Home

Cultuurverschillen

17 september 2014

Ik mag van mezelf zeggen dat ik veel fiets. Veel, zoals in meer dan 10.000 km in een jaar. De meeste van die kilometers zijn routine: woon-werk verplaatsingen, boodschappen, familiebezoek, … dat soort dingen. Maar toch, indien de tijd het toelaat, wordt de fiets ook gebruikt voor reizen in binnen- en buitenland.

Daarnaast hoort een mens soms ook wel eens de ervaringen van andere fietsers, ook in binnen- en buitenland. Daar kun je een aantal “constanten” uit afleiden; algemene indrukken en ervaringen, bekeken door de bril van Vlaamse fietser. Een dergelijke ervaring is dat de “cultuur” van weggebruikers varieert van land tot land. Dan hebben we het vooral over het gedrag tegenover fietsers, want dat is ons perspectief.

Mijn meeste recente ervaring is toeren in Frankrijk en dan vooral buiten het stedelijke gebied. Daar viel het op hoeveel respect automobilisten hebben tegenover fietsers; hoeveel rustiger het eraan toegaat. Rakelings inhalen? Amper meegemaakt. Opdringerige automobilisten die net niet tegen je achterwiel rijden? Niet ervaren. Knipperen met de lichten, claxonneren, alle signalen die betekenen “uit de weg, ik wil voorbij”: niet meegemaakt. Integendeel: toen ik aan 10 km/u of minder een helling op zwoegde, vertraagde geregeld de achteropkomende automobilist. De vier knipperlichten gingen aan om achterliggers te verwittigen en er werd rustig, op een ruime afstand, gewacht tot er voldoende ruimte en zicht was om in te halen. Om in te halen rijden ze in Frankrijk bijna in de berm aan de linkerkant! En dat in het land dat pakweg 20 jaar geleden bij de slechtste leerlingen in Europa behoorde wat verkeersveiligheid betreft.
Datzelfde hoor ik van andere fietsers. Het is daar dus relaxed fietsen.

Over Nederland hoor je dan weer: “fietsland”, “ideale, perfecte, vrijliggende fietspaden”. Op het vlak van fietsinfrastructuur komt Vlaanderen nog niet aan hun enkels, ondanks alle politieke verklaringen. Maar wat je dan zelf ervaart en van anderen hoort, is dat het heel gevaarlijk wordt als je op wegen terechtkomt waar geen fietspaden liggen. Dan lijken fietsers weer vogelvrij verklaard, dan lijkt het alsof een fietser enkel op een fietspad mag rijden. (ik weet het: dit is heel sterk veralgemenend)

Vlaanderen ligt daar tussenin. Er zijn dus weinig fietspaden, zoals in Frankrijk, en waar er geen liggen, ben je opgejaagd wild, zoals in Nederland.

Dan ga je je vragen stellen. Hoe komt dat? Vanwaar die verschillen?

Een begin van een antwoord zou het onderstaande bord kunnen zijn.

Chartres, juli 2014

Chartres, juli 2014

Ooit al zoiets gezien bij ons? Ik niet. Let ook op de afstand: hier is dat 1m, hoewel niemand dat lijkt te weten. Daar is dat anderhalve meter! En dat wordt gerespecteerd.

Daar hoort een lange, ononderbroken ordehandhaving bij. Niet, zoals in België, de boetes nog maar eens verhogen, maar wel effectief controleren en bestraffen. Pakkans vergroten is bij onze zuiderburen geen politieke verklaring, maar harde realiteit. Dat geldt voor alle categorieën weggebruikers en zo voedt de overheid de mensen op. Dat het werkt, was heel duidelijk tijdens mijn recentste fietsreis. Het betekent wel dat eerst het inzicht er moet zijn dat het gedrag veranderd moet worden. Als je niet over de grenzen heen kijkt, merk je dat niet.

In het krijt

16 september 2014

14sep14, 12u54, Dampoort

14sep14, 12u54, Dampoort

Op de autoloze zondag was de Dampoort de medialieveling.
Zowel De Gentenaar, Het Laatste Nieuws, VTM als AVS stonden middenin het krijt:

14sep14, 12u53, Dampoort

14sep14, 12u53, Dampoort

14sep14, 12u44, Dampoort

14sep14, 12u44, Dampoort

14sep14, 12u53, Dampoort

14sep14, 12u53, Dampoort

Ook fietsers keken met vol ongeloof naar deze tijdelijke realiteit:

14sep14, 12u49, Dampoort

14sep14, 12u49, Dampoort

Zag u rechts onderaan de namen in krijt geschreven?
Dat is een deel van het stoplichtenexperiment.

