiliseringscampagne uitgewerkt onder de noemer “Gent daagt uit”.

Gent roept iedereen op om de zone 30 te steunen door een persoonlijke uitdaging aan te gaan.

Bij die actie hoort een soort van postkaart:

Gent daagt uit
Gent daagt uit

gentDU2c

Die kaarten zijn van hetzelfde formaat en van dezelfde lay-out als de kaarten die, lang geleden, gemaakt werden om te sensibiliseren tegen foutparkeerders. Als een auto hinderlijk geparkeerd stond en een fietspad versperde of het zicht belemmerde kon je zo’n kaart onder de overtredende ruitenwisser steken. Ik vermoed niet dat de bedoeling is dat je de nieuwe kaarten onder een voorbijscheurende ruitenwisser die meer dan 30 km/uur rijdt steekt.

Mobiliteitsplan Gent: snelheid en zone-30

Deze week een reeks over het ontwerp-Mobiliteitsplan Gent. Aflevering 3:


Elk adres veilig bereikbaar met de fiets: voor minder gaan we niet. Je zou in Gent toch overal moeten kunnen fietsen zonder de daver op het lijf?
Helaas.

De Fietsersbond maakt gebruik van een simpel principe: laat de snelheid van het autoverkeer afhangen van de aanwezigheid van fietsinfrastructuur. Een mooi vrijliggend fietspad? Dan kan 70 km/u. Een verhoogd aanliggend fietspad? Dan mag 50 km/u. Geen fietspad of van die stippellijntjestoestanden? Dan wordt het 30 km/u. Klaar. En sneller mag voor mijn part weer als dat fietspad er ligt.

Voor wie vindt dat ik overdrijf, nog maar eens herinneren aan dit statistiekje: een voetganger die geraakt wordt aan 50 km/u sterft in 45% van de gevallen, met 30 km/u is dit ‘slechts’ 5%. Ik neem aan dat de cijfers voor fietsers niet veel verschillen.

Kortrijksesteenweg: 70 km/u zonder vrijliggend fietspad

OK, en dan heb je dus dat snelheidsregime van maximum 30 km/u. Op papier. Of beter, op zo’n minuscuul bordje (waarom zijn die zone 30-bordjes zo petieterig?). Nu nog afdwingen.

Ik citeer even uit het Mobiliteitsplan: “De stad is van mening dat snelheidsremmende infrastructuur niet absoluut noodzakelijk is voor het inrichten van een zone 30 gebied.” Vervolgens een waslijst aan redenen waarom dat niet zo zou zijn (je kan ze nalezen vanaf p. 144).
Eén van de redenen is: “Opdat de snelheid van 30 km/u zou worden afgedwongen met infrastructurele maatregelen, moet er om de 75 meter een maatregel worden voorzien. Gesteld dat er in Gent ongeveer 1000 km straten in aanmerking komt voor zone 30, dan betekent dit meer dan 10 000 snelheidsremmende maatregelen, iets wat niet haalbaar is, noch financieel, noch planmatig.”

Stropkaai, zone 30, maar geen snelheidsremmende maatregelen

Nu dacht ik eigenlijk dat het een algemeen aanvaard principe is in de verkeerskunde dat de weginrichting best op zo’n manier wordt vormgegeven dat de snelheid fysiek kan worden afgedwongen. In Amsterdam ligt het vol verkeersdrempels op plaatsen waar automobilisten en fietsers mengen. Zouden ze daar ook hebben uitgerekend hoeveel het er exact zijn? De Stad Gent zal bij “herinrichtingen er wel voor zorgen dat het wegbeeld in overeenstemming komt met het gewenste snelheidsregime”, maar dat is niet meer dan logisch. Verder wil ze onderzoeken welke maatregelen “noodzakelijk en mogelijk” zijn om aan snelheidsbeheersing te doen. Misschien toch te vrijblijvend, dat laatste?
Redenen zitten zoeken om zone 30 niet fysiek af te dwingen, ik vind dit je plan onderuit halen nog voor je begonnen bent aan de uitvoering ervan. Dat is toch jammer?