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort

Het gaat als volgt:

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort


Groen = stappen, u weet hoe dat gaat.
14sep14, 12u52, Dampoort

14sep14, 12u52, Dampoort


Rood = stoppen, ook welbekend.
14sep14, 12u53, Dampoort

14sep14, 12u53, Dampoort


Vervolgens: eens streep en je naam.
14sep14, 12u53, Dampoort

14sep14, 12u53, Dampoort


Zover geraak je als voetganger bij groen licht.
Een ludieke manier om een dagdagelijks probleem aan te kaarten.
Ook fietsers geraken niet in één fase over.
Ik droom al een tijdje om er mijn eerste filmpje over te maken.
Maar kijk, het kan ook met krijt.

Iedereen kent dit probleem.
Iedereen weet dit.
Het Gewest, de beheerder van de verkeerslichten, weet dit.
De Lijn weet dit, want zij willen het zo.
Hun logica: hun bussen staan anders teveel in de file.
De Stad weet dit, en zegt er niks te kunnen/mogen aan doen.
Want wie wil er nu van buiten de stad met de bus naar het Dampoortstation reizen?
Als je vanop de bus niet in één groen licht naar de trein kan stappen?
Is dit de verhoopte een nodige samenwerking van de Lijn en NMBS?
Zou het de NMBS het sowieso interesseren?

Zo draait de Dampoortmolen in het voordeel van automobiliteit.
Want deze verkeerslichtenlogica telt op elke filevrije zondagmiddag.
Oh ironie, de autovrije zondag is de enige zondag waar bussen rond de Dampoort in de file staan.

Ik las in een krant dat de brandweer om 5 uur het krijt kwam wegspuiten, “omdat de krijttekeningen de aandacht van autobestuurders zouden kunnen afleiden.
Een mens is zo rap afgeleid hé:

14sep14, 12u35, Dampoort

14sep14, 12u35, Dampoort

Voorbeeldfunctie (4)

15 september 2014

Sombere mensen vinden autovrije dagen tijd- en energieverlies.
Die roedel autoreclame voor èn na de berichtgeving over de autovrije dag geeft voedsel aan zo’n pessimisme.
Reclame gaat voor de waan van de dag, ook de mobiliteitswaan.
Maar laat ons mobiliteit nu eens bekijken als voetbal.
Anderlecht koopt zijn gelijk en succes met groot geld.
De auto-industrie doet hetzelfde.
Niets is voor altijd.
Ook Anderlecht niet.
Misschien nog 10 jaar, maar dan?
Net als de Fransen met zijn allen naar rugby kijken?
Emoties houden dat tegen.
Zo is het ook met mobiliteit.
Het verschil met de voetbal is dat wij zelf dagelijks op het veld staan.
Elke dag weer keuzes maken.
Voetbal of rugby?
Voetbal of rugby?
Voetbal of rugby?
Of dan toch maar volleybal?
De autoloze zondag helpt elk jaar weer een hondertal mensen om hierover na te denken.
Misschien wel een paar duizend.
Denken kan de emoties overwinnen.
Vrienden helpen daarbij.
In het begin ook de zon.
De zéér langzaam verbeterende fietsinfrastructuur is nonstop nodig.
Net als de voorbeeldfunctie:

14sep14, 15u03, Sint-Baafsplein

14sep14, 15u03, Sint-Baafsplein

Wie weet helpen nieuwe technologiën, en breken de elektrische fietskar of het elektrische wiel door.

14sep14, Emile Braunplein

14sep14, Emile Braunplein

14sep14, 14u25, Sint-Baafsplein

14sep14, 14u25, Sint-Baafsplein

Zo schuift het jaar aan jaar op.
Autobezit zal blijven, maar zeker in steden verminderen.
Hoe meer mieren, hoe minder plaats er is.
Fietsen helpen steden om leefbaar te zijn.
Dat inzicht leeft in alle partijen.
Wat dan weer goed is voor de voorbeeldfunctie:

14sep14, 15u55, Abdijmolenstraat

14sep14, 15u55, Abdijmolenstraat

14sep14, 15u55, Abdijmolenstraat

14sep14, 15u55, Abdijmolenstraat

Pas toen de schepen van burgerlijke stand in de rij ging staan om haar fiets te laten markeren herkende ik ze, maar ik woon dan ook niet in Drongen:

14sep14, 16u04, Oude-Abdijstraat

14sep14, 16u04, Oude-Abdijstraat

Wanneer zullen ook leden van onze regeringen -net als in Nederland- per fiets naar de Wetstraat komen?

cCultuurdag

14 september 2014

Zondag 14 september is autovrije dag.
Zaterdag 13 september is cCultuurdag.
Op straten en pleinen rollen c en C’s elkaar voor de voeten.