Ik weet wel, 10 000 is zeer veel, maar je kan er toch gewoon aan beginnen? Eén per één? Elke snelheidsremmende maatregel extra is toch winst geboekt?
Waarop wachten we eigenlijk?

Technologie

Er is een tijd geweest dat men van technologie alle heil verwachtte bij het oplossen van verkeersproblemen. Het woord `technologie’ werd dan heel eng opgevat: als je geen tien ingenieurs nodig had om te snappen wat er gebeurde was het geen technologie. Files zouden worden opgelost door computergestuurde verkeerslichten en –waarom niet– door iedereen een vliegtuigje te geven zodat wagens niet alleen met drie naast mekaar, maar ook met drie boven mekaar over de autoweg konden.

Nu: sommige problemen kunnen vlot met dat soort technologie opgelost worden. Dat auto’s niet zijn uitgerust met een intelligente snelheidsbegrenzer komt niet omdat de techniek niet ver genoeg staat of te duur zou zijn (alleen al door de lagere verzekeringspremies is autorijden mét goedkoper dan autorijden zónder), maar omdat de auto-industrie dat allemaal niet cool vindt.

Dat brengt ons bij een ander soort technologie, met termen zoals organisatie en social engineering. Hoe organiseer je transport? Hoe breng je mensen ertoe om een haalbare vorm van vervoer te kiezen?

Eén van de plaatsen waar dit soort technologie wordt toegepast is …

15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde
15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde

het Technologiepark in Zwijnaarde. Het kan geen toeval zijn dat de grootste concentratie van onderzoekers en hoogtechnologische bedrijven in het Gentse, en daar zitten heel wat ingenieurs bij, veel aandacht heeft voor technologie van de tweede soort. Zo is daar al jaren een mobiele fietshersteldienst. Als er iets aan je fiets mankeert komt men tijdens de kantooruren langs om hem te maken. Nu gaat men een stapje verder.
15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde
15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde

Lees even mee:


Geachte professor
Beste collega

Duurzame mobiliteit is een belangrijk aandachtspunt op het Technologiepark. Er werden in dit kader al verschillende maatregelen genomen door vzw Ardoyen: mobiele fietshersteldienst, carpoolen, cambio.

Vanaf 16 juni wordt een volgende stap gezet om duurzame mobiliteit te bevorderen. Vanaf die datum start de pendeldienst die tijdens de spitsuren elke 15 minuten ( tussen 7u30 – 9u30 en 16u30 – 18u30) de site Technologiepark verbindt met het station Gent Sint-Pieters. Dit initiatief wordt voorgefinancierd door alle bedrijven en onderzoeksorganisaties aanwezig op het Technologiepark via Ardoyen vzw.

Op de site worden daarvoor 4 stopplaatsen ingericht ter hoogte van labo Magnel, Fytolab, Bio-Accelerator en AA Tower. De personeelsleden van de deelnemende bedrijven zullen kunnen instappen op vertoon van hun personeelskaart. Vooraf aanmelden is dus niet vereist. De bus krijgt een voorsorteerstrook zodat deze niet in de file staat om de site te verlaten tijdens de avondspits.

16jun14, 09u12, Voskenslaan
16jun14, 09u12, Voskenslaan

Bij Gent Sint-Pieters zal de opstapplaats de Kiss & Ride zone aan de achterkant van het station zijn, Voskenslaan 27 bij Max Mobiel. De route die gevolgd wordt is Voskenslaan-Sterre-Oudenaardsesteenweg-Ovonde-Technologiepark en omgekeerd.

Nog vanaf 16 juni zal de verkeerssituatie op de site gewijzigd worden. De hoofdlus zal 1-richtingsverkeer voor auto’s worden en de straten worden allen ingericht als fietsstraat. Dat betekent dat de fietser steeds voorrang heeft op de auto en niet ingehaald mag worden.