13sep14, 15u01, Drabstraat

13sep14, 15u01, Drabstraat

13sep14, 14u26, Cataloniëstraat/Veldstraat

13sep14, 14u26, Cataloniëstraat/Veldstraat

13sep14, 15u33, Korenmarkt

13sep14, 15u33, Korenmarkt

13sep14, 15u34, Korenmarkt

13sep14, 15u34, Korenmarkt

OdeGand is de jaarlijkse laagdrempelige start van het klassieke Gent Festival van Vlaanderen.
Op deze dag kan je een breed palet uit meerdere muziekculturen proeven.
Raar hoe een verstandig muziekfestival prominent kan inzetten met een bizar -of is het een vals- sponsornootje.

13sep14, 14u29, Korenmarkt

13sep14, 14u29, Korenmarkt


Sponsors vragen altijd visibiliteit.
Sommigen zijn smaakvol, anderen -euh- nee, even beleefd blijven.
Een dominante showvrachtwagen met auto’s van het “gretige type” kloef middenin het verkeersvrije stadshart etaleren is even gepast als een een snoepautomaat in de wachtzaal van de tandarts.
Of vergelijkbaar met een erotische dansvoorstelling in de Sint-Baafskathedraal.
Zouden ze het aandurven om zo’n C-klasse naast de dirigent of op het altaar van de kathedraal te plaatsen?
Is dat wèl ongepast?

13sep14, 15u29, Korenmarkt

13sep14, 15u29, Korenmarkt

Ach, alles mag, ja hoor.
Geen vingertje in de lucht.
Het is simpelweg niet goed voor de perceptie van het Festival.
Want het is (ver)oude(rde) mobiliteitscultuur.
Veel mensen doorzien deze marketingpoeha.
Voor hen is dit zinloze verspilling.
Waarom dit autosalongedoe dan niet achterwege laten?
Geef die sponsor gewoon een concert.

Elk neemt al dan niet zijn verantwoordelijkheid in de transitie naar een duurzamer wereld.
Op de Cultuurmarkt op de Kouter klonk een ander, hedendaagser en frisser mobiliteitsgeluid:

13sep14, 16u20, Kouter

13sep14, 16u20, Kouter

13sep14, 16u17, Kouter

13sep14, 16u17, Kouter

13sep14, 16u17, Kouter

13sep14, 16u17, Kouter

13sep14, 16u21, Kouter

13sep14, 16u21, Kouter

13sep14, 16u21, Kouter

13sep14, 16u21, Kouter

13sep14, 16u16, Kouter

13sep14, 16u16, Kouter

13sep14, 16u22, Kouter

13sep14, 16u22, Kouter

Gezondheidszorg

13 september 2014

Niks tegen de machines an sich.
Auto’s zijn grandioze mobiliteitsdinges.
Net als vliegtuigen of treinen of raketten.
Puur vernuft.
Maar het kan zo deugd doen om eens anderhalf uur géén automotor te horen.
Daarom alleen al bemin ik de nacht.
Maar kijk, zondag 14 september, autovrije dag, kan het in Gent ook zonder doktersadvies.

05sept14, 17u16, AZ Sint-Lucas

05sept14, 17u16, AZ Sint-Lucas

Het programma leest u hier.
Wie méér wil: op 21 september ook in andere steden.
En vanaf 16 september: de week van de mobiliteit.

Romeins

12 september 2014

Gent is een historische stad.
In Gent betekent dit voornamelijk dat de wegen in het stadscentrum een historische uitstraling moeten hebben.
Op school leerden we nog van de Romeinse overheersing en hoe verzot deze waren op het aanleggen van wegen met kasseien.
In Gent is deze liefde voor de kinderkopjes in die mate aanwezig dat ook buiten het stadscentrum na de heraanleg van de Brusselsesteenweg tussen Ledeberg en de E-17 er toch nog een 20 tal meter kasseistrook moet overblijven:

Asfalt fietspad gaat voor 20 meter over in kasseistrook

Brusselsesteenweg, Ledeberg, 03 Sep 2014 18:50

Alhoewel ik enige appreciatie koester voor de betonnen afscheiding in deze bocht heb ik een stille hoop dat ook dit stukje fietspad nog zal worden ‘vernieuwd’.
Een eerst aanwijzing vinden we in de overgang met het nieuwe fietspad in klinkers.
De overgang ontbreekt, alsook enkele kasseien.

Een put op het einde van de kasseistrook

Brusselsesteenweg, Ledeberg, 03 Sep 2014 18:50


Als fietser is het op kasseien al extra opletten, ook de voetganger wordt niet gespaard van een minimale portie avontuur:

Ook een put in het voetpad

Brusselsesteenweg, Ledeberg, 03 Sep 2014 18:50

Actueel

11 september 2014

Onlangs was er ruime aandacht in de pers voor het afnemende aantal fietsers. Dat het aantal daalt, is op het eerste zicht bizar, want de overheid – op alle niveaus – verkondigt continu dat hemel en aarde verzet wordt om het de fietsers naar de zin te maken. Dat klinkt contradictorisch.

Ik denk dat elke actieve fietser (zoals in: ijverend voor meer en betere fietsinfrastructuur) het ondertussen wel weet: er is een hemelsbreed verschil tussen politieke intentieverklaringen, bestuursakkoorden, verkiezingsbeloftes, … en de realiteit. Denk hierbij aan de borstklopperij van minister Crevits in de aanloop van de verkiezingen, waarbij ze stelde dat er vele honderden kilometers fietspad bijgekomen waren. Volgens Groen! was een groot deel ervan enkel papieren realiteit. Spookfietspaden dus. Denk hierbij aan hoe sommige (niet alle) verantwoordelijken ervan overtuigd zijn goed werk te leveren, terwijl je als fietser duidelijk het tegendeel meemaakt.

Om het verschil te illustreren tussen de politieke realiteit en wat je als fietser in de echte wereld ervaart, maakte ik wat beelden van één straat uit mijn woon-werk route. Het gaat daarbij niet om het feit dat die ene straat niet echt fietsvriendelijk ingericht is (wat wel zo is), maar over de discrepantie tussen een overheid die zegt – en er wellicht ook van overtuigd is – veel voor de fietsers te doen en hoe je die “fietsvriendelijke” inrichting in de praktijk ziet en voelt. Het gaat erom dat dit een belangrijke oorzaak kan zijn van het afnemende fietsgebruik.

Het voorbeeld komt van de Gentse rand, uit Merelbeke. De foto’s werden gemaakt komende van Merelbeke centrum en rijdend richting Gent.

Een eerste constatering: vorig jaar werd de rijweg opnieuw geasfalteerd en die ligt er sindsdien onberispelijk bij. Als fietser moet je het, naar gewoonte, doen met klinkers… Het bestuursargument is dan meestal dat daaronder heel wat leidingen liggen en dat die bereikbaar moeten zijn. Mijn conclusie: een “fietspad” is blijkbaar vooral een afdekking van nutsleidingen, waar je als fietser blij moet zijn dat je erover mag rijden. Ook onder de rijweg liggen overal leidingen – je moet maar eens kijken tijdens wegenwerken hoeveel buizen je daaronder aantreft -, maar dan telt dat argument blijkbaar niet. (“Ja, maar het is niet zo simpel, hoor”)

Fraterstraat, Merelbeke

Fraterstraat, Merelbeke

Een tweede constatering is dat het voor een fietspad blijkbaar niet zo belangrijk is dat het vlak ligt. Dit fietspad zit niet enkel vol putten, maar het gaat ook aan elke kruising op en neer en niet echt op een comfortabele manier. We weten ondertussen al heel lang, echt hééél lang, dat een klinkerfietspad niet lang vlak blijft, maar toch wordt die bestrating nog altijd gebruikt. (“Dan is het makkelijker om aan die leidingen te kunnen”)

Fraterstraat, Merelbeke

Fraterstraat, Merelbeke

Een derde constatering is dat dit een dubbelerichtings-fietspad is. Op zich kan dat, mits het aan de normen van het fietsvademecum voldoet, die helaas niet bindend zijn. Dat is hier niet het geval: naast de foute verharding is het ook nog eens ruim te smal en jawel: hier valt het nog mee, maar dat betekent niet dat het goed is. Het loopt ook vlak langs eerder hoge hagen, waardoor de auto’s vanuit de zijstraten geen zicht hebben op aankomende fietsers (kinderen). Meestal wordt dan ook nog vergeten dat bij zo’n inrichting evenveel fietsers van links komen als van rechts en dat die ook voorrang hebben. Het gevolg: dit is een onveilig fietspad. Niet enkel subjectief onveilig (onveiligheidsgevoel), maar ook objectief.