15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde
15jun14, 18u05, Technologiepark Zwijnaarde

[…]

Met vriendelijke groeten

Prof. dr. A. De Paepe
Rector

Even opmerken: de fiets krijgt in een fietsstraat geen `voorrang’ in de zin van het verkeersreglement. Voor dat soort voorrang blijven de gewone regels gelden.

Ook is de uitgang aan de Grotesteenweg-Noord voor fietsers nog niet helemaal in orde.

15jun14, 18u15, Technologiepark Zwijnaarde
15jun14, 18u15, Technologiepark Zwijnaarde

In elk geval: de langste fietsstraat van België is vanaf vandaag niet meer de as Zwartezusterstraat-Volderstraat. Toch heeft de nieuwe straat minder bordjes: er staat niet voor elk kruispunt een bord `einde fietsstraat’. Het is maar dat u het weet.

Snelheid (4): de navel.

Naar aanleiding van een politieactie op de Antwerpsesteenweg woedt er in Gent een discussie over roekeloos fietsgedrag.
Zoals altijd ketst zo’n discussie alle kanten op.
Anekdotes en indianenverhalen stallen zich op internet broederlijk naast “recht is recht theorieën” of doorwrochte concepten voor een soort “universeel mobiliteitsrespect”.
De doorsnee Belg is niet enkel een mobiliteitsspecialist, maar ook master in de rechten en de moraal.
Ik doe even mee.

Wat er goed is aan deze discussie: voetgangers komen op voor hun rechten.
Eindelijk!
Het werd tijd.
Zonder voetgangers wordt het STOPprincipe nooit waarheid.
Dat de fietsers daarbij kop van jut zijn is voor een deeltje terecht.
Waarom?
Hoe meer mensen er vogelpik spelen, hoe groter de kans dat je een pijltje ziet vliegen.
Het fietsgebruik stijgt.
Hoe meer fietsers, hoe groter de kans dat je een waaghals op de fiets tegenkomt.
Gisteren nog zag ik aan de verkeerslichten onder de Dampoortbogen een plooifietsmedemens zich volle bak tussen de voetgangers op en rond het zebrapad gooien.
Vale huid, saaie kledij en boekentasje onder de rekker van de groene Brompton.
En te snel om te fotograferen.
Damned.
De racer op onderstaande foto was ofwel blind -gebrek aan scherptediepte weetjewel- ofwel macho pur sang.
Terwijl ik de rustig pratende dames frontaal op een paar meter naderde vond mijnheer het nodig om ze met een sprintje op een nipte manier te passeren.
Ik vloog vol in de remmen.
Een 40 à 50 plusser met een werkrugzakje.
Het was alweer làng geleden dat ik nog iemand nagebruld had…
En klik.

21okt13, 16u59, Valentin Vaerwyckweg
21okt13, 16u59, Valentin Vaerwyckweg
We mogen niet alle stupiditeiten op stumperige studenten (m/v) steken.
Ik bedoel maar: een heilige mobiliteitsgroep bestaat niet.
Er zijn fietsers die denken dat ze de navel van het verkeer zijn.
Zeer menselijk en ergerlijk.
Ook bij voetgangers zie je die navel regelmatig zwellen.
Toeristen -blik omhoog naar die historische gevels- zijn daar goed in getraind.
Afstand houden en vertragen is dan de boodschap.
Gent koos bij de heraanleg van wegen en parken vaak voor het mengen van voetgangers en fietsen.
Ik ben geen minnaar hiervan.
Het creëert onduidelijkheid.
Als die keuze er komt omdat parkeerplaatsen of rijstroken heilig zijn wordt ik kregelig.
Soms krijgt een voetganger simpelweg geen voetpad:
18okt13, 17u24, Ottergemsesteenweg Zuid
18okt13, 17u24, Ottergemsesteenweg Zuid

12okt13, 18u53, Antwerpenplein
12okt13, 18u53, Antwerpenplein

24okt13, 09u24, Fernand Sribedreef
24okt13, 09u24, Fernand Sribedreef

Zowel op het Antwerpenplein als aan het SMAK vond de wegbeheerder parkeerplaatsen belangrijker dan een voetpad.
Tja, zo kweek je conflicten.
Bellen is niet altijd de goede manier om voetgangers te waarschuwen dat je er aan komt.
Sommigen schrikken.
Anderen vloeken.
Ik klak met mijn remmen.
De meesten horen dat wel.
En ik vertraag, zodat stoppen nog mogelijk is.
“Aangepaste snelheid”, zoals Jan het correct benoemde.
Dat begrip “aangepaste snelheid” is net wat stedelingen meer dan ooit verlangen.
Sommigen sieren hun gevel met dat verlangen:
05jun13, 11u12, Aannemersstraat
05jun13, 11u12, Aannemersstraat

05jun13, 11u13, Aannemersstraat
05jun13, 11u13, Aannemersstraat

01jul13, 22u08, Adolf Bayensstraat
01jul13, 22u08, Adolf Bayensstraat

Het èchte stedelijke conflict, dat rond de meest gezwollen navel, valt zo te lezen.
Snelheid van autoverkeer is moordend.
Het is wachten op een doortastend beleid -stedelijk èn gewestelijk èn federaal- die dit conflict met grote snelheid aanpakt.
Wat verlang ik ernaar om in gans Gent straten vol borden hartje zone 30 te zien.
Huis na huis na huis.
Het draagvlak voor zone 30 zou zéér zichtbaar zijn.

zone 30

 

.
.

 

.
.

 

Stropkaai zone 30
Stropkaai zone 30

Zone 30.
Er zijn veel aspecten aan deze zaak, bij deze beperken we ons tot fietsen in zone 30.
Het is niet de bedoeling om een volledige analyse te maken, alleen een aantal vaststellingen uit uit de ogen van de niet assertieve fietser (die zijn er ook).
Bijvoorbeeld op Stropkaai, Gentbruggebrug of Ferdinand Lousbergskaai rakelings gepasseerd worden door auto’s aan hoge snelheid is niet bevorderlijk voor fietsverkeer te stimuleren.
Wat zit er in de puzzel doos?
Niet aangepast wegbeeld, veel brede en lange banen welke niet echt uitnodigen om 30 te rijden.
Weinig pakkans bij niet naleven maximum snelheid en daardoor is er een groot onevenwicht tussen bestemmingsverkeer en doorgaande verkeer .

Via GPS is het steeds makkelijker om zijn weg te vinden door de stad, en de gevaarlijke en drukke punten te vermijden. Dit is dan via woonstraten zone 30.
Zelfs als er dan eens een controles zijn dan zijn deze (oa. via nieuwe media) makkelijker te vermijden.
Maar er zijn oplossingen.
Wegbeeld aanpassen (kost geld en tijd).
Verkeerscirculatie plannen aanpassen (moet zeker waar het over hoofdfietsassen gaat, en kan vrij snel gedaan worden).
Gerichte snelheidscontroles, en daar komt de tussenkomst van de bewoners, passanten (fietsers) van pas. Indien er meldingen komen van straten waar de zone 30 niet goed nageleefd word, dan mag je dit melden aan dienst mobiliteit of aan Gent info.
Dus fietsers het is aan elk van ons om onze stem te laten horen.

Hollandse nuchterheid

Eigenlijk: Nederlandse, want het gaat om een deeltje van de Nederlandse wetgeving en de achterliggende redenering. Ik doe het hele verhaal niet uit de doeken, want op Bicycle Dutch is dat al heel netjes gedaan.

Boetes in functie van de snelheidsgrenzen, niet enkel in functie van hoeveel je te snel reed. Logisch eigenlijk: 5 km/u te hard op de snelweg is heel wat anders dan in een zone 30.

Kijk ondertussen ook eens naar de remafstanden bij de verschillende snelheden. Denk er dan aan dat in ons landje bijna niemand de zone 30 respecteert (“ik rij 40, dat is ook niet snel, hoor”).

In Gent gaan steeds meer stemmen op om de hele kern, alles binnen de R40, tot één grote zone 30 te maken. Simpel, efficiënt en er kan geen twijfel meer zijn over hoe snel je in die straat nu weer mag. Ik ben voor! Eén grote zone 30 is al heel wat veiliger voor fietsers en voetgangers dan het allegaartje dat de Gentse binnenstad nu is.

Veiliger fietsen door zone 30

Tata! Een eerste bijdrage van Fietsersbond Gent.

In oktober 1991 organiseerde Perpetuum Mobile, de toenmalige Fietsersbond in Gent, een Fietseling voor “Stad 30”. Het was, niet toevallig, de periode waarin de Fietsersbond door de toenmalige B.O.B. in het oog werd gehouden als staatsgevaarlijke organisatie. 21 jaar later is het concept van zone 30 volwassen en is het tijd voor een evaluatie.

Er zijn nog weinig mensen die zone 30 staatsondermijnend vinden, maar toch is niet iedereen er even gelukkig mee. Een recente reactie van een lezer in de Gentenaar over de zone 30: “Bij een bijna gehalveerde snelheid, vermindert de wegcapaciteit ook met ongeveer de helft. Doe de snelheid nog wat naar omlaag, en het verkeer staat letterlijk en figuurlijk stil.” Anderen onderkennen ondertussen wel het nut van zone 30: “Een kind dat aangereden wordt met een snelheid van dertig kilometer per uur heeft 90 procent kans op overleven. Met een snelheid van vijftig kilometer per uur is dat twintig procent.” Voormalig schepen van Mobiliteit Karen Temmerman gebruikte steeds dit beeld om de immense impact van snelheid op verkeersveiligheid te illustreren. Temmerman voerde tussen 2002 en 2003 in Gent fasegewijs het grootste zone 30-gebied van België in. Naar Belgische normen was dit ongezien. Nu zijn we 10 jaar verder. Recent besliste het schepencollege om de evaluatie van het zone 30-beleid over de verkiezingen heen te tillen. Duidt dit op onenigheid hierover binnen het schepencollege? Willen sommigen luisteren naar populistische lezersbrieven? Of wil men het volgende stadsbestuur democratisch vrij spel geven? Maar een belangrijker vraag: heeft zone 30 in Gent de situatie op vlak van verkeersleefbaarheid verbeterd?

Afzonderlijk fietspad ook in zone 30
Zone 30 hoort volgens Vlaanderen samen te gaan met “gemengd verkeer”, dus geen fietspaden. Die subsidieregelgeving lijkt haalbaar in een doorsnee gemeente, maar niet in een stad met een tramnetwerk. Het succesfietspad op Coupure Links zou anno 2012 niet meer subsidieerbaar zijn. Hier schort duidelijk iets aan de regelgeving. “Gemengd verkeer” is immers ook een “gemengd verhaal”. Fietsers hebben het gevoel dat ze de frontlinie worden ingestuurd als rijdende snelheidsremmer. Zij worden blootgesteld aan het gevaar van ongeduldige automobilisten. Kijk bijvoorbeeld naar de fietsstraat Visserij waar auto’s je nog altijd vrolijk voorbijsteken terwijl dat niet mag én niet veilig is omdat er te weinig plaats is Beleidsmakers redeneren andersom: hoe méér fietsers deel uitmaken van gemengd verkeer, hoe veiliger het verkeer. De meeste fietsdoden vallen op wegen zonder gemengd verkeer, meestal gewestwegen. De paradox is: méér fietsers trek je aan door méér veilige fietsinfrastructuur. Niet door gemengd verkeer. Gemengd verkeer hoort dus de tweede optie te zijn, ook in zone 30. Kijk naar fietssteden als Kopenhagen: de quasi verplichte koppeling zone 30, dus gemengd verkeer komt daar niet voor. Een straat integraal heraanleggen voor gemengd verkeer is goedkoper dan fietsverkeer scheiden van autoverkeer. Zo wordt gemengd verkeer vaak het alibi om een relatief smalle straat te combineren met parkeerplaatsen. Nog een nadeel van gemengd verkeer: je geeft fietsers niet dezelfde rechten als op een fietspad. Auto’s mogen niet parkeren of stilstaan op een fietspad, in een zone met gemengd verkeer is de perceptie hierover ook “gemengd”.

Leefbaarheid groter met zone 30
VAB enquêteerde afgelopen jaar 71 politiezones over dit thema. Hun studie (lees ze hier) is duidelijk en genuanceerd. Alle grote steden tellen momenteel zones 30. Hoofddoel van de zone 30 is om de leefbaarheid van de stadskern en woonwijken te vergroten. Verkeersveiligheid staat op twee. Milieu telt in de motivatie niet mee.
Eén van de conclusies uit de studie is dat de toegang tot de zone 30 duidelijk moet aangegeven zijn. Of nog beter: infrastructuuraanpassingen moeten een soort poorteffect geven. Hasselt scoort het best met zijn zones 30 en dit dankzij de typologie van de stadskern: korte en smalle wegen en een dwarsdoorsnede van Hasselt centrum van slechts 800 meter. Bijgevolg vind je er enkel lokaal, traag verkeer. Steden zoals Antwerpen , Gent en Brussel staan nog voor een zware uitdaging omdat het stedelijk wegennet vaak gebruikt wordt als afkorting of doorsteek.
Anders dan bestemmingsverkeer zal doorgaand verkeer en sluipverkeer zich minder snel aanpassen aan de snelheidslimiet van een zone 30.

Doorgangsweg en woonstraat
De opsplitsing zone 30 volgens functie “doorgangsweg” of “woonstraat” lijkt verkeerstechnisch – of op een plan bekeken – logisch, maar komt in Gent vaak niet overeen met de functie, breedte en inrichting van de weg. De Kouter, Kortrijksepoortstraat/Nederkouter en Steendam zijn bijvoorbeeld zone 50. Daar mag je even snel rijden als op de Gentse kleine ring R40.
Ons voorstel is om de totale zone binnen de stadsring tot zone 30 te verklaren. Er kan enkel winst zijn: minder verkeersborden, een heldere afbakening met véél grotere duidelijkheid én meer verkeersveiligheid. Een stad die pleit voor duurzaamheid, een grotere woondensiteit en meer leefbare woonwijken doet er goed aan om snelheidsbeperking als speerpunt naar voor te schuiven. Jonge gezinnen hebben dit nodig. Ouderen hebben dit nodig.
Het is jammer dat het huidige stadsbestuur onder Daniël Termont de promotie van zone 30 door het vorige bestuur (2001 – 2006) niet heeft verdergezet. Dat is 6 jaar verloren.

Geen auto meer erbij
Zonder de volle medewerking van het Gentse parket en de Gentse politie is intense zone 30-promotie natuurlijk zinloos. De recente verklaringen van verkeerscoördinator van de politie Dominiek Van Den Eeckhout zijn hoopgevend: “Te veel wagens zorgen op sommige momenten voor verkeersagressie, frustratie, snelheidsovertredingen, foutparkeren. Er moet meer gebruik gemaakt worden van de fiets en het openbaar vervoer”, verklaarde hij in De Gentenaar van 15 februari 2012. Zowel de federale als de Gentse politie bleek in het verleden een lauwe minnaar van zone 30 annex fietsbeleid. Autodoorstroming was topprioriteit. Snelheidsbeperking en – vooral – zone 30 werden off the record becommentarieerd als niet realistische stadhuisdromen. De snelheidsmetingen met digitale borden die moeten bepalen of er in een straat flitsacties nodig zijn, tellen ook – volgens onze ervaringen – passerende fietsers mee. Zo kom je vlot aan een lager snelheidsgemiddelde dan in realiteit.

Overstap naar de fiets
Heeft de zone 30 ervoor gezorgd dat mensen de overstap naar de fiets maakten?. Voor de massa is het duidelijk onvoldoende. De laatste veiligheidsmonitor van de federale politie (2008 – 2009) is klaar en duidelijk: onaangepaste snelheid in het verkeer is de belangrijkste factor van onveiligheidsgevoel. Verkeersveiligheid is hierdoor ook in de prioriteitenlijst van de federale politie terechtgekomen. Zone 30 kan deze prioriteit alleen maar ondersteunen. Aparte fietspaden binnen zones 30 ook. In een maatschappij waar mensen geloven dat je de verkeersproblemen kan oplossen door zone 30 af te schaffen is dat hard nodig. Tot slot, voor onze briefschrijver uit de Gentenaar: zone 30 leidt niet tot een lagere verkeerscapaciteit. Vaak is het net het omgekeerde, denk maar aan het blokrijden naar de kust op zomerdagen. Ook in een stad geldt dat als je de snelheid verhoogt, je ook de afstand tussen de voertuigen moet verhogen. Je gaat echt niet meer auto’s in een stad kunnen wringen met een hogere maximumsnelheid, integendeel…

Dit artikel verscheen ook in Frontaal, lente 2012

Verkeersveiligheid

Ik ben geen expert omtrent verkeersveiligheid, verre van.
Verkeersveiligheid is zoiets als gezondheid.
We willen het allemaal.
We hebben er allemaal ons gedacht over.
En we willen er vaak niet naar leven.
Even vaak wel.
“Gezond verstand” is dan een goede intentie, of is op reis.
Of het blijft veilig binnen in huis.
Af en toe komt gezond verstand op straat, meestal naar aanleiding van een ongeval.

22dec11, 17u31, Phoenixstraat

Het effect van een “persactie” is helaas gering.
De overheden grijpen vaak de kans niet om nek uit te steken.
De Brugse Poort kan ècht wel een aantal ingrepen gebruiken om fietsen en stappen aan te moedigen/veiliger te maken.
Maar het blijft windstil.

22dec11, 18u46, Phoenixstraat

Ok, de middelen van de stad zijn niet immens.
Maar het beleid maakt geen gedurfde keuzes stijl de fietsenburgemeester van Kopenhagen.
Het moet vooral én/én zijn.
Het bouwt nog steeds autoparkeergarages.
Ik zou toch wel eens ruwweg willen weten hoeveel manuren en cash er op jaarbasis gaat naar autoinfrastructuur, hoeveel naar openbaar vervoer, en hoeveel naar voetgangers- en fietsinfrastructuur.
Je kan een dagelijkse blog draaien met foto’s van schade aan het openbare domein veroorzaakt door vierwielers.
Anti-auto?
Nee hoor, een auto is een handige machine, eerder pro leefbaarheid.

Gent lanceerde begin deze eeuw tal van zone 30’s.
De eerste promotiegolf was een groot succes, maar kreeg geen vervolg.
Ik vermoed dat mocht men nogmaals zone30 promotieborden uitdelen de stad vol zou hangen.
Of is men bang om het draagvlak hiervoor ècht te zien?

Europabrug

De fietsonderdoorgang onder de Europabrug is nu 2 jaar open.
De aansluitingen rondom deze onderdoorgang zijn nog steeds niet zoals het hoort.
Op de foto’s van toen zie je een fietspad dat deels langs de onderdoorgang loopt.
Vrij snel verscheen staduitwaarts een verbodsbord.

14jun10, 17u44, Neermeerskaai / Europabrug

Deze situatie is belachelijk onleesbaar.
De gebruikte klinkers zeggen “fietspad”, maar staduitwaarts staat er het verbodsbord, en stadinwaarts is er geen aansluiting met de rijweg.
In theorie kan je staduitwaarts tientallen meters voor de onderdoorgang oversteken via de “juridisch correcte” oversteekplaats:
14jun10, 17u46, Neermeerskaai

In Gent doet men te vaak alsof iedereen de weg kent.
Dit is ook een fietsroute naar Sint-Denijs-Westrem of Watersportbaan.
Wegwijzers zijn hier op zijn plaats, want niet iedereen heeft een GPS of fietskaart op zak.
Positief: de aansluiting met de rijweg is hier wèl zacht.

Het kruispunt leest als: auto’s only.
Autodoorstroming staat centraal.
Nog een overblijfsel van de oude mobiliteitscultuur?

14jun10, 17u46, Neermeerskaai
De zone 30 stopt.
Waarom krijgen fietsers hier geen rechten?
Dit is geen plek voor gemengd verkeer.
Hier horen fietspaden, om te beginnen minstens streepjesfietspaden.
Want om het hoekje lonken de schitterend nieuw aangelegde fietpaden van de Watersportbaan.

Oh ja, vooropstelstroken horen hier ook.
Tot zolang blijft het behelpen.

14jun10, 17u45, Neermeerskaai

Snelheid

Beweging vind ik allang fascinerend, zeker in fotografie. Snelheid boeit me amper. Overdreven snelheid irriteert, zowel van cyclocrossers in de Lange Munt, treinspurters op het voetpad van de Dendermondsesteenweg als auto’s en bussen boven de toegelaten snelheid. Ik overwoog even om een toestel aan te schaffen met videofunctie, maar kijk: zo kan het ook.

13jan10, 17u42, Visserij
Tja, en dat op een smalle hoofdfietsas met zone 30.

Emoties

Oorzaak?
Geen idee.
Gevolg?

29mei09, 17u59, Neermeerskaai
29mei09, 17u59, Neermeerskaai

Veel emoties, zeker bij de betrokkenen.
Familie en vrienden van de fiets(t)er.
De chauffeur.
Zijn/haar familie en vrienden.

Ik passeerde.
Net de treintickets gekocht voor Berlijn, en via een ommetje op weg naar huis.
Banaal gelukkig.
Op weg naar verjaardagsfeestje 19 van lady L.
De weg afgezet door politie.
Fietsers mogen door.

29mei09, 17u58, Neermeerskaai
29mei09, 17u58, Neermeerskaai

Ratio.
Gevoel.
Ratio.
Gevoel.
Ratio: ik weet niks.
Gevoel: godverdomme. Zien die gasten niet dat het hier zone 30 is?
Ratio: kan een chauffeur zo vlak na een kruispunt in een afzink wel zien dat het zone 30 is? Wordt dat in deze schoolomgeving ook herhaald? Nee dus.
Gevoel: Shit, lady S gaat vanaf september hier naar school, en moet dan oversteken langs deze streepjes:
29mei09, 18u09, Neermeerskaai
29mei09, 18u09, Neermeerskaai
Ratio: ze vlammen hier dat het niet mooi is. Dat is misschien niet de oorzaak van het ongeval, maar als dit een zone 30 is…
Gevoel: oh nee! Die madam fietst in de richting van het ongeval. Hoe gaat zij zich straks voelen?
29mei09, 18u07, Neermeerskaai
29mei09, 18u07, Neermeerskaai

Rationaliseren.
Emotionaliseren.
We doen het nonstop.
Maar het was toch lang geleden dat ik me op weg naar huis zoòòòò hard geërgerd heb aan roekeloos rijgedrag.
En weer de angst voelde.