Zijdelingse bemerking: de wegcode zegt o.a. dit “Wanneer de openbare weg een berijdbaar fietspad (…)” (art 9.1.2 1°). Hierbij is het woord berijdbaar van belang. Dit is niet gedefinieerd. Voor mij is dit fietspad niet berijdbaar. Meer nog: de rijweg voor auto’s lijkt me veel veiliger. Ik rij dus op de weg, ondanks het protest van sommige automobilisten. Zij hoeven voor mij niet te bepalen wat berijdbaar is.

Nog een belangrijke bemerking: doorgaans rij ik naar het werk in een velomobiel, met drie wielen, en daarvoor staat in de wegcode “De drie- en vierwielers zonder motor waarvan de breedte, lading inbegrepen, minder is dan 1 meter, mogen eveneens het fietspad volgen.” (zelfde artikel) Ondanks dat had ik het vorige week nog dat iemand me van de weg wilde rijden (letterlijk).

 


 

Ook visueel loopt het hier fout. Het eerste – grootste – deel is aangelegd in rode klinkers. Hoewel dit niet ideaal is (zie hierboven) is het wel duidelijk in de zin van eenduidig. Maar dan, aan het kruispunt waar de Fraterstraat van naam verandert naar de Merelbekestraat, wordt het een kluwen. Om te beginnen zou het een pak veiliger worden indien aan de verkeerslichten een fietsopstelstrook zou komen (sorry, geen foto). Nu is het goed opletten voor rechts afslaande auto’s. Eigenlijk heb je gewoon geen plaats als fietser aan die lichten. Idem dito voor het andere uiteinde, aan de lichten met de R4.

Aan de overkant krijg je – hoera – een eind prima fietspad: vlak, monolithisch, comfortabel, even breed als het voorgaande deel maar zonder tegenliggers. Dit is zo ongeveer zoals het hoort. Helaas duurt het niet lang, want aan het kruispunt met Hof ter Beuken, waar je de brug oprijdt, liggen alweer klinkers, wel groter en vlakker, maar dat is omdat het nieuw aangelegd is.

Merelbekestraat, Mele

Merelbekestraat, Mele

Een keer je boven op de brug bent, is de rode aanduiding van het fietspad plots weg: hier rij je over zwart asfalt. Waarom? Het heeft wellicht te maken met verschillende wegbeheerders met elk een eigen visie (of net geen visie).

Merelbekestraat, Melle

Merelbekestraat, Melle

Dat duurt niet lang, want als je afdaalt, krijg je weer dezelfde klinkers onder de wielen.

Dan, op het einde van de straat, kom je aan een rondpunt. Indien je met de auto bent, heb je een mooie, overzichtelijke aansluiting die je toelaat om in een vloeiende beweging het rondpunt op te rijden.

Fraterstraat6

Ben je met de fiets, dan heb je pech: je moet twee haakse bochten nemen en het pad is hier amper 80 cm breed.Er was net genoeg plaats om twee driehoekjes aan te brengen.

Fraterstraat5

Ik durf wedden dat de overheid zal stellen dat dit “voor de veiligheid van de fietsers” is… Dat is dan mooi, want er is dan meer aandacht voor de veiligheid van fietsers dan van automobilisten.

Om het plaatje volledig te maken, volgen nog enkele stukken van het omgekeerde traject.

Blijkbaar was de wegbeheerder (ik vermoed Infrabel in dit geval?) er niet helemaal uit hoe het moest als je van de brug kwam, dus moeten voetgangers en fietsers het gedurende enkele meters maar zelf uitzoeken. Hoe je, indien je van Merelbeke station komt, linksaf moet slaan, moet je ook maar uitzoeken.

Fraterstraat7

Indien je daar rechtdoor moet (de foto is in omgekeerde richting genomen), wordt je vaart flink afgeremd, want speciaal voor de fietsers zijn er enkele flinke bulten in het pad aangebracht. Het moet toch spannend blijven, niet?

Fraterstraat8

Dit is symptomatisch voor het Vlaamse/Belgische beleid: men is ervan overtuigd goed bezig te zijn, maar bekijkt het blijkbaar niet door de bril van de weggebruiker. Als fietser krijg je geen uniform wegbeeld, geen duidelijk leesbare route. Daarenboven voelt dit niet veilig aan (en is het dat ook niet). Dit is een fietspad dat ontworpen lijkt om de auto’s vrije baan te geven en niet om de fietsers als gelijkwaardige weggebruikers te behandelen. Dergelijke concepten tref je overal in Vlaanderen aan. Is het dan zo verrassend dat mensen niet willen fietsen?

En voor je met “nog erger” aankomt: ik weet dat dit nog te doen is. Dat maakt het precies zo pijnlijk: dit lijkt zowat de norm te zijn, terwijl het compleet ondermaats blijft.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 830 andere volgers

%d bloggers like this: